فرهنگی

مودت اهل بیت (ع)؛ اجر رسالت و پاداش زحمات پیامبر

ذَٰلِكَ الَّذِي يُبَشِّرُ اللَّهُ عِبَادَهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ۗ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَىٰ ۗ وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا ۚ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ (سوره شوری، آیه ۲۳)

این همان چیزی است که خداوند بندگانش را که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند به آن بشارت می‌دهد. بگو: من بر این رسالت، پاداشی از شما نمی‌خواهم، جز دوستی نزدیکانم [اهل بیتم] و هر کس کار نیکی انجام دهد، بر نیکی‌اش می‌افزاییم. به راستی که خداوند آمرزنده و سپاسگزار است.

تفسیر (برگرفته از تفسیر نمونه و دانشنامه اسلامی):

این آیه یکی از مهم‌ترین آیات در باب فضیلت و جایگاه اهل بیت پیامبر(ع) است. خداوند به پیامبر (ص) دستور می‌دهد که به مردم بگوید: من در برابر ۲۳ سال زحمت طاقت‌فرسای رسالت، هیچ پاداشی از شما نمی‌خواهم، جز “الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى” (دوستی در مورد نزدیکانم). منظور از “قربی” چه کسانی هستند؟

روایات متعدد و معتبر از شیعه و سنی، آن را به اهل بیت پیامبر (ع) یعنی علی، فاطمه، حسن و حسین (علیهم السلام) تفسیر کرده‌اند . ابن عباس می‌گوید: وقتی این آیه نازل شد، از پیامبر پرسیدند: نزدیکان تو که دوستی آنان بر ما واجب است چه کسانی هستند؟ فرمود: “علی و فاطمه و حسن و حسین” . امام صادق (ع) نیز در پاسخ به سؤال درباره این آیه فرمودند: “دروغ می‌گویند، این آیه درباره ما به خصوص، یعنی اهل بیت رسول خدا (ص) نازل گردیده است” .

این آیه یک حقیقت مهم را روشن می‌سازد:محبت اهل بیت (ع) نه یک کار مستحب و اختیاری، بلکه یک وظیفه دینی واجب برای همه مسلمانان است. این محبت، پاداش زحمات طاقت‌فرسای پیامبر (ص) در طول ۲۳ سال نبوت است. اما این محبت، یک رابطه عاطفی صرف نیست، بلکه مقدمه‌ای برای هدایت و پیروی است.

کسی که اهل بیت (ع) را دوست دارد، به دنبال شناخت آنان می‌رود، از سخنانشان الهام می‌گیرد و در مسیر آنان گام برمی‌دارد. امام حسن مجتبی (ع) در خطبه‌ای فرمودند: “منظور خداوند از اقتراف حسنه (کار نیک) در این آیه، مودت و دوستی ما اهل بیت است” . یعنی دوستی اهل بیت (ع) خود یک حسنه بزرگ است که خداوند بر آن پاداش می‌دهد.

در ادامه آیه،خداوند می‌فرماید: “وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا” (هر کس کار نیکی انجام دهد، بر نیکی‌اش می‌افزاییم). این وعده الهی، شامل همه کارهای نیک می‌شود، اما به خصوص شامل دوستی اهل بیت (ع) نیز هست.

کسی که این محبت را در دل داشته باشد و در عمل نیز پیروی از آنان را پیشه کند، خداوند حسنات او را چندین برابر می‌کند. این افزایش، هم در دنیا به صورت توفیق بیشتر و هم در آخرت به صورت پاداش مضاعف ظهور می‌کند. خداوند با صفات “غفور” (آمرزنده) و “شکور” (سپاسگزار) خود، نشان می‌دهد که از محبت‌کنندگان به اهل بیت (ع) سپاسگزاری کرده و گناهانشان را می‌آمرزد.

در پایان،این آیه به ما می‌آموزد که محبت اهل بیت (ع) سرمایه عظیمی است که خداوند در اختیار امت اسلامی قرار داده است. این محبت، هم اجر رسالت پیامبر (ص) است و هم وسیله‌ای برای تقرب به خداوند. امام سجاد (ع) و دیگر امامان معصوم (ع) پیوسته بر این آیه تأکید می‌کردند و آن را دلیل بر حقانیت خود می‌دانستند.

بیاییم این محبت را در دل‌های خود زنده نگه داریم، آن را به فرزندان خود منتقل کنیم، و در عمل نیز پیرو راستین اهل بیت (ع) باشیم تا مشمول آمرزش و پاداش بزرگ الهی گردیم.