فرهنگی

۱۰ درصد اشتغال جهانی را مدیون چه کسی هستیم؟عنوان: روز جهانی تعاون: راه‌حل‌های مردمی برای جهانی پایدارتر

مقدمه

اولین شنبه ماه جولای، مصادف با «روز جهانی تعاون»، فرصتی است برای تجلیل از نقش بی‌بدیل تعاونی‌ها در ایجاد راه‌حل‌های پایدار و فراگیر برای چالش‌های جهانی. این روز که از سوی سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده، بر توانمندی مدل تعاونی در تحقق اهداف توسعه پایدار تأکید می‌کند.

اهمیت روز جهانی تعاون

امسال این روز اهمیت ویژه‌ای دارد چرا که مقدمه‌ای بر «سال بین‌المللی تعاون ۲۰۲۵» است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در پیام خود تصریح کرد: «تعاونی‌ها در جوامع بزرگ و کوچک، عامل توسعه بوده و با فقر و مسائل منفی اجتماعی مبارزه می‌کنند.»

تعاونی‌ها؛ موتور محرک اقتصاد و عدالت

تعاونی‌ها در گستره وسیعی از بخش‌های اقتصادی از جمله کشاورزی، بانکداری، مسکن، بهداشت و انرژی فعال هستند. آمارها نشان می‌دهند که این نهادها برای ۱۰ درصد از جمعیت جهان اشتغال ایجاد کرده و سه رکن اساسی را ترویج می‌دهند:

· عدالت اجتماعی

· دموکراسی اقتصادی

· پایداری زیست‌محیطی

سابقه درخشان تعاونی‌ها

بر اساس گزارش دبیرکل سازمان ملل در سال ۲۰۲۳، تعاونی‌ها به‌طور مستمر در ارتقای توسعه اقتصادی و اجتماعی همه مردم، به‌ویژه گروه‌های به حاشیه رانده شده، نقش داشته‌اند. آریل گوارکو، رئیس اتحادیه بین‌المللی تعاون (ICA)، این روز را «یکی از مهم‌ترین لحظات جنبش جهانی تعاون» توصیف کرده است.

تاریخچه و هدف

روز جهانی تعاون از سال ۱۹۲۳ توسط ICA و از سال ۱۹۹۵ توسط سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده است. هدف اصلی این روز، افزایش آگاهی در مورد نقش تعاونی‌ها به عنوان شرکایی کلیدی در دستیابی به اهداف توسعه پایدار است.

جمع‌بندی

تعاونی‌ها با رویکرد مردم‌محور و مبتنی بر همکاری، الگویی کارآمد برای مقابله با چالش‌های پیچیده جهانی ارائه می‌دهند. آن‌ها نه‌تنها به کاهش فقر و افزایش امنیت غذایی کمک می‌کنند، بلکه پلی برای ورود کارآفرینان محلی به بازارهای بین‌المللی هستند.

علم انسان‌شناسی: درنگی بر زندگی و دستاوردهای ابوریحان بیرونی

 ابوریحان بیرونی؛ نابغه‌ای برای همه اعصار

سیزدهم شهریورماه در تقویم ملی ایران، روز بزرگ‌داشت دانشمند نابغه و فیلسوف بزرگ، ابوریحان بیرونی است. از او به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان تمدن اسلامی و ایرانی در تمام دوران‌ها یاد می‌شود که میراث علمی عظیمی را برای جهان به ارمغان گذاشت.

زندگی و آغاز راه

ابوریحان محمد بن احمد بیرونی در سال ۳۶۲ هجری قمری در منطقه خوارزم (ازبکستان کنونی) که در آن زمان تحت حکومت سامانیان بود، متولد شد. او تحصیلات خود را در زادگاهش به پایان رساند و سپس برای ادامه فعالیت‌های علمی به دربار شمس‌المعالی قابوس‌بن‌وشمگیر رفت. اولین اثر ماندگار خود به نام «آثار الباقیه عن القرون الخالیه» را در همین دوران تألیف کرد که امروزه از آن به عنوان یکی از مهم‌ترین کتاب‌های تمدن اسلامی یاد می‌شود.

گنجینۀ آثار علمی

بیرونی نویسنده‌ای پرکار بود که در حوزه‌های مختلف دانش، کتاب‌های ارزشمندی از خود به جای گذاشت. از شاخص‌ترین آثار او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

· «التفهیم لاوائل صناعه التنجیم»: کتابی آموزشی در زمینه نجوم و هندسه به زبان فارسی.

