فرهنگی

شایعه را چگونه مهار کنیم؟ راهکارهای طلایی برای مقابله با اخبار جعلی در جامعه

🚦مهارت مقابله با شایعه

📍شایعه در اصطلاح: شایعه،خبر یا اطلاعات تأیید نشده‌ای است که مورد توجه گروه یا جمعیت خاصی بوده و برای ایجاد باور نزد دیگران معمولاً از فردی به فرد دیگری به طور شفاهی بدون هیچ‌گونه اطمینان و دلیل و مدرک کافی انتقال می‌یابد.

▪️در ارتباطات اجتماعی خواسته یا ناخواسته بخشی از محاوره‌های روزانه‌ی ما را شایعات یا چیزهای ساختگی تشکیل می‌دهد.

▪️در جوامعی که فقر اطلاع‌رسانی حاکم باشد شایعات رواج دارد.

▪️هم‌چنین در بین جمعیت‌هایی که به لحاظ سادگی و زودباوری و تأثیر‌پذیری آمادگی روانی بیشتری برای دریافت و انتقال شایعه دارند، شایعه رونق بیشتری دارد.

▪️می گویند:

شایعه چون آب دریاست یعنی هرچه نوشیده شود، بیشتر ایجاد عطش می کند. چرا که معمولا شایعه ایجاد ترس و نگرانی در جامعه می نماید و مردم به علت عدم دسترسی به اطلاعات دقیق به آن پناه می برند و آن را دهان به دهان نقل می کنند و گاه بر آن می افزایند.

🔹 ویژگیهای انسانهای شایعه گو:

الف. ساده لوح هستند ▫️ناامنی و زودبرانگیختگی خاصی دارند.

ب. گزافه گویی می کنند.

ج. ایستایی شخصیت دارند(دچار نوعی اختلال شخصیت هستند)

د. کژاندیشی انها بالا می باشد. ▫️دروغ گویی در انها زیاد است.

ر. دارای رشد اجتماعی بالایی نیستند. ▫️انسان های فرصت طلبی هستند.

ز. دنبال مقاصد و منافع شخصی و گاه غیرانسانی هستند.

ح. دارای رشد اخلاقی بالایی نیستند.

🔹 در شرایط زیر شایعات انتشار می‌یابد:

1. اهمیت خبر

2.ابهام در جامعه

3.نگرانی و اضطراب شخصی و اجتماعی

2. استعداد شایعه پذیری:

   (افرادی که سلامت روان و اندیشه‌ی متعادل و خلاق داشته و هنگام مواجه شدن با سخن لغو، بدون تعییر وضعیت روانی و نشان دادن حالات احساسی و هیجانی و تأیید یا تکذیب آنی، با تأمل و تأنی ‌به‌صورت مستقیم و غیر مستقیم در پی وارسی شواهد علمی و دلایل منطقی و مدارک بر ‌می‌آیند کمتر دچار پذیرش شایعات می‌شود.)

🔹 عواملی که در شایعه موثرند عبارتند از:

الف)عوامل فردی

🔻 1-بی خبر از خبرهای درست و مطمئن

2-پرکردن اوقات و انواع سرگرمی ها

3-جلب توجه دیگران که می توانند از اختلالات شخصیت هم نشات بگیرد.

4-ایجاد قدرت یا تسلط بر شنونده و غلبه بر آنها

5-وصول به منافع شخصی و مطامع شخصی و نفسی خود

ب)عوامل اجتماعی

🔻 1-خلاء خبری و تشنگی در شنیدن خبر و رویدادهای مهم

2-انواع ابهامات در خبر و رویدادها در موقعیت های مورد نظر

3-نیازمندی انسان ها به انواع تنوع ها

4-انواع ترس های اجتماعی

5-ارضای نیازهای کاذب

6-وجود انواع رخداد مهم اجتماعی در موقعیت های خاص

7-نوعی پرخاشگری نسبت به فرد، گروه یا قشری از جامعه (به معنای اعتراض اجتماعی)

8-ترور شخصیت و زیر سوال بردن برخی شخصیت های اجتماعی

9-ایجاد نوعی وجهه برای خود و گروه خود

✅ راهکارهای پیشگیری و مقابله ای

1. در مقابل شخص شایعه گو، این چند سوال لزوماً پرسیده شود:

· آیا می‌توانید شخصاً صحت آن را ثابت کنید؟

· مستندات شما در ارتباط با این خبر چیست؟

· از کدام منبع شنیده‌اید؟

1. آگاه نگه داشتن مردم نسبت به رویدادهای اجتماعی، اطلاع‌رسانی سریع و صحیح

2. تلاش در جهت زدودن اضطراب و نگرانی عمومی مانند رفع بعضی از نگرانی‌‌های عمومی، نظیر دسترسی به مراکز بهداشتی و خدمات درمانی، برخورداری از تصویری مثبت و روشن به آینده‌ی خود و..

