فرهنگی

دروغگو: مرده‌ای در قالب زندگان | تحلیل حدیثی از امام علی(ع)

🔹 الْكَذَّابُ وَ الْمَيِّتُ سَوَاءٌ؛ فَإِنَّ فَضِيلَةَ الْحَيِّ عَلَى الْمَيِّتِ الثِّقَةُ بِهِ، فَإِذَا لَمْ يُوثَقْ بِكَلَامِهِ بَطَلَتْ حَيَاتُهُ

«دروغگو و مرده یکسانند؛ زیرا برتری زنده بر مرده به اعتماد به اوست. پس هنگامی که به سخنش اطمینان نباشد، زندگی‌اش باطل و بی‌اثر است.»

📗 غرر الحکم، حدیث ۲۱۰۴

📖 شرح و تفسیر حدیث

امیرالمؤمنین علی(ع) در این کلام نورانی، دروغ را نه فقط یک گناه اخلاقی، بلکه نابودکننده هویت اجتماعی و معنوی انسان معرفی می‌کنند. تشبیه دروغگو به مرده، اشاره به چند حقیقت ژرف است:

۱. مرگ اعتماد؛ مرگ رابطه

مهم‌ترین سرمایه انسان در زندگی اجتماعی، اعتماد است. همان‌گونه که مرده توانایی ارتباط و تأثیرگذاری را از دست می‌دهد، دروغگو نیز به تدریج اعتماد اجتماعی را می‌میراند و تبدیل به موجودی منزوی و بی‌اثر می‌شود.

۲. زندگی حقیقی در صداقت است

حضرت تأکید می‌کنند که زندگی واقعی تنها به وجود جسمانی نیست، بلکه به قابلیت ارتباط صادقانه است. وقتی کلام انسان سندیت خود را از دست بدهد، گویی وجود اجتماعی او به مردگی می‌گراید.

۳. تأثیر دروغ بر روح فرد

از منظر معارف شیعی، دروغ نه تنها دیگران را فریب می‌دهد، بلکه نورانیت روح دروغگو را نیز از بین می‌برد. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «دروغ ویرانی ایمان است.» (الکافی، ج۲، ص۳۳۹)

⚠️ پیامدهای اجتماعی دروغ در کلام معصومین(ع)

· تخریب نظام اجتماعی: رسول خدا(ص) فرمودند: «دروغگو راست نمی‌گوید مگر آنکه اعتماد از جامعه رخت برمی‌بندد.»

· سقوط ارزش‌ها: امام علی(ع) در نهج‌البلاغه می‌فرمایند: «دروغ انسان را از مروت و مردانگی ساقط می‌کند.»

💎 راهکارهای درمان دروغ از منظر روایات

۱. تفکر در عواقب: تأمل در عواقب دنیوی و اخروی دروغ (ذلت اجتماعی، بی‌اعتمادی، عذاب آخرت)

۲.توجه به مراقبت الهی: امام سجاد(ع) در مناجات‌های خود همواره از خداوند می‌خواهند: «خدایا، مرا از خواری دروغ حفظ کن.»

۳.تمرین راستگویی: رسول اکرم(ص) فرمودند: «بر شما باد به راستگویی، چرا که راستگویی به پرهیزکاری می‌رساند.»

پله‌های بهشت با نردبان بلا: رنج جسمانی و مقامات اخروی در مکتب اهل‌بیت(ع)

در روز جهانی معلولان، روایتی از معصومین(علیهم‌السلام) توجه ما را به فلسفه‌ای عمیق و امیدبخش از بلایا و رنج‌های جسمانی جلب می‌کند. حدیث شریف که در کتاب معتبر «الکافی» نقل شده، پنجره‌ای به سوی حکمت الهی می‌گشاید:

«إِنَّ فِي الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً، لَا يَبْلُغُهَا عَبْدٌ إِلَّا بِالِابْتِلَاءِ فِي جَسَدِهِ» «بی‌گمان در بهشت، مقام و منزلتی است که هیچ بنده‌ای به آن نمی‌رسد، مگر به وسیله‌ی بلایی که به بدنش می‌رسد.»