· «تحقیق ماللهند»: مطالعه‌ای عمیق و بی‌طرفانه در مورد عقاید، آداب و رسوم و فلسفه مردم هند که به زبان عربی نوشته شده است.

· «قانون مسعودی»: دایره‌المعارفی عظیم در زمینه ریاضیات، نجوم و هیئت.

· «المجاهر فی معرفه الجواهر»: کتابی پیشگام در زمینه کانی‌شناسی و شناسایی سنگ‌ها و مواد معدنی، به ویژه جواهرات.

تسلط بر علوم و زبان‌ها

عمق دانش بیرونی حیرت‌آور بود. او در رشته‌های گوناگونی از جمله ریاضیات، نجوم، جغرافیا، زمین‌شناسی، داروسازی و هندشناسی تبحر کامل داشت. تسلط او بر زبان‌های مختلف از جمله فارسی، عربی، ترکی، سانسکریت و عبری، کلید درک او از فرهنگ‌های گوناگون و دسترسی به منابع اولیه بود. همین امر او را به عنوان پدر انسان‌شناسی و هندشناسی نیز معرفی کرده است.

میراث جهانی بیرونی

اعتبار علمی ابوریحان بیرونی مرزهای جغرافیایی و زمانی را درنوردیده است. دانشنامه علوم چاپ مسکو او را «دانشمند همه قرون و اعصار» خوانده است. به پاسداشت خدمات این دانشمند بزرگ،دولت ایران در سال ۲۰۰۹ میلادی، مجسمه‌ای به شکل یک چهارتاقی را که تلفیقی از معماری دوره هخامنشی و اسلامی است، به سازمان ملل متحد در وین هدیه داد. در این بنای نمادین، مجسمه‌های چهار دانشمند برجسته ایرانی ابوریحان بیرونی، ابوعلی سینا، زکریای رازی و عمر خیام نصب شده است. آرامگاه این دانشمند بزرگ امروزه در شهرغزنی در افغانستان کنونی قرار دارد.

 ادعای مالکیت امارات بر جزایر سه‌گانه؛ از کجا آمده؟

گاه و بی‌گاه بحث بر سر مالکیت جزایر تنب بزرگ، تنب کوچک و بوموسی در رسانه‌ها مطرح می‌شود. اما برای درک دقیق‌تر این موضوع، ضروری است به ریشه‌های تاریخی آن نگاهی بیندازیم. این مناقشه، مانند بسیاری از اختلافات مرزی در خاورمیانه، میراث مستقیم حضور و سیاست‌های استعماری بریتانیا در منطقه است.

خروج بریتانیا و استقرار ایران

در آذر ماه سال ۱۳۵۰، همزمان با خروج بریتانیا از خلیج فارس، نیروی دریایی ایران در جزایر سه‌گانه مستقر شد. استقرار در جزیره بوموسی به صورت صلح‌آمیز و بر اساس توافق قبلی بین ایران، شیخنشین شارجه و بریتانیا انجام شد. اما ورود به جزایر تنب بزرگ و کوچک با مقاومت نیروهای پلیس رأس‌الخیمه مواجه شد و به درگیری و تلفات جانی منجر گردید. نکته حائز اهمیت این است که در آن زمان کشور امارات متحده عربی هنوز تأسیس نشده بود و این ادعاها مربوط به دوران پیش از تشکیل این کشور است.

ریشه اختلاف؛ قبایل قاسمی و نقش بریتانیا

برای یافتن منشأ اصلی ادعاها باید به حدود یک قرن پیش از آن بازگردیم. در ساحل جنوبی خلیج فارس قبایلی به نام قاسمی ساکن بودند که به راهزنی دریایی نیز مشهور بودند و به همین دلیل، این ناحیه به «ساحل دزدان دریایی» معروف بود.

قاسمی‌ها در دو سوی خلیج فارس ساکن بودند. آن‌هایی که در ساحل ایران (بندر لنگه) زندگی می‌کردند، تابعیت ایرانی داشتند و حاکم آن‌ها از طرف دولت ایران منصوب می‌شد. جزایر تنب و بوموسی نیز تابع بندر لنگه و در نهایت تحت حاکمیت استان فارس بودند.

در سال ۱۸۷۸ میلادی، درگیری‌های داخلی در میان قاسمی‌های حاکم بر بندر لنگه منجر به قتل دو شیخ شد. دولت ایران برای برقراری آرامش، فرد غاصب را دستگیر و به تهران تبعید کرد. در اینجا بود که بریتانیا به عنوان قدرت استعماری حاضر در خلیج فارس وارد ماجرا شد.

