فرهنگی

تلاوت قرآن؛ نسخه شفابخش روح و پیکر

 ۞ إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَىٰ مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ ۚ وَاللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ ۚ عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ ۖ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ ۚ عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضَىٰ وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ (سوره مزمل، آیه ۲۰)

قطعاً پروردگارت می‌داند که تو و گروهی از آنان که با تو هستند، نزدیک دو سوم شب یا نصف یا یک سوم آن را (به نماز) برمی‌خیزید. و خداست که شب و روز را اندازه‌گیری می‌کند. او می‌داند که شما نمی‌توانید (به طور دقیق) آن را محاسبه کنید، پس شما را بخشید. پس هر چه از قرآن برایتان میسر است، تلاوت کنید. او می‌داند که برخی از شما بیمار خواهند شد، و گروهی دیگر برای به دست آوردن رزق و روزی در زمین سفر می‌کنند، و گروهی دیگر در راه خدا جهاد می‌کنند، پس هر چه از قرآن برایتان میسر است، تلاوت کنید.

تفسیر (برگرفته از تفسیر المیزان و نمونه):

این آیه،آخرین آیه سوره مزمل است و یک تخفیف و رحمت الهی برای مسلمانان به شمار می‌آید. در ابتدای سوره، پیامبر (ص) و یارانش مأمور به شب‌زنده‌داری طولانی (نزدیک به نیمی از شب) شده بودند. اما خداوند با علم به اینکه این تکلیف برای همه مسلمانان در همه حال ممکن نیست، آن را تخفیف داد و فرمود: “فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ” (پس هر چه از قرآن برایتان میسر است، تلاوت کنید).

این جمله دوبار در این آیه تکرار شده است. این دستور، نشان‌دهنده اهمیت فوق‌العاده تلاوت قرآن است. تلاوت قرآن، حتی به مقدار کم، جایگزین عبادت‌های طولانی شبانه شده است. خداوند با این تخفیف، هم رحمت خود را نشان داده و هم اهمیت ارتباط با قرآن را گوشزد کرده است.

تفسیر نمونه به این نکته اشاره می‌کند که در این آیه،سه گروه از مسلمانان استثنا شده‌اند: بیماران، مسافران (که برای تجارت و کسب روزی سفر می‌کنند)، و مجاهدان راه خدا. این سه گروه به دلیل شرایط خاص خود، نمی‌توانند مانند دیگران به عبادات طولانی بپردازند.

اما خداوند به آنان نیز دستور می‌دهد که به اندازه توان خود، قرآن تلاوت کنند. این نشان‌دهنده آن است که تلاوت قرآن، عبادتی است که برای همه افراد در همه حال (حتی در سفر و بیماری) امکان‌پذیر است و هیچ‌گاه نباید ترک شود. تلاوت قرآن، نورانیت می‌آورد، دل را زنده می‌کند و انسان را با خدا مرتبط می‌سازد. امام رضا (ع) می‌فرمایند: “قرآن، ریسمان محکم الهی، و راهنمای مطمئن به سوی بهشت است.”

“مَا تَيَسَّرَمِنَ الْقُرْآنِ” (هر چه از قرآن برایتان میسر است). این عبارت، نشان‌دهنده آسان بودن ارتباط با قرآن است. خداوند از ما تلاوت تمام قرآن را در شبانه‌روز نخواسته، بلکه به اندازه توانمان از ما قبول می‌کند. حتی شده روزی چند آیه، اما با تدبر و توجه. این تلاوت، آثار شگرفی در روح و جان انسان دارد. قرآن، کتاب هدایت، نور، شفا و رحمت است. تلاوت آن، آرامش‌بخش دل‌ها، افزایش‌دهنده ایمان، و روشنگر راه زندگی است. امام علی (ع) می‌فرمایند: “خانه‌های خود را با تلاوت قرآن نورانی کنید.”

در پایان،این آیه یک درس مهم به ما می‌دهد: قرآن را در زندگی خود جاری کنیم. چه بیمار باشیم، چه سالم، چه در سفر باشیم، چه در حضر، چه در حال جهاد باشیم، چه در حال کسب و کار، نباید از قرآن غافل شویم.

تلاوت قرآن، وسیله‌ای برای ارتباط دائمی با خداست و ما را در برابر مشکلات و سختی‌ها مقاوم می‌سازد. بیاییم هر روز، حتی چند دقیقه را به تلاوت قرآن اختصاص دهیم و از برکات بی‌کران آن بهره‌مند گردیم.