(الكافی، ج ٢، ص ٢٥٥، ح ١٤)

🔍 تفسیر و توضیح روایت

این روایت، نگاهی فراتر از نگاه مادی و دنیوی به موضوع سلامت، بیماری و معلولیت ارائه می‌دهد. براساس این آموزۀ ناب، بدن انسان تنها ابزاری برای زندگی دنیوی نیست؛ بلکه میدان آزمایش و همچنین وسیله‌ای برای کسب کمالات جاودانه است.

1. بلای جسم، محک ایمان و صبر: ابتلائات جسمانی، آزمونی الهی برای سنجش میزان صبوری، رضا و توکل بنده است. کسی که در اوج سلامت، عبادت کند یکسان نیست با کسی که با وجود درد و رنج، ارتباط خود با معبود را حفظ و حتی تقویت می‌کند.

2. پاک‌سازی و تعالی روح: رنج‌های جسمانی می‌توانند مانند کوره‌ای پالاینده، روح را از غرور، وابستگی‌های مفرط به دنیا و غفلت پاک کنند و آن را برای دریافت مقامات والای معنوی آماده سازند.

3. ارزش والای صابران: این حدیث و احادیث مشابه، بر کرامت و ارزش بی‌نظیر افراد صابر بر مصائب بدنی تاکید می‌کند. از منظر معصومین(ع)، این افراد گنجینه‌هایی پنهان هستند که با صبر خود، در حال ساخت کاخی باشکوه در بهشت می‌باشند.

4. تسلی و امید برای مبتلایان: این کلام نورانی، برای همه‌ی کسانی که با درد و محدودیت جسمی دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند، پیام تسلی و امید است. آنان باید بدانند که این شرایط، نشانۀ غضب یا بیهودگی نیست، بلکه ممکن است مسیر اختصاصی و سریع‌تری برای تقرب به خداوند باشد، اگر با صبر و معرفت همراه شود.

📖 نکته‌ای از کلام امیرالمؤمنین(ع):

امام علی(ع) در وصف پرهیزکاران می‌فرمایند:

«اگر در جسمشان بیمار و ناتوان شود، آنچه برایشان در بهشت آمده است، در نظرشان بزرگ و ارزشمند می‌شود.» (نهج‌البلاغه، خطبۀ متقین)

این بیان، نگاه فرادنیوی اولیای خدا را به بیماری و سلامتی نشان می‌دهد.

💡 درسی برای امروز (روز جهانی معلولان):

این روز، فرصتی است برای:

· تغییر نگاه جامعه: حرکت از ترحم به تکریم و شناخت کرامت ذاتی افراد دارای معلولیت.

· الگوگیری: یادآوری این نکته که بسیاری از اولیای خدا و انسان‌های بزرگ تاریخ، با محدودیت‌های جسمی مواجه بودند، اما این مانع عظمت روح و تأثیرگذاری آنان نشد.

· مسئولیت همگانی: تلاش برای ایجاد محیطی عادلانه و فراگیر که افراد با هر شرایط جسمی، بتوانند استعدادهای معنوی و اجتماعی خود را شکوفا کنند.

این حدیث به ما می‌آموزد که معلولیت جسمی، هرگز برابر با محدودیت در سلوک روحی و رسیدن به قرب الهی نیست و چه بسا که زمینۀ پروازهای بلند معنوی را فراهم کند.

عقل زنده: موتور تکامل انسان در مکتب قرآن و اهل‌بیت(ع)

در نگاه عمیق معارف شیعی، عقل تنها یک قوه‌ی درک و تحلیل نیست؛ بلکه حیات روح و جوهره‌ی حرکت تکاملی انسان به سوی کمال است. همان‌گونه که جسم، زندگی و مرگ دارد، عقل نیز از منظر نصوص دینی، حیات و ممات دارد و سرنوشت مادی و معنوی انسان، وابسته به زنده بودن این موهبت الهی است.

