فرهنگی

آدم‌های کوچک پُز می‌دهند، آدم‌های بزرگ … 

… إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ (حجرات: ۱۸) … همانا خدا هیچ خودپسند فخرفروش را دوست ندارد. در این آیه خداوند می‌فرماید که من «مُخْتَال» (انسانی که بر اساس خيال و توهّم، خود را برتر مى‌داند و متکبر است) و «فَخُورٍ» (انسان فخرفروش که پُز می‌دهد) را دوست ندارم.

به زبان ساده، خداوند می‌گوید هر کس که خود را به خاطر داشتن چیزی از دیگران برتر بداند و به واسطه آن، دچار تکبر و خودخواهی شود و به دیگران فخر بفروشد و به اصطلاح پُز دهد، این شخص را دوست ندارم.

در روزگار ما، برای این آیه می‌شود مصادیق گوناگونی را بر شمرد. استوری کردن از برند کفش و لباس با زاویه خاص، پست گذاشتن از کافه فلان سلبریتی، کامنت گذاشتن زیر پست دیگران با لحن تبختر و با ژست باسوادی، عکس پروفایل با یک ماشین آخرین مدل، تو دلت به دیگران نگاه کنی و بگی “این به من نمی‌رسه” و صدها مصداق دیگه.

حال سؤال این است که اگر خدا کسی رو که پز می‌دهد، دوست ندارد، پس چرا برای ما این قدر مهم است که بقیه بدانند که ما چه چیزی داریم و کجا رفتیم؟ چون انسان مختال فخور، آدم کوچکی است. از درون احساس می‌کند که کم دارد. برای پر کردن آن خلأ، می‌رود سراغ پُز دادن.

با پُزدادن و خاص نشان دادن خودش، می‌خواهد نقص و کوچکی خودش را جبران کند. اما کسی که آدم بزرگی است، نیاز ندارد که به بقیه ثابت کند که چه کسی است و چه دارد؟ زیرا این داشته‌ها به او چیزی اضافه نمی‌کند. بر عکس، انسان کوچکی که مختال فخور است فکر می‌کند این لباس مارکدار، این مکان خاص، این کالای ویژه؛ او را بزرگ‌تر نشان می‌دهد و به او چیزی اضافه می‌کند.

این در صورتی است که همه این‌ها خیالات است. انسان کوچک خیال می‌کند اگر دیده شود، ارزشش بیشتر می‌شود. به همین خاطر است که می‌گویند آدم پُر، به خودش مطمئن است و ساکت است و ابهت خاصی دارد. ولی آدم خالی، باد دارد و سر و صدا راه می‌اندازد و پیوسته پُز می‌دهد.

دوستانِ آدم‌هایی که پُز می‌دهند به محض این که یک آدم دیگری پیدا کنند که پُز دادنش بیشتر باشد، او را رها می کنند و می‌روند سراغ نفر دوم. اما دوستانی که تو را به خاطر خودت دوست دارند، ماندگارند. نهایت این که این دو شاخص یعنی مختال و فخور، نشانه پوچی‌اند نه نشانه قدرت. به امید آن که روز به روز چشم و هم‌چشمی و پُز دادن و به رخ‌ دیگران کشیدن در جامعه ما کاهش یابد.