راز پیوند معرفت و دعا؛ چرا هر که خدا را بهتر شناخت، بیشتر از او می‌خواهد؟
هرچه معرفت به خدا عمیق‌تر شود، درک انسان از فقر و نیازمندی ذاتی خویش نیز عمیق‌تر می‌شود؛
پس به‌جای احساس بی‌نیازی، دستش بیشتر به سوی خدا دراز می‌شود.
⪼ شناخت عمیق، عجز و نیاز بنده را بیشتر می‌نمایاند،
هر چه بنده خدا را داناتر و عظمت، احسان و نعمت‌های او را بهتر بشناسد، بهتر دریابد که اعمالش درخور پرستش او نیست
و شکر نعمت‌هایش را ادا نمی‌کند؛ پس چاره‌ای جز توسل به او و سؤال تفضل و مغفرت از درگاه او ندارد.
↲ ازاین‌رو سؤال و طلبش افزون‌تر می‌شود.
دعا، خواستِ خودِ خداوند است و خداوند «اصرارکننده» را دوست دارد.
✧ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ السَّائِلَ اللَّحُوحَ.(۱)
⁘ «همانا خداوند درخواست‌کنندهٔ پافشار را دوست دارد»
کسی که خدا را عمیق‌تر می‌شناسد، می‌داند خزانهٔ رحمت او بی‌پایان و دستش باز است؛ از این‌رو با اطمینان و اصرار بیشتر می‌طلبد.
⫧ نشانهٔ معرفتِ عمیق، فروتنی و تضرع است، نه بی‌نیازی
روایات متعدد می‌گویند هر که خدا را بهتر بشناسد، خشیت و فروتنی‌اش بیشتر می‌شود
⁘ داناترین مردم به خداوند، کسانی هستند که بیشترین خشیت را دارند.(۲)
این خشیت همراه با احساس نیاز به او است، نه استغنا از او. نیز «اهل معرفت در دعا و همت با سایر مردم تفاوت دارند»
⩵ احساس بی‌نیازی، ثمرهٔ معرفت ناقص است؛ زیرا انسان را از حقیقتِ فقر ذاتیِ خود و غنای مطلق خدا غافل می‌کند.
اما معرفت عمیق، انسان را دائم‌الطلب و اهل دعا می‌سازد؛ (۳)
چون دعا هم ابزار رفع نیاز است و هم خود، عبادت و اظهار بندگی.
ا - - - - -
۱) عدة الداعی ج۱، ص۱۸۹
۲) غرر الحكم ح۳۱۵۷
۳) غرر الحكم: ح۳۲۶۰
📚 برگرفته از شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم