فرهنگی

قدرت؛ زبان مشترک بازدارندگی و عزت

آیه: وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ ۚ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ (سوره انفال، آیه ۶۰)

ترجمه:و هر چه در توان دارید از نیرو و اسب‌های آماده (برای میدان نبرد) فراهم سازید تا با این (تدارکات)، دشمن خدا و دشمن خودتان را بترسانید، همچنین دشمنان دیگری غیر از اینان را که شما نمی‌شناسید و خدا آنها را می‌شناسد. و هر چه در راه خدا انفاق کنید، پاداش آن به طور کامل به شما بازگردانده می‌شود و به شما ستم نخواهد شد.

تفسیر (برگرفته از تفسیر المیزان و نمونه):

این آیه یکی از مهم‌ترین دستورات راهبردی قرآن کریم به جامعه اسلامی است.خداوند به مسلمانان فرمان می‌دهد که برای مقابله با دشمنان، تا می‌توانند نیرو و قدرت آماده کنند. کلمه “قوه” (نیرو) مفهومی بسیار گسترده و فراگیر دارد و منحصر به قدرت نظامی صرف نیست. هر آنچه که بتواند توان دفاعی و بازدارندگی یک ملت را افزایش دهد، از مصادیق “قوه” محسوب می‌شود: قدرت ایمان و وحدت، قدرت علمی و فناوری، قدرت اقتصادی و استقلال صنعتی، قدرت سیاسی و دیپلماتیک، و همچنین قدرت نظامی در تمام ابعاد آن. “رباط الخیل” (اسب‌های آماده) نیز در آن زمان نماد قدرت برتر نظامی بود و امروز می‌توان آن را به همه تجهیزات پیشرفته دفاعی تعبیر کرد.

هدف اصلی از این آمادگی همه‌جانبه،در ادامه آیه بیان شده است: “تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّکُمْ” (تا با این وسیله، دشمن خدا و دشمن خود را به وحشت بیندازید). هدف، ایجاد رعب و وحشت در دل دشمن است تا جرأت تجاوز به حریم مسلمانان را پیدا نکند. این همان اصل “بازدارندگی” در روابط بین‌الملل است. اسلام دین جنگ و خونریزی نیست، بلکه دین عزت و اقتدار است. مسلمانان هرگز آغازگر تجاوز نیستند، اما باید آنچنان قدرتمند باشند که هیچ دشمنی حتی فکر تجاوز به آنان را از سر بگذراند. این قدرت، ضامن صلح و امنیت پایدار برای جامعه اسلامی و حتی برای جهان است.

تفسیر المیزان به این نکته ظریف اشاره می‌کند که آیه می‌فرماید دشمنانی هستند که شما نمی‌شناسید،ولی خدا آنها را می‌شناسد. این تعبیر، هم اشاره به دشمنان پنهان و نفاق‌پیشه در درون جامعه دارد و هم به قدرت‌هایی که در آینده پا به عرصه وجود می‌گذارند. این بخش از آیه، هشداری است به مسلمانان که قدرت خود را فقط برای دشمنان فعلی و شناخته شده افزایش ندهند، بلکه باید چنان قدرتمند شوند که بتوانند در برابر هر تهدید احتمالی در طول تاریخ مقاومت کنند. این یک نگاه آینده‌نگرانه و بلندمدت به مسئله قدرت است. به همین دلیل است که پیشرفت علمی و فناوری، یک وظیفه دائمی و همیشگی برای جامعه اسلامی است.

در پایان،خداوند یک انگیزه بزرگ معنوی برای این هزینه‌ها و تلاش‌ها ایجاد می‌کند و می‌فرماید: هر چه در راه خدا (برای تقویت بنیه دفاعی) انفاق کنید، پاداش آن کامل به شما بازگردانده می‌شود و به شما ستم نخواهد شد. این آیه به ما اطمینان می‌دهد که هزینه در راه تقویت اقتدار اسلامی، نه‌تنها ضرر نیست، بلکه یک سرمایه‌گذاری پرسود در نزد خداست. بیاییم باور کنیم که عزت و امنیت ما در گرو قدرت ماست و قدرت ما در گرو ایمان، علم، وحدت و آمادگی همه‌جانبه ماست. این آیه، منشور عزت و سربلندی یک ملت است.