فرهنگی

تربیت نسل Z در پرتو حکمت علوی

🔰 امیرالمؤمنین علی(ع) می‌فرمایند:

«لا تَقسِروا أولادَكُم عَلى آدابِكُم، فَإِنَّهُم مَخلوقونَ لِزَمانٍ غَيرِ زمانِكُم» فرزندان خود را بر آداب و رسوم خویش وادار نکنید؛ زیرا آنان برای زمانی غیر از زمان شما آفریده شده‌اند.

📚 شرح نهج‌البلاغه ابن‌ابی‌الحدید، ج۲۰، ص۲۶۷

پیام تربیتی حدیث

این سخن کوتاه، یکی از ژرف‌ترین اصول تربیت اجتماعی و نسلی را بیان می‌کند:

فرزندان را برای زمان خویش تربیت کنید، نه برای زمان ما. تربیت، رشد دادن است نه تحمیل قالب‌ها. والدینی که می‌خواهند فرزندانشان در آینده بدرخشند، باید آنان را برای «فردا» آماده کنند، نه برای «دیروز» خودشان.

مرز تربیت و تحمیل

حضرت در این کلام، مرز میان تربیت و تحمیل را آشکار می‌سازند. تربیت حقیقی، یعنی فراهم کردن زمینه‌ی شکوفایی استعدادهای درونی فرزند در چارچوب ارزش‌ها، نه الزام او به تکرار شیوه‌های گذشتگان.

هر نسلی، فرزند زمان خویش است؛ همان‌گونه که لباس، ابزار و زبان دگرگون می‌شود، شیوه‌های اندیشیدن و نیازهای روحی نیز تغییر می‌یابد. اگر والدین فرزند را در چارچوب عادت‌های خود زندانی کنند، در حقیقت بال‌های او را برای پرواز در دنیای آینده می‌شکنند.

اصول ثابت، روش‌های پویا

توجه به اقتضائات زمان، به معنای کنار گذاشتن اصول نیست. تربیت دینی بر اصولی ثابت چون ایمان، اخلاق و صداقت استوار است، اما در روش‌ها باید پویا و انعطاف‌پذیر بود.

بیان ارزش‌ها باید با زبان نسل امروز، در قالب رسانه و فضای فکری او صورت گیرد؛ با گفت‌وگو و محبت، نه سلطه و اجبار.

نتیجه تربیتی

اگر والدین، مربیان و مسئولان فرهنگی بخواهند در تربیت نسل Z موفق باشند، باید:

1. دنیای فکری، زبان و دغدغه‌های آنان را بشناسند.

2. میان اصول ثابت و شیوه‌های نو توازن برقرار کنند.

3. با محبت و منطق گفت‌وگویی، ایمان و اخلاق را در جان آنان نهادینه سازند.