فرهنگی

💠 استقامت درمقابل عذرهای شرعی

#مصلحت_سنجی

#عقلانیت

#شجاعت

🔺يكى از عواملى كه در كارهاى بزرگ، جلوِ انسان را سدّ میكند، #عذرهاى_به_ظاهر_شرعى است. گاهی انسان باید كار #واجب و تكليفى را انجام دهد اما انجام چنین کاری مستلزم یک اشکال بزرگ است، مثلا لازمه چنین کاری #کشته_شدن عده زیادی است، اینجا آن شخص احساس میكند كه ديگر #تكليف ندارد.

در مقابل امام حسين(ع) از اين‏گونه عذرهاى شرعى كه میتوانست هر انسان ظاهر بينى را از ادامه راه منصرف كند، خیلی زیاد بود: 

🔺از اِعراض مردم كوفه و كشته شدن مسلم گرفته تا حادثه کربلا، از شهادت اصحاب گرفته تا اسارت آل الله. امام حسین(ع) میتوانست بگوید شرایط محیا نیست، مردم تحمّل نمیكنند، #مصلحت اقتضا میکند کنار بیاییم.

يك‏وقت به كسى میگويند: «اين راه را نرو؛ ممكن است شكنجه یا کشته شوى.» انسانِ قوى میگويد: «شكنجه شوم! کشته شوم، چه مانعى دارد؟» 

🔺اما يك‏وقت میگويند: «نرو؛ ممكن است گروهى از #مردم، به‏ خاطر اين حركت تو #سختی کشده و #كشته شوند.» اينجا ديگر پاى جان ديگران در میان است.

مصلحت چه اقتضا میکند؟ مگر دیگر بزرگان اسلام، #مصلحت_سنجی نکردند؟

🔺#عبدالله_بن_عباس، #عبدالله_بن_جعفر، #محمد_بن_حنفیه و… چگونه با این مسئله برخورد کردند؟ تمام تلاش خود را کردند تا این مصلحت سنجی خود را بر امام خود نیز تحمیل کنند اما زورشان نرسید. چه اینکه امروز نیز عده ای مشی شان چنین است.    

🔺مطلب مهم و اساسی این است که اگر امام حسين(ع) میخواست در مقابل حوادثِ بسيار تلخ و دشواری که برای او پیش آمد با ديدِ يك متشرّعِ معمولى نگاه كند و عظمتِ رسالتِ خود را به فراموشى بسپارد، قدم ‏به ‏قدم می‏توانست #عقب ‏نشينى كند و بگويد ديگر تكليف نداريم. #مصلحت در بیعت با یزید است.

🔺اما ایشان چنين نكرد. اين، نشان از #استقامت او دارد، اما نه استقامت به نحو مرسوم بلکه استقامت در مقابل #موازین_شرعی، عرفی و عقلی. تحمل این سنخ مشکلات، خیلی سخت تر از دیگر مشکلات است چرا که در ظاهر #خلاف_مصلحت به نظر می آيد. 

🔺کسی میتواند در مقابل این مصلحت سنجی ها و عذرهای به ظاهر شرعی استقامت کند که اوّلًا در حد اعلى #بصيرت داشته و بفهمد چه كار بزرگى انجام میدهد.

ثانياً #قدرت_نفس داشته و ضعفِ نفسش او را نگيرد، چنین شخصی دیگر پایش نخواهد لرزید. امام حسين(ع) اين دو خصوصيت را در كربلا به خوبی از خود نشان داد. لذا حادثه‏ كربلا مثل خورشيدى بر تارك تاريخ درخشيد؛ هنوز هم می‏درخشد، و تا ابدالدّهر هم خواهد درخشيد.

🔺#امام_راحل نیز در اين خصوصيت، به طور كامل دنباله ‏رو امام حسين(ع) شد. یک روز به او گفتند با این کارت، حوزه علمیه قم را به تعطیلی میکشانی، روز دیگر گفتند همه علما و مراجع علیه شما تحریک میشوند و بین علما #اختلاف می افتد، روز دیگر گفتند جواب این خون های ریخته شده را چه کسی میدهد؟

🔺اين طرز فكرهاست که فشار مى ‏آورد و ممكن است هركسى را از ادامه حركت منصرف كند. اما امام، #استقامت ورزيد و پای او در هیچ کدام از این موارد نلرزيد. عظمت روح او و عمق بصيرتى كه بر او حاكم بود، در اين جاها ديده میشود.