3. دانش‌افزایی عمومی و تعمیق بینش مردم در مورد شایعه

4. هماهنگی و استمرار در ارائه‌ی اطلاعات صحیح

5. بی ‌توجهی به شایعه‌ها و عدم تکرار آن

6. شناسایی منابع و افراد شایعه ساز و بی اعتبار کردن منبع آن

7. پرورش تفکر و اندیشه منطقی در مقابله با انواع افکار سطحی مانند شایعه و دروغ و ..

8. تقویت روح اخلاق محوری در امور فردی و اجتماعی

نقشه راه اقتصادی اسلام: تجارت، محور اصلی روزی حلال 

  پیامبر‌اکرم(ﷺ) :«تِسعَةُ أعشارِ الرِّزقِ فِي التِّجارَةِ، وَالجُزءُ الباقي فِي السّابِياءِ ـ يَعنِي الغَنَمَ ـ.».   

 📚 الخصال : ص٤٤٥ ح٤٤

تفسیر حدیث با استناد به قرآن کریم

این روایت به یک قاعده کلی و نسخه اقتصادی در سبک زندگی اسلامی اشاره دارد که در ادامه به اجزای آن می‌پردازیم:

۱. محوریت «تجارت» در کسب روزی: «تِسعَةُ أعشارِ الرِّزقِ فِي التِّجارَةِ»

· تفسیر: پیامبر اکرم (ص) با عددسازی دقیق (نه دهم) بر اهمیت تجارت به عنوان اصلی‌ترین و پربرکت‌ترین منبع درآمد تأکید می‌فرمایند. این بدان معنا نیست که سایر مشاغل بیهوده هستند، بلکه نشان می‌دهد گردش سرمایه و کالا در جامعه (تجارت)، بیشترین سهم را در تولید ثروت و رونق اقتصادی دارد. تجارت، موجب رونق بازار، ایجاد اشتغال برای دیگران و تحرک اقتصادی می‌شود.

· پشتوانه قرآنی: قرآن کریم به صراحت به مسلمانان اجازه تجارت و کسب و کار داده است:

  «وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا» (سوره بقره، آیه ۲۷۵)

  · «و خداوند خرید و فروش [تجارت] را حلال و ربا را حرام کرده است.»

  · نکته: این آیه تجارت را در تقابل با ربا قرار داده و آن را روشی مشروع و الهی برای کسب درآمد معرفی می‌کند. همچنین، بسیاری از انبیا مانند حضرت شعیب (ع) و رسول خدا (ص) خود تاجر بودند که بر شرافت این پیشه دلالت دارد.

۲. جایگاه «دامداری» به عنوان مکمل: «وَالجُزءُ الباقي فِي السّابِياءِ»

· تفسیر: پیامبر (ص) یک دهم باقیمانده روزی را در «سابياء» یعنی گوسفند (دامداری) معرفی می‌کنند. این بخش از حدیث نشان می‌دهد که مشاغل تولیدی و پایه‌ای مانند دامداری نیز اگرچه سهم کمتری در مقایسه با تجارت دارند، اما همواره مورد توجه و توصیه اسلام هستند. دامداری یک منبع درآمد پایدار، منبع تولید مواد غذایی اولیه (گوشت، شیر، پشم) و متناسب با زندگی روستایی و عشایری است.

· پشتوانه قرآنی: در قرآن کریم، دام‌ها به عنوان بخشی از نعمت‌های الهی و مایه عبرت برای انسان‌ها معرفی شده‌اند:

  «وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِلشَّارِبِينَ» (سوره نحل، آیه ۶۶)

  · «و در وجود دام‌ها برای شما عبرتی است. از آنچه در شکمشان است [می‌نوشانیم]؛ از میان غذاهای هضم شده و خون، شیری خالص و گوارا برای نوشندگان.»

  · نکته: این آیه نشان می‌دهد که خداوند روزی انسان را از طریق همین دام‌ها فراهم می‌کند، بنابراین دامداری یک شغل مبارک و مورد تأیید الهی است.

۳. جمع‌بندی و درنظرگیری شرایط

· تفسیر: این حدیث یک اولویت‌بندی کلی اقتصادی را بیان می‌کند، نه یک حکم قطعی و ریاضی برای همه افراد در همه زمان‌ها. یعنی در یک نگاه کلان، سهم تجارت در چرخه اقتصادی یک جامعه از دامداری بیشتر است. اما این به معنای نفی سایر مشاغل مانند کشاورزی، صنعت و… نیست. موفقیت در هر شغلی، از جمله تجارت و دامداری، منوط به رعایت شرایطی است که در سایر روایات به آن اشاره شده است:

  · رعایت اخلاق و تقوا: رعایت صداقت، امانت‌داری و پرهیز از غش در معامله.

  · نیت الهی: کسب روزی حلال برای تأمین هزینه خانواده و کمک به دیگران.

· پشتوانه قرآنی:

  «وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا . وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ» (سوره طلاق، آیات ۲-۳)

  · «و هر کس از خدا پروا کند، خداوند راه نجاتى برایش قرار مى‌دهد. و او را از جایی که گمان ندارد روزی می‌دهد.»

