فرهنگی

نماز بدون زکات قبول نیست؛ داستان پیرزن قمی که آیت‌الله حجت را به گریه انداخت

✨ عنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ:

🔹 إنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَ بِثَلَاثَهٍ مَقْرُونٍ بِهَا ثَلَاثَهٌ أُخْرَى

🔹 ۱. أَمَرَ بِالصَّلَاهِ وَ الزَّکَاهِ؛ فَمَنْ صَلَّى وَ لَمْ یُزَکِّ لَمْ تُقْبَلْ مِنْهُ صَلَاتُهُ…

✨ حضرت امام رضا علیه‌السلام فرمود: خداوند سه چیز را با سه چیز دیگر واجب کرده:

1️⃣ نماز را با زکات؛ هر که نماز بخواند و زکات ندهد نمازش قبول درگاه او نیست…

📚 منبع: بحار الأنوار؛ جلد ‌۷۱؛ صفحه ۶۸

🔹 در قرآن ۲۶ بار نماز و زکات در کنار هم آمده است مانند “یُقیمُونَ الصَّلاهَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاه“

🔹 زکات ۲ نوع است: واجب (خمس و زکات) و مستحب (صدقه)

⁉️ کسانی که اهل خمس و زکات نیستند؛ چه جوابی خواهند داد؟!

📖 داستانک:

🔹 پیرزنى در قم با نخ‌ریسى‌ خود، خمس و سهم امامش را نزد آیت‌اللّه حجّت می‌آورد، وقتى مى‌خواست از اتاق بیرون رود عقب عقب مى‌رفت و خیره خیره به آقا نگاه مى‌کرد، آقا دلیلش را پرسید؟

♻️ پیرزن گفت: مى‌خواهم خوب قیافه شما را در خاطرم نگهدارم و روز قیامت شما را تحویل خدا بدهم و بگویم: خدایا! من جان کندم و خمس و سهم امامم را به این آقا دادم تا از دینم حفاظت کند، حال اگر او در این راه کم گذاشته او را مؤاخذه کن. مرحوم آیت‌اللّه حجّت خمس را زمین گذاشت و زار زار گریه کرد.

📚 منبع: خاطرات حجت‌الاسلام قرائتى، جلد ‌۲، صفحه ۱۰۱

حق‌شناسی آیت‌الله جوادی آملی از ملت بزرگ ایران؛ شما حافظان دین خدا هستید

آیت الله جوادی آملی:

من از بزرگی شما ملت بزرگ و از عظمت و جلال و شکوه شما ایرانی‌های مسلمان بزرگ، کسانی که هر روز و هر شب هنوز این میدان‌ها را رها نکرده و رها نمی‌کنید، از خواهرانمان، از مادرانمان، از دخترانمان حق‌شناسی می‌کنیم، از پدرانمان، از برادرانمان، از فرزندانمان، حق‌شناسی می‌کنیم؛ سلام خدا بر شما، سلام پیغمبر بر شما، سلام علی بن ابیطالب بر شما، سلام امام صادق بر شما، سلام امام زمان بر شما، چون شما حافظان دین او هستید.

امیدوارم شهداء عموماً و شهید خاص رهبر معظم انقلاب خصوصاً مهمان حسین بن علی و سایر شهدا باشند و این نظام سالماً به دست صاحب اصلی‌اش وجود مبارک ولی عصر بشود.

از شما مردم بزرگ، زنان بزرگ، مادران بزرگ، دختران بزرگ، فرزندان بزرگ، قدردانی می‌کنیم، از خانم‌ها و آقایانی که تلاش و کوشش کردند و می‌کنند صحنه را خالی نمی‌کنند، در میدان‌ها حاضرند و از نهاد انقلاب حمایت می‌کنند قدرانی می‌کنیم؛ اجر همه اینها با ذات اقدس الهی است.

پیام ۱۴۰۴/۱۲/۱۳

هشدار امام حسن عسکری (ع)؛ دو بلایی که دین و دنیای مؤمن را به نابودی می‌کشاند

امام حسن عسکری (علیه‌السلام) که در سخت‌ترین شرایط خفقان حکومت عباسی می‌زیستند، در این حدیث نورانی به دو آفت بزرگ اخلاقی و اجتماعی اشاره می‌فرمایند:

«إيّاكَ و الإذاعَةَ و طَلَبَ الرِّئاسَةِ ، فَإنَّهُما يَدعُوانِ إلَى الهَلَكَةِ»

«از افشای اسرار و ریاست‌طلبی بپرهیز که این دو [آدمی را] به هلاکت می‌کشانند».

