فرهنگی

عزت و سربلندی؛ وعده همیشگی خدا به مؤمنان

آیه: فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ (سوره محمد، آیه ۳۵)

پس سست نشوید و (کافران را) به صلح (و سازش ذلت‌بار) دعوت نکنید، در حالی که شما برترید و خدا با شماست و هرگز از (پاداش) اعمال شما نخواهد کاست.

تفسیر (برگرفته از تفسیر المیزان و نمونه):

این آیه شریفه،یک فرمان قاطع و امیدبخش به مؤمنان در برابر دشمنان است. خداوند سه دستور مهم به آنان می‌دهد: اول، “فَلَا تَهِنُوا” (سست نشوید). سستی و ضعف اراده، بزرگترین آفت یک مجاهد است. دوم، “وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ” (و به سوی صلح دعوت نکنید). این نهی، اشاره به صلح ذلت‌باری دارد که در آن مؤمنان به خاطر ترس از دشمن، دست به سازش زده و تن به خواری دهند. اما چرا نباید چنین کنیم؟ زیرا “وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ” (در حالی که شما برترید). این برتری، یک وعده قطعی الهی است. مؤمنان به واسطه ایمان، توکل و اتصال به منبع لایزال قدرت، همواره در موقعیت برتر قرار دارند، هر چند ظاهراً دشمن قدرتمندتر به نظر برسد. دلیل این برتری، همراهی خداست: “وَاللَّهُ مَعَكُمْ". و در پایان، خداوند تضمین می‌کند که پاداش اعمال آنان را هرگز کم نخواهد کرد و تباه نمی‌سازد.

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان به این نکته اشاره می‌کند که"سلم” در اینجا به معنای صلحی است که از موضع ضعف و برای فرار از جهاد باشد، نه صلح عزتمندانه‌ای که پیامبر (ص) در حدیبیه با مشرکان بست. مؤمنان نباید هرگز از موضع ضعف با دشمن وارد مذاکره یا صلح شوند، زیرا این کار آنان را به ذلت می‌کشاند و دشمن را بر آنان مسلط می‌کند. آیه به آنان می‌آموزد که همیشه با عزت و قدرت در برابر دشمن بایستند و بدانند که خداوند یاور آنان است. این پیام برای امروز ما نیز بسیار حیاتی است. در عرصه سیاست خارجی و روابط بین‌الملل، مؤمنان باید هوشیار باشند که هرگز از موضع ضعف تن به مذاکره و سازش ندهند و بر عزت و استقلال خود تکیه کنند.

“وَاللَّهُمَعَكُمْ” (و خدا با شماست). این جمله، روحیه‌بخش‌ترین بخش آیه است. مؤمنان باید بدانند که تنها نیستند. خداوند با آنان است و این همراهی، تضمین‌کننده پیروزی نهایی آنان است. این همراهی به معنای نصرت، توفیق، حفظ و حمایت الهی است. وقتی خدا با کسی باشد، هیچ قدرتی یارای مقابله با او را ندارد. امام علی (ع) در نهج‌البلاغه می‌فرمایند: “خداوند با کسی است که از او بترسد و به او امید داشته باشد.” این همراهی، نیازمند تقوا، ایمان و عمل صالح است. کسانی که در راه خدا جهاد می‌کنند و از غیر او نمی‌ترسند، مشمول این همراهی ویژه الهی می‌شوند.

در پایان،خداوند می‌فرماید: “وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ” (و هرگز از پاداش اعمال شما نخواهد کاست). این وعده، دلگرمی بزرگی برای مجاهدان راه حق است. گاهی مؤمنان تصور می‌کنند که اگر در راه خدا تلاش کنند، ممکن است نتیجه نگیرند یا پاداششان کم شود. اما خداوند تضمین می‌کند که پاداش آنان را به طور کامل و بدون کم و کاست خواهد داد. این پاداش، هم در دنیا به صورت عزت و پیروزی و هم در آخرت به صورت بهشت و رضوان الهی ظاهر می‌شود. بیاییم با توکل بر این وعده‌های الهی، هرگز در راه حق سست نشویم و با عزت و قدرت به مسیر خود ادامه دهیم.