رمزی که انبیای الهی برای احیای عقل بشر آورده‌اند، تنها بیداری اندیشه در زمینه‌های مادی نیست؛ بلکه زنده کردن وجدان اخلاقی و قوه‌ای است که بتواند «کمال مطلق» را بشناسد و برنامه‌ای برای حرکت به سوی آن ترسیم کند. این همان گنجینه‌ی پنهانی است که امام علی(ع) در بیان فلسفه‌ی بعثت انبیا به آن اشاره می‌فرمایند:

✧ «و یثیروا لهم دفائن العقول؛ و گنجینه‌های خرد را در [مردم] آشکار کنند.»

(نهج‌البلاغه، خطبه ۲۲۰)

بنابراین، آنچه در کتاب (قرآن) و سنت (روایات معصومین) درباره عقل و جهل، عوامل رشد و عوامل زوال عقل آمده، ناظر به همین عقل حیاتبخش هدایت‌گر است؛ عقلی که روشنایی‌اش از سوی خداوند است و انسان را تا سرمنزل مقصود رهنمون می‌سازد.

امیرالمؤمنین(ع) در توصیف چنین انسانی که عقلش به برکت ایمان زنده شده است، می‌فرماید:

⁘ «خردش را زنده گردانید و نفسش [هوای نفسش] را میراند، تا پیکر ستبر او لاغر شد و دل سختش به لطافت گرایید؛ فروغی سخت روشن بر او تابید و راهش را روشن ساخت و به راه راستش روان داشت؛ درها [ی رحمت] او را به آستان سلامت و سرای اقامت راندند و به آرامشی که در بدنش پدید آمده بود، پاهایش در قرارگاه ایمنی و آسایش استوار ماند؛ به آنچه دل خود را به کار واداشت و پروردگارش را خشنود ساخت.»

(نهج‌البلاغه، خطبه ۲۳۰)

در این بیان نورانی، حضرت تصویری از تحول وجودی انسان عاقلِ باایمان ارائه می‌دهند. احیای عقل، مستلزم «میراندن هوای نفس» است. وقتی عقل زنده شود و بر وجود انسان حاکم گردد، سنگینی و غلظت دنیازدگی کاهش می‌یابد، دل که مرکز ادراکات است نرم می‌شود و نور هدایت الهی به طور کامل در آن می‌تابد. اینجاست که راه‌ها روشن، حرکت‌ها استوار، و پایان راه، رسیدن به «سلامت»، «اقامت در سرای ابدی» و «خشنودی پروردگار» خواهد بود. این فرآیند، همان سیر تکامل معنوی است که نقطه‌ی آغاز آن، زنده کردن عقل با تبعیت از تعالیم انبیا و ائمه‌ی هدی(علیهم‌السلام) است.

هنر مقاومت در قاب تصویر - روایتی ناگفته از حجاب تا هویت

پیچش مو : فقط اهل فن میتونن تشخیص بدن که برای ساختن این کلیپ بی نظیر چقدر زحمت کشیده شده و جواب تمام سوالات جامعه، به ویژه خاکریز حجاب (ظریف!) در این کلیپ گنجانده شده است . 

وقتی فرزندتان به حرف‌هایتان “کر” می‌شود: ۵ دلیل اصلی و راه‌حل‌های کاربردی

🔰 یکی از رایج‌ترین شکایت‌های والدین این است: «فرزندم اصلاً به حرفم گوش نمی‌دهد! انگار کر شده!»

اگر شما هم این احساس را تجربه کرده‌اید، بدانید که تنها نیستید. این رفتار معمولاً ریشه در الگوهای ارتباطی نادرست دارد که خوشبختانه قابل اصلاح است.

