فرهنگی

راز عدالت الهی: هر بدی، دقیقاً همان جزا را می‌گیرد!

آیه: لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ ۗ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا سوره:النساء (۴) آیه:۱۲۳

[پاداش الهی] بر اساس آرزوهای شما و نه آرزوهای اهل کتاب نیست. هر کس کار بدی کند، به سزای آن می‌رسد و جز خدا، هیچ یاور و کارسازی برای خود نخواهد یافت.

تفسیر آیه 

این آیه خطاب به مؤمنان و اهل کتاب، یک هشدار اساسی و اصلاح یک باور غلط را بیان می‌کند:

1. نفی معیار آرزوها (لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ…): خداوند به صراحت اعلام می‌کند که نجات و پاداش اخروی، نه بر اساس آرزوهای بی‌اساس مسلمانان است و نه بر اساس ادعاهای بی‌پشتوانه یهود و نصاری. این یک ضابطه کلی است که آرزوهای خیالی و انتساب‌های قومی و نژادی را بی‌اعتبار می‌کند. تفسیر نمونه ذیل این آیه می‌نویسد: “این آیه خط بطلانی است بر تمام آرزوهای پوچ و بی‌اساس… بسیاری گمان می‌کنند همین که نام مسلمان بر آنهاست، یا به گروه و مکتب خاصی وابستگی دارند، باعث نجات آنها می‌شود، در حالی که معیار، عمل صالح است.”

2. حاکمیت قانون جزای عمل (مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ): آیه یک قانون کلی و تخلف‌ناپذیر الهی را بیان می‌کند: مجازات هر کار بدی، دقیقاً متناسب با خود آن کار خواهد بود. این نشان از عدالت محض الهی دارد. علامه طباطبایی در المیزان اشاره می‌کند که این آیه، سنت الهی در مورد کیفر اعمال را بیان می‌دارد که بر اساس آن، هر کسی به کیفر اعمال خود می‌رسد.

3. انقطاع کامل از همه اسباب (وَلَا يَجِدْ لَهُ… وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا): در روز جزا، هیچ‌یک از عوامل و ارتباطات دنیوی (مانند قوم و قبیله، ثروت، مقام و شفاعت‌های بی‌ضابطه) نمی‌توانند مانع اجرای عدالت الهی شوند. تنها خداوند است که می‌تواند در آن صحنه کارساز باشد. تفسیر التحریر والتنویر (ابن عاشور) می‌آورد: این جمله برای تأکید بر انفراد خداوند در تدبیر امور در روز قیامت و قطع امید از غیر او است.