▫️از همان ابتدای انقلاب عده ای از #مبارزه_با_امریکا میترسیدند. به مرور در این چهل سال افراد زیادی به این نتیجه رسیدند که نمیشود با امریکا مبارزه کرد، حتی همان هایی که اول انقلاب برای مبارزه با امریکا دو آتیشه بودند.

▫️همان ها که دیروز خود را #فرزندان_امام میدانستند و شعار مرگ بر امریکایشان گوش آدم و عالم را پُر کرده بود اما امروز در #آغوش_امریکا روزگار سپری میکنند.

آن وقت #افراط میکردند و امروز #تفریط.

▫️بهانه میکنند که #مردم تحمل تهاجم امریکا را ندارند، اما حقیقت این است که خود بریده اند. بله قطعا همراهی مردم بسیار مهم و اساسی است اما مشکل ما همیشه در #خواص_ترسو و #بی_بصیرت بوده، نه مردمی که همراه نبوده اند. تمام حرف این است که راه، همان است که خمینی به تبع حسین(ع) رفت. 

▫️امروز نیز شنیده میشود که برخی میگویند: دیگر چالش با #اسرائیل بس است، بیش از این ماجرا را کش ندهید، با مذاکره مسئله را حل کنید چرا که مردم تحمل سختی و نبرد با اسرائیل را ندارد و…

همینقدر ساده و گوگولی…

هنوز قائلند که دنیای امروز دنیای #مذاکره و گفتمان است، نه دنیای قدرت و #موشک. 

▫️انسان حقیقتا تعجب میکند. بله #عقلانیت خیلی مهم و اساسی است اما این نگاه بیشتر شبیه به #ترس است، تا عقلانیت.

#عقلانیت میگوید: وقتی تو در حال #دفاع از خودت هستی و او با تمام توانش به تو ضربه زده، تو نباید کوتاه بیای و باید ضربه محکم تری بزنی تا او عقب بکشد، وگرنه اگر تو عقب بکشی، قطعا او احساس قدرت میکند و مجدد به تو ضربه محکم تری خواهد زد. 

▫️#مصلحت جزو عناصر مهم و اساسی فقه شیعه و فقاهت حضرت امام است اما قرار نیست به بهانه مصلحت، هر جا که مشکلی پیش آمد، برای پیشبرد کار خود، عَلَم مصلحت به دست گیریم. 

▫️البته لازم است #فرآیند_صحیح_مصلحت_سنجی به صورت فنی و علمی دنبال شود تا بتوان در چارچوبی صحیح آن را پیاده کرد، اما بدانیم مسئول تشخیص مصلحت، تنها و تنها، #امام_جامعه است، نه #مرجفون_جامعه.

💠 شیوه حکمرانی اسلام در تربیت اجتماعی

🔺#شیخ_صدوق در خصال، روایتی از امام صادق(ع) نقل میکند که بخشی از آن بین عوام مشهور است،

همان ماجرای مسلمانی که یک همسایه و رفیق #مسیحی داشت و بعد از مدتی او را مسلمان کرد

اما با #افراط خود در اینکه او را شبانه روز به عبادت بست، او نیز مجدد از اسلام به مسیحیت برگشت. 

(کامل روایت)

🔺اما این روایت قبل و بعدی دارد که کمتر به آن توجه شده است. راوی از حضرت میپرسد: در میان ما برخی مردم قائل به #ولایت امیرالمومنین(ع) هستند و او را بر دیگر مردم مقدم میدارند

اما آنچنان که ما معتقد به ولایت و فضیلت شما هستیم، آنها اینگونه نیستند. آیا آنها را #دوست بداریم و از خود بدانیم؟

🔺حضرت میفرماید: اجمالا آرى. بعد حضرت میفرمایند خداوند اسلام را بر هفت بخش قرار داده: 1. #صبر 2. #راستگويى 3. #يقين 4. #راضى_بودن 5. #وفا 6. #علم 7. #حلم

🔺سپس این موارد را ميان مردم تقسيم كرده و كسى كه همه اين هفت بخش را داشته باشد، او داراى #ايمان_كامل است.

اما برخى از مردم دارای يك بخش از آنها بوده، برخی دو بخش، برخی سه بخش و… 

🔺سپس حضرت تاکید میکنند: شما به كسى كه دارای يك بخش است، دو بخش را #تحميل نكنيد و از او چنین توقع زیادتری از وسعش را نداشته باشید. و به كسى كه دو بخش دارد، سه بخش را تحميل نكنيد و… 

🔺بعد میفرمایند اگر شما توقع زیاد از وسع هر شخص از او داشته باشید، در اين صورت بار آنان را سنگين کرده و آنها را دچار #نفرت می‏سازيد 

اما توصیه من به شما این است که با آنان با مهربانى رفتار كنيد و بر آنان كار را آسان بگيريد.

