فرهنگی

نشانه‌های سلامت و بیماری معنوی در کلام امام کاظم(ع)

در روایات اهل بیت(ع)، مفاهیم سلامت و بیماری معنوی با وضوح و به صورت فهرست‌وار بیان شده‌اند. این دسته‌بندی‌ها به ما کمک می‌کند تا وضعیت روحی خود را بهتر تشخیص دهیم. امام کاظم(ع) در یک بیان گویا، ویژگی‌های عقل (سلامت معنوی) و جهل (بیماری معنوی) را این‌گونه برمی‌شمارند:

ویژگی‌های سلامت معنوی (خصال العقل):

· ایمان به خدا

· رحم و مهربانی‌ورزی

· علم و دانش‌اندوزی

· حلم و بردباری

· صدق و راستی

· حیا و شرم

· حُسن خلق

· سخاوت

· غیرت

· شکر

· قناعت

· انس به قرآن و دعا

  ویژگی‌های بیماری معنوی (خصال الجهل):

· بدگمانی به خدا

· یأس از رحمت الهی

· تعدی و تجاوز

· ستمگری

· تکبّر

· عُجب (خودبینی)

· حسادت

· خُلف وعده

· اسراف

· فخرفروشی

· خشم

  این حدیث شریف که در منابع معتبری مانند«تحف العقول» اثر شیخ حسن بن علی حرانی نقل شده است، به روشنی نشان می‌دهد که سلامت معنوی، مجموعه‌ای از فضایل اخلاقی و بینشی است که ریشه در «عقل» (به معنای درک حقیقت) دارد. در مقابل، بیماری معنوی نیز مجموعه‌ای از رذایل اخلاقی و اعتقادی است که ریشه در «جهل» (نادانی نسبت به حقیقت خود و جهان) دارد.

این نگاه، درمان بیماری معنوی را منوط به یک خودآگاهی و خودمراقبتی دائمی می‌کند، زیرا تشخیص بسیاری از این بیماری‌ها با آزمایش و عکس برداری ممکن نیست و تنها با مراجعه به ضمیر خود فرد قابل شناسایی است.