فرهنگی

با سختی، آسانی است؛ نوید گشایش پس از هر تنگنا

 فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا (۵) إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا (سوره شرح، آیه ۵-۶)

پس مسلماً با (هر) سختی، آسانی است. (آری) مسلماً با (هر) سختی، آسانی است.

تفسیر (برگرفته از تفسیر المیزان و نمونه):

این دو آیه کوتاه اما پرمعنا،یکی از قوی‌ترین و امیدبخش‌ترین پیام‌های قرآن را به همه انسان‌ها، به ویژه مؤمنان، ارائه می‌دهند. خداوند در این آیات، یک قانون کلی و همیشگی هستی را بیان می‌کند: همراه با هر سختی، آسانی وجود دارد. نکته قابل تأمل، تکرار این جمله است. ابتدا می‌فرماید: “فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا” و سپس برای تأکید بیشتر می‌فرماید: “إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا".

این تکرار، برای اطمینان‌بخشی بیشتر به دل‌های نگران و مضطرب است. مؤمن باید بداند که هر سختی و مشکلی در زندگی، پایان‌پذیر است و به دنبال آن گشایش و آسانی خواهد آمد. این یک وعده قطعی و تخلف‌ناپذیر الهی است. تاریخ زندگی پیامبران و اولیای الهی، گواه این حقیقت است. آنان پس از هر سختی طاقت‌فرسا، به گشایش و پیروزی رسیدند.

تفسیر المیزان به این نکته اشاره می‌کند که"عسر” (سختی) در هر دو آیه با “ال” (الف و لام) آمده است که نشان‌دهنده عمومیت و شمول آن است. یعنی هر سختی که در جهان وجود دارد، همراه با آسانی است. اما “یسر” (آسانی) در هر دو آیه بدون “ال” و به صورت نکره آمده است که نشان‌دهنده عظمت و تنوع آن است.

یعنی آن آسانی، چنان بزرگ و متنوع است که قابل شمارش و توصیف نیست. همچنین، این دو آیه نشان می‌دهند که سختی و آسانی با هم هستند، نه پشت سر هم. یعنی در دل هر سختی، آسانی نهفته است و مؤمن می‌تواند در همان حال که در سختی به سر می‌برد، امید به گشایش داشته باشد و آثار آن را ببیند. این دیدگاه، انسان را از ناامیدی و یأس نجات می‌دهد.

این آیات در زندگی روزمره ما کاربرد فراوانی دارد.گاهی در مشکلات مالی، گاهی در بیماری، گاهی در غم از دست دادن عزیزان، گاهی در ناکامی‌های شغلی و تحصیلی، ممکن است احساس کنیم که راه به جایی نداریم و همه چیز تمام شده است.

اما این آیات به ما یادآوری می‌کنند که نه، اینطور نیست. پس از این شب تاریک، صبح روشن خواهد آمد. پس از زمستان سرد، بهار پرطراوت خواهد رسید. این وعده الهی است و خداوند هرگز خلاف وعده خود عمل نمی‌کند. امام علی (ع) می‌فرمایند: “صبر کن که سختی‌ها با آسانی‌ها همراهند.”

در پایان،این آیات قوی‌ترین منبع امید و انگیزه برای مبارزه با مشکلات هستند. مؤمن با تکیه بر این وعده الهی، هرگز در برابر سختی‌ها زانو نمی‌زند و دست از تلاش برنمی‌دارد. او می‌داند که هر چه سختی بیشتر باشد، آسانی پس از آن نیز بزرگ‌تر خواهد بود.

پیامبر اسلام (ص) در سخت‌ترین لحظات زندگی، به این آیات امید داشت و به یارانش نیز امید می‌داد. بیاییم ما نیز این آیات را زمزمه کنیم و به خود و دیگران امید دهیم که “إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا". این، نوید همیشگی خدا به بندگانش است.