فرهنگی

منظومه عمل: از توحید تا تربیت، از دل تا جامعه

“اُحْصُدِ الشَّرَّ مِنْ صَدْرِ غَيْرِكَ، بِقَلْعِهِ مِنْ صَدْرِكَ”

حکمت ۱۷۸ نهج‌البلاغه 

بدی را از سینه دیگران، با کندن آن از سینه خود، درو کن (ریشه‌کن نما).

📖 تفسیر و توضیح حکمت

این کلام ژرف امام (ع) یک استراتژی کاملاً عملی و روانشناختی برای مبارزه با بدی در سطح جامعه ارائه می‌دهد:

۱. اصل “تغییر از درون”

امام(ع) به جای توصیه به تغییر دیگران، که معمولاً با مقاومت و شکست مواجه می‌شود، نقطه شروع را خود فرد قرار می‌دهد. این نگاه، هم‌سو با آموزه‌های قرآنی “إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ” (سوره رعد، آیه ۱۱) است. تغییر دنیا از تغییر خود آغاز می‌شود.

۲. مکانیسم انعکاس رفتاری

این حکمت بر یک قانون نانوشته اما قدرتمند اجتماعی تأکید دارد:رفتارها و نیت‌های ما مانند آینه‌ای به سوی ما بازمی‌گردند. اگر شما کینه، حسادت یا بدبینی را از قلب خود بزدایید، به طور ناخودآگاه زمینه‌ای برای تغییر نگاه دیگران نسبت به خود فراهم می‌کنید. این یک دیپلماسی اخلاقی بسیار کارآمد است.

۳. نفی دور باطل انتقام و بدی

اگر به بدی دیگران با بدی پاسخ دهیم،در یک چرخه معیوب و بی‌پایان از شرور گرفتار می‌شویم. امام (ع) راه شکستن این چرخه را نشان می‌دهد: پیشقدم شدن در خوبی. با ریشه‌کن کردن شر از درون خود، زنجیره شر را می‌شکنیم و فضایی برای ظهور خوبی ایجاد می‌کنیم.

۴. کاربردی‌سازی در زندگی روزمره:

· در محیط کار: اگر احساس می‌کنید همکارتان با شما بدرفتاری می‌کند، به جای مقابله به مثل، ابتدا هر گونه پیش‌داوری و دشمنی را از دل خود برانید. خواهید دید روابط بهبود می‌یابد.

· در خانواده: اگر از اعضای خانواده خود رنجیده‌خاطر هستید، ابتدا بخشش و گذشت را در درون خود تمرین کنید. این انرژی مثبت، به تدریج فضای خانه را متحول می‌کند.

· در اجتماع: به جای گلایه از بدی دیگران، خود الگوی عمل نیک باشید. این اثرگذاری، از هزاران سخنرانی و نصیحت بیشتر است.