بریتانیا ادعا کرد که حاکمیت شیوخ قاسمی بر این جزایر نه به دلیل انتصاب از سوی ایران، بلکه به دلیل تعلق قبیله‌ای آن‌هاست! بنابراین، استدلال کرد که با کوچ بخشی از قبیله به ساحل جنوبی، مالکیت جزایر نیز باید به شیوخ قاسمی مقیم رأس‌الخیمه و شارجه منتقل شود. این ادعای نوظهور، کاملاً توسط بریتانیا دامن زده شد.

کشمکش بر سر پرچم و نفوذ بریتانیا

اسناد تاریخی، از جمله گزارش‌های محرمانه مقامات بریتانیایی، نشان می‌دهد که آنها آشکارا شیوخ محلی را تشویق به برافراشتن پرچم خود بر جزایر می‌کردند و در مقابل، هر بار که ایران پرچم خود را نصب می‌کرد، با فشار نظامی و سیاسی آن را پایین می‌آوردند. حتی زمانی که در دوره مظفرالدین‌شاه توافقی برای نصب نشدن پرچم هیچ طرفی حاصل شد، بریتانیا آن را رعایت نکرد.

گواهی تاریخی بر مالکیت ایران

نقشه‌ها و منابع غربی نیز حاکمیت ایران بر این جزایر را تأیید کرده‌اند. برای مثال، نقشه‌ای که وزارت جنگ انگلیس در سال ۱۸۸۸ به شاه ایران هدیه داد، این جزایر را بخشی از ایران نشان می‌داد. همچنین کتاب «ایران و مسئله ایران» نوشته لرد کرزن، که همراه با نقشه‌ای از انجمن سلطنتی جغرافیایی انگلیس منتشر شد، نیز این جزایر را ایرانی نشانه گذاری کرده بود.

جمع‌بندی

ادعای مالکیت امارات متحده عربی بر جزایر سه‌گانه ریشه در دوران استعمار بریتانیا دارد و نه تاریخ کهن منطقه. این ادعا برای اولین بار و برخلاف اسناد و نقشه‌های تاریخی خود بریتانیا، توسط این کشور طراحی و حمایت شد. با خروج بریتانیا از خلیج فارس در سال ۱۳۵۰، حاکمیت کامل و تاریخی ایران بر این جزایر بار دیگر برقرار گردید.

۷ کاری که قبل از خواب باید انجام دهید (طبق روایات اهل بیت)

خواب، تنها استراحت بدن نیست؛ بلکه فرصتی برای ترمیم قوا و آماده‌سازی روح و جسم برای فردایی پرانرژی است. اما آیا می‌دانید که اهل بیت(ع) برای زمان پیش از خواب، آداب و اعمال خاصی را توصیه کرده‌اند؟ این اعمال نه تنها برکات معنوی به همراه دارد، بلکه تأثیر مستقیمی بر سلامت جسم و آرامش خواب شما خواهد داشت. در این مطلب با ۷ عمل مهم قبل از خواب آشنا می‌شوید.

۱. مسواک قبل از خواب

پیامبر اکرم(ص) هر شب پیش از خواب مسواک می‌زدند. این عمل علاوه بر رعایت بهداشت دهان و دندان، سنتی مؤکد و باعث افزایش برکت در خواب است.

۲. وضو گرفتن و خواب با طهارت

امیرالمؤمنین امام علی(ع) می‌فرمایند: «لا ینبغی للمؤمن أن ینام إلّا علی طَهارَة»

شایسته نیست مؤمن جز با طهارت بخوابد.

خوابیدن با وضو باعث می‌شود روح انسان در عالم خواب به سوی خدا پرواز کند و مورد رحمت ویژه قرار گیرد.

۳. نظافت بدن و شستن دست‌ها

رسول خدا(ص) تأکید می‌کردند که هیچ‌کس با دستان چرب و آلوده نخوابد. رعایت نظافت بدن به ویژه شستن دست‌ها قبل از خواب، از بیماری‌ها پیشگیری می‌کند.

۴. خواندن دعا و اذکار خاص

قبل از خواب، خواندن دعاهای وارد شده مانند آیةالکرسی، سوره «قل هو الله أحد» و تسبیح حضرت زهرا(س) بسیار توصیه شده است. این اذکار، انسان را در پناه خدا قرار می‌دهد و خوابی آرام را به ارمغان می‌آورد.

