فرهنگی

چشم بصیرت، گوش شنوا و قلب زنده: نگاهی دیگر به سلامت اعضا

قرآن کریم، سلامت معنوی را به اعضای بدن نیز تسری می‌دهد و برای انسان، علاوه بر چشم و گوش ظاهری، ابزارهای ادراکی باطنی قائل است. این نگاه، تعریف «بینایی»، «شنوایی» و حتی «زندگی» را متحول می‌سازد.

· چشم معنوی (بصیرت): فرد بینای ظاهری، راه و چاه را تشخیص می‌دهد. اما فرد بینای معنوی کسی است که حق و باطل را در مسیر زندگی می‌شناسد و در مسیر حق گام برمی‌دارد. قرآن کسانی را که با وجود داشتن چشم، حقایق هستی را درک نمی‌کنند، «کور» می‌نامد: «…لَهُمْ أَعْیُنٌ لَا یُبْصِرُونَ بِهَا…» (آنان چشم‌هایی دارند که با آن نمی‌بینند). پیامبر اکرم(ص) نیز فرمودند: «… لَکِنْ تَعْمَی الْقُلُوبُ الَّتِی فِی الصُّدُورِ» (بلکه دل‌هایی که در سینه‌هاست کور می‌شوند).

· گوش معنوی (استماع): فرد شنوای معنوی، «صدای حق» را می‌شنود و پذیرش دارد. قرآن از کسانی که ادعای شنیدن می‌کنند ولی حقیقت را درنمی‌یابند، با تعبیر تند «صُمٌّ بُکْمٌ عُمْیٌ» (کر، گنگ، کور) یاد می‌کند. اینان کسانی هستند که در مسیر ظلم و گناه زندگی می‌کنند.

· قلب (زندگی معنوی): مهم‌ترین عضو باطنی، قلب است. قرآن برای انسان دو نوع حیات قائل است: «حیات حیوانی» (نفس کشیدن، حرکت) و «حیات انسانی» که با هدایت و نور الهی محقق می‌شود. از این منظر، ممکن است فردی از نظر ظاهری زنده باشد، اما قلب او به دلیل غفلت از خدا و اسارت در مادیات، مرده باشد. قرآن می‌فرماید: «إِنَّکَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَى» (تو نمی‌توانی مردگان را شنوا کنی). این مرگ، مرگ معنوی است.

  این تقسیم‌بندی نشان می‌دهد معیار انسانیت،برخورداری از این حواس باطنی است. سلامت معنوی، سلامتی این چشم، گوش و قلب است.