نمونههای تاریخی از جهتگیری سیاسی علما
نمونههای تاریخی از جهتگیری سیاسی علما
📌 نمونه کلاسیک: علمای دوگانه در صدر اسلام
· علمای همراه امام علی(ع): مانند مالک اشتر که فرمانده نظامی و سیاسی بود و تمام توانش را برای تثبیت حکومت عدل الهی گذاشت.
· علمای سکوتکننده/مخالف: برخی مانند ابن عباس هرچند از یاران امام بودند، گاهی در اجرای فرامین امام تعلل میکردند. یا اشعث بن قیس که در ظاهر همراه امام بود ولی در باطن حکومت عدل را تضعیف میکرد.
📌 نمونه معاصر: علمای مشروطه
· آیتالله نائینی (نویسنده کتاب تنبیه الامه): با نگارش رسالهای علمی، مشروطه را به عنوان نظامی که میتواند از استبداد جلوگیری کند، تأیید کرد.
· آیتالله شیخ فضلالله نوری: با استدلال اینکه قوانین مشروطه باید تحت نظارت شرع باشد، “مشروطه مشروعه” را مطرح کرد و در نهایت به شهادت رسید.
📌 نمونه امروزی: مسئله فلسطین
· علما و مراجعی که با صدور بیانیههای صریح، مقاومت فلسطین را “جهاد در راه خدا” میخوانند و از آن حمایت مالی و معنوی میکنند.
· در مقابل: برخی سکوت میکنند یا با بیان مبهم، عملاً موضعی نمیگیرند. این سکوت در شرایطی که شیعیان جهان انتظار روشنگری دارند، خود یک جهتگیری سیاسی محسوب میشود.
⚡ نکته مهم:
همانطور که حدیث امام باقر(ع)تأکید کرد، هر موضعگیری (یا سکوت) در برابر حاکم جائر، یک انتخاب سیاسی است.
· عالمی که در برابر کشتار مردم در فلسطین سکوت میکند، عملاً به حکومت جائر صهیونیستی کمک کرده است.
· عالمی که در برابر ظلم حکومت ستمگر به مردم خودش سکوت میکند، پازل طاغوت را تکمیل میکند.
🔍 معیار تشخیص:
جهتگیری صحیح سیاسی عالم را از این موارد میتوان شناخت:
۱.آیا مواضعش جبهه حق را تقویت میکند یا جبهه باطل را؟
۲.آیا در خط امامت و ولایت حرکت میکند یا در مسیر دیگر؟
۳.آیا مستضعفان و مظلومان را یاری میدهد یا با ظالم همکاری میکند؟
💎 سخن پایانی:
در اسلام،سیاست از دین جدا نیست. عالم دینی نمیتواند بگوید “من فقط به امور عبادی میپردازم". سکوت در برابر ظلم، خود نوعی همکاری با ظالم است. این همان پیام حدیث امام باقر(ع) است که میفرماید: حتی با عبادت فردی هم، اگر زیر پرچم حاکم جائر زندگی کنی، عذاب خواهی شد.