🔹 چرا کودکان به حرف والدین بی‌اعتنایی می‌کنند؟

❗️ دلیل اول: والدین پرحرف و امرونهی‌کننده

والدینی که مدام در حال دستور دادن، تذکر و تکرار «بکن، نکن» هستند، ناخواسته باعث می‌شوند صدایشان به «نویز سفید» تبدیل شود. کودک پس از مدتی به این صدا عادت کرده و آن را نادیده می‌گیرد.

راهکار عملی:

۱. حرف‌هایتان را در طول روز بشمارید.

۲. آیا همه این تذکرات ضروری بودند؟

۳. به جای دستور مستقیم، از جملات توصیفی استفاده کنید:

· به جای «اتاقت رو مرتب کن» بگویید: «می‌بینم اسباب‌بازی‌ها روی زمین پخش شدن».

❗️ دلیل دوم: حرف بدون پیامد منطقی

اگر کودک بداند پس از بی‌اعتنایی، اتفاق خاصی نمی‌افتد، انگیزه‌ای برای تغییر رفتار ندارد.

راهکار:

پیامدهای طبیعی و منطقی را جایگزین تهدیدهای توخالی کنید:

· اگر اسباب‌بازی‌هایش را جمع نکند، تا فردا در دسترس نخواهند بود.

· این پیامدها باید متناسب، محترمانه و مرتبط با رفتار باشد.

❗️ دلیل سوم: اطمینان از تکرار حرف والدین

کودک یاد گرفته که والدین حرفشان را بارها تکرار می‌کنند، پس نیازی نیست بار اول گوش کند.

نکته طلایی:

«اگر حرف اول مفید نبود، حرف دوم مضر است!»

یکبار محکم و واضح بگویید، سپس عمل کنید.

❗️ دلیل چهارم: مشکلات شنیداری یا توجه

گاهی مسئله فیزیولوژیک است. ممکن است کودک در پردازش شنیداری یا حفظ توجه مشکل داشته باشد.

علائم هشدار:

· فقط در شنیدن دستورات مشکل دارد، نه چیزهای دلخواهش

· در محیط‌های شلوغ بیشتر دچار سردرگمی می‌شود

راهکار:

در صورت شک، از متخصص شنوایی‌سنجی یا کاردرمانگر کمک بگیرید.

❗️ دلیل پنجم: لجبازی هدفمند

اگر بی‌اعتنایی فقط در برابر مراجع قدرت (والدین، معلم) رخ می‌دهد و همراه با رفتارهای مقابله‌جویانه دیگر است، ممکن نیاز به بررسی روانشناختی داشته باشد.

—

🧩 راهبردهای کلی برای بهبود ارتباط:

۱. رابطه قبل از دستور

قبل از درخواست، ارتباط چشمی برقرار کنید. نامش را بگویید و مطمئن شوید گوشش با شماست.

۲. کمتر بگویید، بیشتر عمل کنید

به جای فریاد زدن از آشپزخانه، نزدش بروید و آرام صحبت کنید.

۳. گزینه‌های محدود بدهید

به جای «لباست رو بپوش» بگویید: «امروز می‌خوای لباس قرمز رو بپوشی یا آبی؟»

۴. سکوت را بیاموزید

گاهی بهترین پیامد، بی‌اعتنایی متقابل (موقتی) به درخواست‌های غیرضروری کودک است.

—

📌 نکته پایانی:

فرزندپروری یک گفت‌وگوی مداوم است، نه یک مونولوگ یک‌طرفه. وقتی ما الگوی گوش دادن فعال باشیم، کودک نیز این مهارت را می‌آموزد. تغییر این الگوها نیاز به صبر و ثبات‌قدم دارد، اما نتایج آن ارزش سرمایه‌گذاری عاطفی را خواهد داشت.

یادتان باشد: گاهی “نشنیدن” کودک، فریادی خاموش برای دیده شدن است.