(فَتُثَقِّلُوهُمْ وَ تُنَفِّرُوهُمْ وَ لَكِنْ تَرَفَّقُوا بِهِمْ وَ سَهِّلُوا لَهُمُ الْمَدْخَل‏)

🔺اینجاست که حضرت همان ماجرای معروف را از باب مثال ذکر میکنند. حضرت در اینجا میخواهند اشاره به #مناط، ملاک و شاخصی مهم در #شیوه_حکمرانی اسلامی کنند لذا میگویند: 

پس شما با آنان سخت نگيريد و بیش از وسع هر شخص بر او تحمیل نکنید. 

🔺در ادامه نیز میفرمایند: آيا نمیدانى كه حكومت #بنى_اميه با #شمشير، #خشونت، جور و #اجبار کارش را پیش میبرد اما حكومت ما با #مهربانى، دلجويى، وقار، #تقيّه، #خوش_برخوردى، پرهيزگارى و كوشش اهداف خود را دنبال میکند؟ 

پس شما نیز مردم را به دين خود و راهى كه در آن هستيد، راغب سازيد اما با همین شیوه ای که گفته شد.

(أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ إِمَارَةَ بَنِي أُمَيَّةَ كَانَتْ‏ بِالسَّيْفِ وَ الْعَسْفِ وَ الْجَوْرِ وَ أَنَّ إِمَارَتَنَا بِالرِّفْقِ وَ التَّأَلُّفِ وَ الْوَقَارِ وَ التَّقِيَّةِ وَ حُسْنِ الْخُلْطَةِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فَرَغِّبُوا النَّاسَ فِي دِينِكُمْ وَ فِيمَا أَنْتُمْ فِيهِ)

📌پ.ن:

▫️البته که این روایت به دنبال تقریر #اسلام_رحمانی نیست بلکه همین دین که اینجا دستور به مهربانی با مردم میدهد، درجای دیگر که لازم است با خاطیان برخورد شود، آن روحیه جلالی و خشن خود را نیز ظهور میبخشد که البته همین برخورد تند نیز از سر رحمت و #نگاه_تربیتی اوست. 

▫️اساسا در #تربیت_اجتماعی، تاکید اسلام بر این است که «دین برای همه مردم است اما همه دین، برای همه مردم نیست.» 

این نکته خیلی #عمیق و مهم است چرا که میخواهد ما را به اختلاف #سطوح_انسان_ها در تربیت و هدایت توجه بدهد.

▫️ای کاش ما انقلابیون نیز در مواضع اجتماعی خود، همین قاعده و اصل را رعایت کرده و آن را ستون #تربیت_اجتماعی خود قرار میدادیم.

💠 آیا اسلام با خشونت موافق است؟

🔺#شیخ_صدوق در #خصال نقل میکند:

▫️«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً؛ اخْتَارَ مِنَ الْأَنْبِيَاءِ أَرْبَعَةً لِلسَّيْفِ: إِبْرَاهِيمَ وَ دَاوُدَ وَ مُوسَى وَ أَنَا.»

▫️پیامبر اکرم فرمود: خداى تبارك و تعالى از هر چيز چهار چیز برگزيد. از پيامبران، چهار نفر را براى مبارزه با شمشير انتخاب کرد: ابراهيم، داود، موسى و من‏.

🔺براساس این روایت، چهار پیامبر، مامور به #تشکیل_حکومت با #شمشیر و #زور و #قدرت بوده اند. برخی از این دست روایات اینگونه استفاده کرده اند که اسلام #دین_خشونت و شمشیر است و آن را در دنیا ترویج هم کرده اند. در مقابلش نیز #مسیحیت را ترویج میکنند که مثلا #دین_رحمت است.

این نکته هم درست است و هم غلط.

 🔺غلط است چون #اساس_در_اسلام، رحمت و مهربانی است. اما درست است چون اتفاقا یکی از جلوه های #عقلانیت_اسلام همین خشونت و شمشیر است.

اساسا این نکته، جزو #مترقی_ترین جنبه های اسلام است. اینکه گاهی برای بسط رحمت الهی، باید دست به شمشیر برد و با خشونت برخورد کرد، وگرنه رحمت #ذبح خواهد شد.