  · نکته: این آیات نشان می‌دهد که منشأ اصلی روزی، خداوند است و تقوا است که برکت را به هر شغلی (چه تجارت و چه دامداری) وارد می‌کند.

پیامبر اکرم (ص) در این حدیث، یک الگوی اقتصادی کاربردی را به امت خود ارائه می‌دهند. این سخن، هم تشویق به کار و تلاش اقتصادی است و هم یک راهبرد کلان را نشان می‌دهد: “تمرکز بر تجارت به عنوان موتور محرک اقتصاد و توجه به دامداری به عنوان بخش پایه‌ای و تأمین‌کننده مواد اولیه.” این توصیه، با توجه به شرایط عصر نزول حدیث و نیز انعطاف‌پذیری و سودآوری تجارت، یک راهنمای همیشه به‌رو برای مسلمانان است تا با انتخاب مشاغل پربرکت، هم خود به استقلال اقتصادی برسند و هم جامعه اسلامی را شکوفا سازند.

 ۹ نشانه اعتماد به نفس بالا در فرزندان

نشانه‌های فرزند دارای اعتماد به نفس بالا:

· کودک برای خود ارزش و احترام قائل است. ·با دیگران به خوبی ارتباط برقرار می‌کند.

به توانایی‌های خود اعتماد دارد.

انتقاد را بدون احساس خشم و گرفتن حالت تدافعی می‌پذیرد.

تجارب جدید را می‌پذیرد.

توانایی تحمل شکست را دارد.

می‌تواند احساساتش را براز کند.

می‌تواند نظرش را برای دیگران بیان کند.

در موقعیت‌های اجتماعی شرکت می‌کند و احساس راحتی و شادی دارد.

شب‌بخیر گفتن به فرزندان بدون جنگ و دعوا!

«مامان! بابا! شب به‌خیر. من رفتم بخوابم.» شنیدن این جمله از زبان فرزندان آرزوی بسیاری از ما پدرومادرهاست، چگونه می توان به این مرحله رسید:

🍀اجرای برنامه بدون دستور

نگویید: «باید بروی بخوابی.»

بگویید: «وقت خواب است.اولین کاری که باید قبل از خواب انجام بدهیم چه بود؟» 

🍀داستان به شرط انجام وظایف

«ده دقیقه قبل از خواب کنارت می‌مانم، اگر کارهایت را انجام داده باشی،زمان داستان فراخواهد رسید.اگر انجام نداده باشی، فقط به اندازه‌ی بوس و بغل وقت داری.»

🍀همدلی برای بچه های کوچکتر

 «من احساست را درک می‌کنم. خودم هم در دوران کودکی چنین احساسی را تجربه کرده‌ام.حتماً ناراحتی ‌که باید بخوابی، دوست داری بیدار بمانی و…، چه کار می توانیم انجام دهیم که خواب آرامی داشته باشی؟ و روز خوبی را کنار هم شروع کنیم؟»

🍀آزادی محدود برای بچه‌های بزرگتر

«تو می‌توانی ساعت خوابیدنت را خودت انتخاب کنی، اما ساعت یازده، وقت بچه‌ها تمام می‌شود.»

🍀مدیریت استفاده از گوشی تلفن همراه و فضای مجازی 

با یک قرار قبلی، تمام افراد خانواده در یک ساعت مشخص نزدیک به زمان خواب دیگر نباید از گوشی تلفن همراه و فضای مجازی استفاده کنند. 

🍀کاهش عوامل هیجانی

در ساعت نزدیک به زمان خواب کم کردن نور منزل، اتاق ها و هیجانات، باعث آمادگی ذهن برای خواب می شود. 

❗️در مورد زمان خواب هیچ گاه بحث و جدل نکنید…

❗️چگونه والدین ندانسته، سبب افت شناخت و درک کودکان می شوند؟ 

🍃 والدینی که با کودکشان به طور مداوم صحبت نمی کنند.

🍃 والدینی که با کودکشان بازی نمی کنند.

 والدینی که برای کودکشان شعر و کتاب نمی خوانند. 

🍃 والدینی که کودکشان را به طبیعت و گردش نمی برند. 

 🍃والدینی که اطلاعات شناختی لازم را به کودکشان نمی دهند. 

🔹اینها ناخواسته و ندانسته کودک را دچار فقر محیطی می کنند که در نتیجه آن قدرت درک و شناخت و فراگیری کودک، رفته رفته کاهش می یابد. 

🍃در صورت تداوم ، مشکلات بسیاری را علی الخصوص در تحصیل و ارتباطات اجتماعی برای او به دنبال خواهد داشت.

🍀در نتیجه برای رشد شناختی کودکمان چه کاری باید انجام دهیم؟ 

✔️با او بازی کنیم. 

✔️برای او قصه بگوییم 

✔️با او صحبت کنیم

✔️تفکر منطقی او را رشد دهیم

✔️برای او وقت بگذاریم 

و…