فرهنگی

فرق عمر و زندگی: نگاهی معنوی به سخن داستایفسکی در پرتو تعالیم دینی

سن یک چیز است و زندگی یک چیز دیگر، ما عمر بیشتری نمیخواهیم بلکه زندگی بیشتری میخواهیم.

نوشته: دوستويفسكي

این جملهٔ عمیق از داستایفسکی دو مفهوم «عمر» (زمان زیست فیزیکی) و «زندگی» (حیات معنوی و آگاهانه) را در تقابل قرار می‌دهد. از نگاه دینی، این ایده با مفاهیم زیر همسوست:  

- حیات طیبه در قرآن: «مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً» (نحل: ۹۷)؛ زندگی پاکیزه، نتیجهٔ ایمان و عمل صالح است، نه صرف طول عمر.  

- زندگی به‌مثابه آزمون: در اسلام، عمر انسان وسیله‌ای برای تقرب به خداست، نه هدف نهایی. پیامبر(ص) می‌فرماید: «خَیرُ النَّاسِ مَنْ طَالَ عُمُرُهُ وَ حَسُنَ عَمَلُهُ» (بحارالأنوار، ج ۷۱)؛ بهترین مردم کسی است که عمرش طولانی و عملش نیکو باشد.  

- مرگ آگاهی در عرفان: بسیاری از عرفا (مانند مولوی) بر «مردن پیش از مرگ» تأکید کرده‌اند؛ یعنی زیستن با معنویت، نه گذراندن روزها به بطالت.    

تعالیم ادیان و فلاسفه، هر دو انسان را به «زیستن آگاهانه» فرامی‌خوانند؛ گوهر زندگی در عمق ارتباط با خالق، خدمت به خلق و کشف حقیقت است، نه در انباشت لحظاتِ بی‌اثر.