🔺وقتی #شورشیان_جمل در بصره دست به کشتن برخی یاران حضرت امیر زدند، حضرت در موضعی بسیار تند و سخت که در #نهج_البلاغه نیز آمده، فرمودند:

▫️آنان به فرماندار من(#عثمان_بن_حنیف)، و خزانه داران بيت المال مسلمين و مردم بصره هجوم بردند، و عده ای را به #قتل_صبر یعنی با #زجر و #شکنجه به قتل رساندن، و عده ای را نیز با مکر و #حیله به شهادت رساندند.

(فَقَدِمُوا عَلَى عَامِلِي بِهَا وَ خُزَّانِ بَيْتِ مَالِ اَلْمُسْلِمِينَ وَ غَيْرِهِمْ مِنْ أَهْلِهَا فَقَتَلُوا طَائِفَةً صَبْراً وَ طَائِفَةً غَدْراً)

 ▫️به خدا سوگند، اگر آنها تنها يكى از ياران مرا #بى‌گناه و #به‌عمد كشته بودند، براى من #كشتن_همه_آنان حلال و روا بود، 

(فَوَاللّهِ‌، لَو لَم يُصيبوا مِنَ اَلْمُسْلِمِينَ إلّا رَجُلاً واحِدا مُتَعَمِّدينَ لِقَتلِهِ بِلا جُرمٍ جَرَّهُ لِحَلَّ لي بِهِ قَتلُ ذلِكَ الجَيشِ كُلِّهِ‌)

▫️چون همه در آن قتل حاضر بودند ولى کسی مانع این اتفاق نشد و مخالفت نکرد و با زبان و دست از #مظلوم دفاع نكردند،

تا چه رسد به اينكه آنها به همان تعداد که وارد بصره شدند، به همان تعداد نیز از مسلمانان را به قتل رساندند.

( إِذْ حَضَرُوهُ فَلَمْ يُنْكِرُوا وَ لَمْ يَدْفَعُوا عَنْهُ بِلِسَانٍ وَ لاَ بِيَدٍ، دَعْ مَا أَنَّهُمْ قَدْ قَتَلُوا مِنَ اَلْمُسْلِمِينَ مِثْلَ اَلْعِدَّةِ اَلَّتِي دَخَلُوا بِهَا عَلَيْهِمْ)

تغییر کردن ایده محبوبی است و طرفداران بسیاری دارد؛ اما…

تغییر در سبک و شیوه زندگی، تغییر در باورها، تغییر در روابط یا تغییر شغل و یا تغییرات جزئی تر مثل کاهش وزن، ترک یک عادت بد. 

اما در واقع تغییر کردن به سادگی آنچه که بیان یا آرزو می کنیم نیست و همیشه موانعی در راه هستند تا تلاش های ما را برای تغییر خنثی کنند. 

🚧 موانع تغییر

الف) تغییر، فکر ایده یا تمایل شما نیست

شما فکر می کنید می خواهید چیزی را تغییر دهید. 

اما آیا این تغییر واقعاً هدف شما است یا آرزوی شماست؟ 

یا آنکه آرزوی والدین، همسر، دوستان، رئیس یا جامعه ای است که در آن زندگی می کنید؟ 

اگر واقعاً نمی خواهید این تغییر را در عمق وجود خود ایجاد کنید، انجام آن بسیار سخت خواهد بود.

در این وضعیت شما می توانید تغییر را شروع کنید اما وقتی قصد درونی برای انجام این کار وجود نداشته باشید، 

به راحتی انگیزه خود را از دست می دهید …

و بعد از مدتی احساس می کنید نمی توانید ادامه دهید و تسلیم می شوید.

✳️ راه حل:

 به اهداف خود فکر کنید. 

اگر آنها هدف های شما نیستند، چگونه می توانید دیگر آنها را دنبال نکنید و در عوض زمان بیشتری را صرف اهداف آگاهانه خود کنید.

آرزوهای و خیالات خود و دیگران تا به صورت روشمند تبدیل به هدف نشوند، قابل برنامه‌ریزی نیستند.

اما اگر هنوز مجبورید ادامه دهید؛ مثلا به خاطر همسر یا شغل خود نمی توانید این تغییر را رد کنید 

پس بکوشید تا دلایل خود را برای ادامه کار پیدا کنید و یا دلایل دیگرانی که این تغییر را از شما می خواهند بررسی کنید، شاید با تامل و دقت اهداف آنها قابل پذیرش باشند.

سپس تلاش کنید آن تغییر را به هدفی شخصی بدل کنید تا بتوانید آن را انجام دهید.