دشمنیها و کینهها؛ نقشه همیشگی شیطان
دشمنیها و کینهها؛ نقشه همیشگی شیطان
آیه: إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ ۖ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ (سوره مائده، آیه ۹۱)
ترجمه:همانا شیطان میخواهد با شراب و قمار، در میان شما عداوت و کینه ایجاد کند و شما را از یاد خدا و از نماز بازدارد. پس آیا (با این همه زیان) دست برمیدارید؟
تفسیر (برگرفته از تفسیر نور و مجمعالبیان):
این آیه که در مقام بیان حرمت قطعی شراب و قمار نازل شده است،به عمق فساد این دو پدیده شوم اشاره میکند و هدف نهایی شیطان از ترویج آنها را آشکار میسازد. خداوند در این آیه سه اثر شوم و ویرانگر برای شراب و قمار برمیشمارد: اول، ایجاد عداوت (دشمنی) و بغضاء (کینه) در میان مردم. این دو، بزرگترین آفت جامعه انسانی هستند که بنیان خانوادهها و روابط اجتماعی را از هم میپاشند. دوم، بازداشتن از یاد خدا که همان غفلت از منبع تمام خوبیهاست. و سوم، بازداشتن از نماز که مهمترین رابطه انسان با خالق است. این آیه نشان میدهد که شیطان برای نابودی انسان، ابتدا سراغ ابزارهایی میرود که او را از درون تهی کرده و روابطش را با دیگران و با خدا قطع کند.
در تفسیر المیزان،علامه طباطبایی بر این نکته تأکید میکند که شیطان برای رسیدن به اهداف شوم خود، از ابزارهای متنوعی استفاده میکند که شراب و قمار از مهمترین و مؤثرترین آنهاست. شراب با زایل کردن عقل، پردههای حیاء و تقوا را دریده و انسان را به جنایات بزرگی مانند قتل و نزاع وادار میکند. قمار نیز با ایجاد حس بخل و حرص و طمع، بذر کینه را در دل برندگان و بازندگان میکارد و آنان را به دشمنی با یکدیگر وا میدارد. اینها ابزارهای مدرنی نیستند که فقط مختص گذشته باشند، بلکه هر پدیدهای که عقل را تضعیف کند (مانند مواد مخدر) و یا مال مردم را به باطل بخورد (مانند انواع کلاهبرداریها و قمارهای اینترنتی) مصداق این آیه بوده و همان نتایج شوم را به دنبال خواهد داشت.
امروزه نیز شاهدیم که بسیاری از مشکلات جوامع بشری،از جمله افزایش طلاق، جنایت، نزاعهای خیابانی و افسردگی، ریشه در مصرف مشروبات الکلی و گسترش قمارخانهها و شرطبندیهای آنلاین دارد. دشمنان بشریت با ترویج این فسادها، میخواهند جامعه بشری را به سمت انحطاط اخلاقی و فروپاشی فرهنگی سوق دهند. این آیه به ما هشدار میدهد که اینها بازیچه نیستند، بلکه نقشهای حسابشده از سوی شیطان برای به بردگی کشیدن انسانها و دور کردن آنان از خداست. مؤمن هوشیار کسی است که این نقشهها را بشناسد و خود و خانواده خود را از این دامها دور نگه دارد.
در پایان آیه،خداوند با یک استفهام انکاری و محبتآمیز میفرماید: “فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ؟” (آیا دست برمیدارید؟). این عبارت، اوج لطف و رحمت الهی را میرساند که پس از بیان تمام مفاسد و خطرات، اینگونه با مهربانی بندگانش را به ترک این گناهان دعوت میکند. این سوال در عین توبیخ، راه بازگشت و توبه را نیز برای همه باز میگذارد. پس بیاییم با شناخت این دسیسه بزرگ شیطانی، نهتنها خود از این محرمات دوری کنیم، بلکه دیگران را نیز از خطرات آنها آگاه سازیم و در جهت ایجاد جامعهای پاک و سالم گام برداریم.