فرهنگی

بی‌باکی در راه حق؛ شاخصه یاران واقعی خدا

آیه: يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ۚ ذَٰلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (سوره مائده، آیه ۵۴)

ترجمه:(آنان) در راه خدا جهاد می‌کنند و از سرزنش هیچ ملامتگری نمی‌هراسند. این فضل خداست که به هر کس بخواهد (و شایسته بداند) می‌دهد و خداوند گشایشگر داناست.

تفسیر (برگرفته از تفسیر نمونه و المیزان):

خداوند متعال در این آیه شریفه،پس از هشدار به مؤمنان درباره دوستی با اهل کتاب و کافران، ویژگی‌های بارز حزب‌الله و دوستان حقیقی خود را ترسیم می‌کند. اولین و برجسته‌ترین ویژگی آنان، جهاد در راه خدا است؛ جهادی همه‌جانبه که شامل مبارزه با نفس، مبارزه با شیطان، مبارزه با فساد و دفاع از حریم دین در برابر دشمنان می‌شود. اما نکته کلیدی و مکمل این جهاد، “عدم خوف از ملامت ملامتگران” است. این عبارت نشان‌دهنده اوج اخلاص و شجاعت مؤمن است؛ یعنی آنچنان هدفش والا و الهی است که سرزنش‌ها، تمسخرها و تهدیدهای دیگران، کوچکترین خللی در اراده‌اش ایجاد نمی‌کند. این صفت، مرز میان مؤمنان واقعی و مدعیان دروغین را مشخص می‌سازد.

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان به این نکته اشاره می‌کند که ترس از ملامت مردم،یکی از بزرگترین موانع بر سر راه انجام وظایف الهی، به ویژه در جامعه‌های فاسد یا مختلط است. بسیاری از افراد هستند که حق را می‌شناسند، اما به خاطر حرف مردم، از ابراز آن خودداری می‌کنند و یا در مسیر باطل گام برمی‌دارند. یاران واقعی خدا کسانی هستند که این زنجیر را پاره کرده و معیار خود را فقط رضای او قرار می‌دهند. این خصلت، در زندگی تمام پیامبران و امامان معصوم (علیهم السلام) به وضوح دیده می‌شود. آنان در ابلاغ رسالت و مبارزه با طاغوت‌ها، هرگز از سرزنش و استهزای اطرافیان خود نهراسیدند و استقامت ورزیدند.

این آیه برای زندگی امروز ما نیز درس‌های بزرگی دارد.در جامعه‌ای که گاهی ارزش‌ها دگرگون می‌شود و ممکن است انجام یک واجب دینی (مثل امر به معروف، حجاب، شرکت در مراسم مذهبی و…) با نگاه‌ها و حرف‌های تمسخرآمیز برخی افراد مواجه شود، یک مؤمن واقعی باید با تأسی به این آیه، محکم بایستد و از مسیر حق منحرف نشود. همچنین در عرصه کسب‌وکار، سیاست و فرهنگ، اگر انسان بداند که در راه درستی گام برمی‌دارد، نباید از انتقادها و سرزنش‌های نابجای دیگران بترسد و عقب‌نشینی کند. این استقامت و بی‌باکی، همان فضل و کرامتی است که خداوند به بندگان خاص خود عطا می‌کند.

در پایان آیه،خداوند با صفات “واسع” (گشایشگر) و “علیم” (دانا) خود، به مؤمنان بی‌باک اطمینان می‌دهد که نهتنها آنان را تنها نمی‌گذارد، بلکه گشایش و برکت خود را نیز شامل حالشان می‌کند. کسی که برای خدا کار کند و از ملامت‌ها نهراسد، خداوند پاداش او را در همین دنیا نیز با ایجاد عزت و احترام در دل‌ها، و در آخرت با بهشت جاویدان خواهد داد. پس بیاییم این روحیه را در خود تقویت کنیم و بدانیم که محبوبیت نزد خدا و اولیای او، بسی والاتر از محبوبیت نزد مردمی است که گاهی معیارهایشان با معیارهای الهی فاصله دارد.