علم بیحلم؛ از شاگردی علم تا مستی غرور
علم بیحلم؛ از شاگردی علم تا مستی غرور
علم ارزشمندترین گوهر وجود انسان است؛اما همین گوهر اگر در قابِ حلم قرار نگیرد، به ابزاری برای خودبینی و انحراف تبدیل میشود. تاریخ گواهی میدهد که برخی از صاحبان علم، به دلیل نداشتن حلم، به ورطههایی افتادند که عوامِ محض از آن پرهیز دارند.
حدیث محوری با سوگند نبوی:
«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: وَالَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ، مَا جُمِعَ شَيْءٌ إِلَى شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ حِلْمٍ إِلَى عِلْمٍ».
📚خصال شیخ صدوق، ج۱، ص۴
📖 سوگند به کسی که جانم در دست اوست، هیچ چیزی با چیزی جمع نشده که برتر از حلم با علم باشد.
شرح مقام معظم رهبری:
ایشان درباره غرور علمی میفرمایند:«یکی از چیزهایی که انسان را به غرور و استغنا میرساند، علم است… بعضی از طلاب سابق وقتی مسئله علمی برایشان حل میشد میگفتند: أین ابناء السلاطین؟ شازدههای دنیا کجایند که ببینند ما در چه رتبهای هستیم!… همین غرور انسان را به حرکات نابجا میکشاند و در وادیهایی که عوام محض است وارد میشود و اظهار نظر میکند».
آیه مرتبط با خطر خودبینی:
«أَفَمَنْزُیِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَنًا…»
📚سوره فاطر، آیه ۸
📖ترجمه: آیا کسی که کردار بدش برای او آراسته شده و آن را نیکو میبیند (مانند کسی است که حقیقت را میبیند)؟
نتیجهگیری:
علم بدون حلم،انسان را از دیدن عیوب خود نابینا میکند. گاه یک مسئله علمیِ حلشده آنچنان کبری ایجاد میکند که عالم خود را بینیاز از دیگران و حتی خدا میپندارد. حلم همان سنگِ وزینی است که بالِ سبک علم را از پرتاب شدن به ورطه غرور بازمیدارد.