۱. پرهیز از «الإذاعة» (افشای اسرار)

در ادبیات روایی شیعه، «إذاعه» به معنای پخش کردن اسرار اهل بیت (علیهم‌السلام) نزد نااهلان یا دشمنان است. این کار نه تنها جان ائمه و شیعیان را به خطر می‌انداخت، بلکه موجب سلب ایمان و ذلت در دنیا و آخرت می‌شود.

امام صادق (ع) صریحاً می‌فرمایند: «مَنْ أَذاعَ عَلَیْنا حَدیثَنا سَلَبَهُ اللّهُ الْإیمانَ»؛ هرکس حدیث ما را فاش کند، خداوند ایمان را از او می‌گیرد. در قرآن نیز خداوند می‌فرماید: «وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِّنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ…» (نساء: ۸۳) که مذمت از پخش شایعات و اسرار امنیتی دارد. 

این بخش از حدیث، شیعیان را به «تقیّه» و حفظ اسرار ولایت در برابر ظالمان و نااهلان فرا می‌خواند. افشای بی‌مورد معارف عمیق اهل بیت (ع) نه تنها برای خود شخص هلاکت‌بار است، بلکه موجب گمراهی افراد ضعیف‌النفس و ناتوان در هضم معارف بلند می‌شود.

۲. پرهیز از «طلب الرئاسة» (ریاست‌طلبی)

دومین نهی امام، مربوط به عطش قدرت و حبّ جاه است. در منظومه فکری شیعه، دنیاطلبی و برتری‌جویی بر دیگران، ایمان را نابود می‌کند. امام صادق (ع) در حدیثی هشدار می‌دهند: «إيّاكَ وَ الرِّئاسَةَ، فَما طَلَبَها أَحَدٌ إِلّا هَلَكَ»؛ از ریاست بپرهیز، زیرا هیچ‌کس آن را طلب نکرد جز اینکه هلاک شد. 

در قرآن نیز آمده است: «تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا…» (قصص: ۸۳). این دو صفت (ریاست‌طلبی و افشاگری) معمولاً همراه یکدیگرند؛ شخص ریاست‌طلب برای رسیدن به قدرت، یا اسرار دیگران را فاش می‌کند و یا اسرار تشکیلات دینی را به پای دشمن می‌ریزد.

💡 پیام نهایی برای مخاطب امروز

امام حسن عسکری (ع) در این حدیث کوتاه، رمز بقای جامعه شیعه را در شرایط بحرانی تبیین می‌کنند:

1. رازداری و پرهیز از شایعه‌پراکنی،

2. اخلاص و دوری از ریاست‌طلبی و شهرت‌پرستی.

این دو عامل، «نظام‌بخش» دین و «عزّت‌بخش» مؤمنان است و نادیده گرفتن آن‌ها، انسان را به هلاکت دنیوی و اخروی دچار می‌سازد.

نقشهٔ راه سربلندی جامعه در کلام امام رضا (ع)؛ تحلیلی بر چراغ راهنمای امت

حضرت امام رضا علیه‌السلام: 

🔹اِنَّ الإمامَةَ زِمامُ الدّينِ وَ نِظامُ الْمُسْلِمينَ وَ صـَلاحُ الدُّنيـا وَ عِـزُّ الْمـُؤْمِنينَ

🔸امامت و رهبرى، رشته دارى دين و نظام بخشى مسلمانان است و موجب اصلاح دنيا و عزّت و سربلندى مؤمنان است.

📗 این حدیث ناب که از گنجینهٔ پربار «اصول کافی» (ج ۱، ص ۲۰۰) استخراج شده، در حقیقت بخشی از یک خطبهٔ طولانی و بسیار عمیق از حضرت امام رضا (علیه‌السلام) است. این کلمات نورانی که در مرو و در جمع اصحاب ایراد گردید، طرحی جامع برای تبیین جایگاه بی‌بدیل «امامت» در قاموس تشیع به شمار می‌رود.