۵. رفتن به توالت قبل از خواب

امام علی(ع) به امام حسن(ع) توصیه کردند که قبل از خواب به توالت بروند. این عمل ساده، از بسیاری بیماری‌های گوارشی و اختلالات خواب جلوگیری می‌کند.

۶. پاکیزگی لباس و مکان خواب

خوابیدن در لباس تمیز و بستری پاک، از جمله توصیه‌های اهل بیت(ع) است. همچنین بهتر است محل خواب عاری از هرگونه آلودگی و نجاست باشد.

۷. مرور اعمال روزانه و استغفار

پیش از خواب، چند دقیقه به اعمال روزانه خود فکر کنید و در صورت کوتاهی، استغفار کنید. این کار باعث آرامش روح و آمادگی برای خوابی پربرکت می‌شود.

کلام پایانی

رعایت این اعمال ساده ولی عمیق، نه تنها سلامت جسمی شما را تضمین می‌کند، بلکه خواب شما را به عبادتی تبدیل می‌کند که ثواب و برکت دارد. امیدواریم با به کار بستن این توصیه‌ها، خوابی آرام و پربرکت را تجربه کنید.

چگونه مثل اهل بیت بخوابیم؟ (از جهت خواب تا مدت زمان استراحت)

خواب، تنها یک استراحت فیزیکی نیست؛ بلکه در مکتب اهل بیت(ع)، نوعی عبادت و فرصتی برای تقویت روح و جسم محسوب می‌شود. اگر دوست دارید خوابی پربرکت و مطابق با سیره معصومین داشته باشید، این مطلب را از دست ندهید.

جهت خواب؛ آیا خوابیدن رو به قبله اهمیت دارد؟

بله! از نگاه اهل بیت(ع)، خوابیدن به سمت قبله یکی از آداب مؤکد است. امام رضا(ع) در حدیثی می‌فرمایند:

«اِذا أَرَدتَ اَلنَّومَ فَکُـنْ أوَّلَ مَاضِعِکَ عَلَی شِقِّکَ الأَیمَنِ ثُمَّ إِنْ قَلَبْتَ فَعَلَی شِقِّکَ الأَیسَر»

«هرگاه خواستی بخوابی، ابتدا بر پهلوی راست، سپس بر پهلوی چپ بخواب.»

این حالت نه تنها از نظر بهداشتی توصیه می‌شود، بلکه جهت‌دهی بدن به سمت قبله، برکت و آرامش بیشتری به همراه دارد.

مدت خواب پیامبر(ص)؛ الگویی برای مدیریت زمان

شاید برایتان جالب باشد که بدانید پیامبر اکرم(ص) مدت خواب کوتاهی داشتند. ایشان بیشتر شب را به عبادت شبانه و مناجات می‌پرداختند و تنها بخشی از شب را استراحت می‌کردند. امام علی(ع) نیز در این زمینه می‌فرمایند:

«إِذا أَرادَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِعَبْدٍ خَیْراً أَلْهَمَهُ قِلَّةَ الْکَلامِ وَ قِلَّةَ الطَّعَامِ وَ قِلَّةَ الْمَنام»

«هرگاه خداوند خیر بنده‌ای را بخواهد، به او کم‌گویی، کم‌خوری و کم‌خوابی را الهام می‌کند.»

البته منظور از کم خوابی در این روایات، خواب بیهوده و بیش از نیاز طبیعی بدن است، نه محرومیت از خواب کافی.

مکان خواب؛ از بوی خوش تا پرهیز از مکان‌های مکروه

اهل بیت(ع) به تمیزی و خوشبو بودن محیط خواب بسیار اهمیت می‌دادند. نقل شده که پیامبر(ص) ملحفه‌ای معطر با بوی خوش مانند ورس و زعفران داشتند. از سوی دیگر، خوابیدن در مکان‌های مکروه مانند مکان‌های نجس، تاریک یا بدون درب، نهی شده است.

چهار نکته کلیدی برای خوابی به سبک اهل بیت(ع):

1. طهارت: با وضو بخوابید.

2. ذکر و دعا: پیش از خواب آیةالکرسی و تسبیح حضرت زهرا(س) را فراموش نکنید.

3. نیت خالص: خواب خود را برای تجدید قوا و عبادت فردا بخواهید.

4. پرهیز از خواب پس از طلوع فجر: این زمان، وقت تقسیم روزی است!

کلام آخر

خواب به سبک اهل بیت(ع)، ترکیبی از سلامت جسمی و معنویت است. با رعایت این آداب ساده اما عمیق، می‌توانید هم استراحت بهتری داشته باشید و هم از برکت این عمل روزمره بهره‌مند شوید.