در باور شیعهٔ دوازده‌امامی، این فراز نه یک تعریف سادهٔ لغوی، بلکه ترسیم‌کنندهٔ خط مشی الهی برای سعادت دنیوی و اخروی است. برای فهم بهتر، چهار بخش اصلی حدیث را با طرح پرسش‌هایی کاربردی از هم تفکیک می‌کنیم:

🧭 چرا «زمام دین» خوانده می‌شود؟

امام رضا (ع) امامت را «زِمامُ الدّین» معرّفی می‌کنند. «زمام» در لغت عرب به معنای «مهار» یا «افسار» است؛ وسیله‌ای برای کنترل و هدایت مرکب‌های سرکش. چرا امام (ع) از این تعبیر استفاده می‌کند؟ زیرا دین بدون یک راهبر معصوم، همچون مرکبی رها و بی‌مهار در معرض سقوط در بیراههٔ تفسیرهای سلیقه‌ای، افراط و تفریط‌های خطرناک، و در نهایت انحراف و نابودی قرار می‌گیرد.

قرآن کریم، کتاب خداست، اما فهم تمام لایه‌های آن بدون «راسخون در علم» ممکن نیست. در حدیث متواتر و پذیرفته‌شدهٔ ثقلین، پیامبر اکرم (ص) به صراحت اعلام کردند که برای گمراه نشدن امت، قرآن و عترت (اهل بیت) باید همواره در کنار هم باشند. بنابراین، امام (ع) با تعبیر «زمام»، ضامن اجرای صحیح احکام الهی و پاسداری از حریم شریعت است. امیرالمؤمنین علی (ع) نیز در خطبه ۱۴۶ نهج البلاغه، خود را «مِحْوَرُ الرَّحَى» (محور سنگ آسیاب) معرفی می‌کنند که دین به دور او می‌چرخد.

⚖️ «نظام المسلمين» چگونه محقق می‌شود؟

آن حضرت سپس می‌فرمایند: «نِظامُ المُسلِمينَ». این فراز، امامت را از یک مقام صرفاً معنوی یا علمی فراتر برده و آن را محور «انسجام سیاسی و اجتماعی» جامعهٔ اسلامی معرّفی می‌کند. تاریخ صدر اسلام نشان داد که فقدان یک زعیم منصوب از جانب خدا، چگونه امت را دچار تفرقه و چنددستگی کرد و آنان را از شاهراه حق خارج ساخت.

امامت در این نگاه، ستون فقرات حکومت اسلامی است؛ یعنی بدون وجود امام، جامعهٔ مسلمین فاقد سازوکاری الهی برای قانون‌گذاری، قضاوت عادلانه و مدیریت بحران‌ها خواهد بود. این همان اصلی است که در دوران غیبت نیز به واسطهٔ فقیه جامع‌الشرایط به نیابت از امام عصر (عج) جریان می‌یابد.

🌱 چطور «صلاح دنیا» در گرو امامت است؟

برخلاف تصور سکولار که دین را جدای از سیاست و ادارهٔ اجتماع می‌داند، امام رضا (ع) مستقیماً نتیجهٔ پذیرش ولایت اهل بیت (ع) را «صَلاحُ الدُّنيا» (بهبود و آبادانی مادی و معنوی جهان) معرّفی می‌کند. شیعه معتقد است امام معصوم، خلیفهٔ خدا در زمین است و عدالت فراگیر او، امنیت، رفاه و برکت را برای جامعه به ارمغان می‌آورد.

این اصل، نویدبخش آرمان‌شهر مهدوی است؛ همان باور راسخی که می‌گوید جهان در نهایت با قیام حضرت مهدی (عج) از ظلم و فساد پاک شده و «صلاح دنیا» به معنای واقعی کلمه محقَّق خواهد گشت. امام در واقع ترسیم‌کنندهٔ این واقعیت است که دین‌داری صحیح، نه تنها مانع پیشرفت نیست، بلکه موتور محرکهٔ تمدن‌سازی و آبادانی است.

🛡️ «عزّت مؤمنین» چه نسبتی با امامت دارد؟

واژهٔ «عِزُّ الْمُؤْمِنينَ» نقطهٔ اوج این حدیث است. عزّت، به معنای نفوذناپذیری و شکست‌ناپذیری است. امام (ع) به ما می‌آموزد که اقتدار حقیقی و روحیهٔ استکبارستیزی مؤمنان، مولود پیوند قلبی و عملی آنان با امامشان است. چرا که امام، حلقهٔ وصل فیض الهی به بندگان است.

در منظومهٔ فکری تشیع، مؤمن با چنگ زدن به ریسمان الهی (حبل الله) که همان امامت است، از هرگونه سلطه‌پذیری، ذلّت و وابستگی به طواغیت رهایی می‌یابد. این عزّت، هم جنبهٔ فردی دارد (در برابر هوای نفس) و هم جنبهٔ اجتماعی (در برابر دشمنان دین). همان‌طور که در زیارت جامعهٔ کبیره خطاب به ائمه (ع) می‌خوانیم: «عَزَّ اللهُ بِکُمُ الدّینَ»، خداوند دین را به واسطهٔ شما عزیز و مقتدر گردانید.

💎 جمع‌بندی و پیام امروزین

این فرمایش امام رضا (ع) که خود دوران پرچالش ولایتعهدی اجباری مأمون را تجربه می‌کرد، سندی جاودانه بر حقانیت شیعهٔ اثنی‌عشری است. ایشان ثابت کردند که امامت یک برتری ساختگی و قبیله‌ای نیست، بلکه طرح الهی برای بقای اسلام ناب، وحدت مسلمین، توسعهٔ تمدنی و کرامت انسانی است. در عصر حاضر نیز آموزه‌های این حدیث، راهگشای امروز ما برای رسیدن به جامعه‌ای سعادتمند در انتظار ظهور منجی عالم بشریت (عج) است.

 تحلیل مفهومی «اذاعه» (افشای اسرار) و «طلب ریاست»:

امام حسن عسکری علیه‌السلام در این روایت که در کتاب «تحف العقول» (ص۴۸۷) نقل شده، از دو آفت بزرگ انسانی و اجتماعی برحذر می‌دارد: «إيّاكَ و الإذاعَةَ» و «طَلَبَ الرِّئاسَةِ».

«اذاعه» از ریشه «ذیع» به معنای آشکار کردن و پراکنده ساختن اسرار و اطلاعات حساس است. در فرهنگ اسلامی، «کتمان سرّ» در مواقع ضروری، از ویژگی‌های مؤمن شمرده شده و افشای بی‌جای اسرار (چه شخصی و چه جمعی) موجب نفوذ دشمن، از بین رفتن اعتماد و ایجاد فتنه می‌شود.

قرآن کریم می‌فرماید: «وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ» (نساء: ۸۳) – وقتی خبری از امنیت یا ترس به آنان می‌رسد، آن را افشا می‌کنند. علامه طباطبایی در «المیزان» ذیل این آیه می‌نویسد: «اذاعه سرّ، نشانه ضعف ایمان و عدم درک مسئولیت است». اما «طلب ریاست» یعنی تشنه قدرت بودن و دنبال مقام و رهبری دویدن؛ صفتی که انسان را از اخلاص دور کرده و به اهداف دنیوی وابسته می‌کند.

 پیامد هلاکت و ارتباط این دو خصلت:

امام علیه‌السلام می‌فرماید این دو خصلت (افشای اسرار و ریاست‌طلبی) انسان را به «هلاکت» می‌کشانند. هلاکت می‌تواند هم دنیوی باشد (افتادن در دام دشمن، از بین رفتن آبرو و موقعیت) و هم اخروی (دور شدن از رضوان الهی). نکته ظریف آنکه این دو معمولاً با هم همراهند: کسی که ریاست‌طلب است، برای به دست آوردن قدرت یا حفظ آن، ناچار به افشای اسرار دیگران یا امانت‌های اجتماعی می‌شود.

همچنین در عکس آن، افشای اسرار، گاهی برای جلب توجه و اثبات شایستگی برای ریاست انجام می‌شود. امام علی علیه‌السلام در نهج‌البلاغه می‌فرماید: «أَفَضْلُ الْأُمُورِ مَا كُنْتَ فِيهِ لِلَّهِ مُطِيعاً وَ عَنْ سِرِّهِ كَتُوماً» (نامه ۵۳) – برترین کارها آن است که مطیع خدا باشی و راز او را پنهان داری.

از سوی دیگر، «طلب ریاست» با حدیث معروف پیامبر صلی‌الله علیه و آله که فرمود: «إنّا لا نُوَلِّي هذا العَمَلَ مَن أرادَهُ» (ما این مسئولیت را به کسی که خواهان آن است نمی‌دهیم) منافات دارد. بنابراین، مؤمن حقیقی هم «امانت‌دار اسرار» است و هم از «ریاست‌طلبی» دوری می‌کند؛ در غیر این صورت، سرانجام به هلاکت می‌رسد.