روزه؛ جراح رگهای هوس و درمان سرمستی غفلت
روزه؛ جراح رگهای هوس و درمان سرمستی غفلت
پیامبر رحمت(صلیاللهعلیهوآله) میفرمایند:
«عَلَيْكُمْبِالصَّوْمِ؛ فَإِنَّهُ مَحْسَمَةٌ لِلْعُرُوقِ وَ مَذْهَبَةٌ لِلْأَشَرِ»
(کنزالعمال،حدیث ۲۳۶۱۰)
ترجمه: بر شما باد به روزه گرفتن؛ زیرا روزه رگها را میبُرد (شهوت را کم میکند) و سرمستی را از بین میبرد.
تحلیل و تفسیر حدیث
۱. محسمة للعروق؛ روزه، جراح رگهای هوس
واژه«محسمة» از ریشه «حسم» به معنای قطع کردن ریشهای و درمان نهایی است. پیامبر (ص) روزه را به عملی جراحی تشبیه میکنند که رگهای جوشان شهوت و هوس را میبُرد. این تعبیر نشان میدهد که روزه تنها یک خودداری موقت نیست، بلکه تأثیری عمیق و ماندگار بر کاهش تمایلات افراطی نفس دارد.
امروزه علم پزشکی نیز تأیید میکند که روزهداری منظم، با کاهش هورمونهای استرس و تنظیم سیستم غدد درونریز، به مهار تمایلات عصبی و جنسی کمک میکند. اما نگاه پیامبر (ص) فراتر از جسم است: روزه انسان را از بردگیِ خواستههای بیپایان آزاد میکند و اراده را چنان تقویت میکند که دیگر بنده شکم و شهوت خود نیست.
۲. مذهبة للأشر؛ روزه، پاککننده غرور و سرمستی
«اَشَر»در زبان عربی به معنای سرمستی ناشی از نعمت، غفلت از خدا و گاه تکبر و طغیان است. روزه این حالت را از بین میبرد. وقتی انسان گرسنگی را تجربه میکند، به یاد گرسنگان میافتد، غرورش فرو میریزد و متواضع میشود.
انسانِ سرمست از مال، قدرت یا جوانی، معمولاً از خدا و خلق خدا غافل میشود. روزه با ایجاد حس همدردی با محرومان، این غفلت را میزداید. مؤمن روزهدار نه تنها در برابر خدا، که در برابر بندگان خدا نیز خاشع و فروتن میشود.
۳. پیوند حدیث با ماه رمضان
هرچند این حدیث مطلق است و شامل همه روزههای مستحب و واجب میشود،اما در ماه رمضان این اثرات به اوج خود میرسند. سی روز تمرین مداوم برای کنترل شهوت و زدودن غرور، شخصیت انسان را چنان شکل میدهد که میتواند برای یازده ماه دیگر سال، در برابر وسوسهها مقاومت کند.
نتیجهگیری
روزه فقط نخوردن و نیاشامیدن نیست؛یک عمل جراحی روح است. رگهای هوس را میبُرد و غرور را از دل بیرون میکند. در ماه رمضان، خود را به این طبیب الهی بسپاریم تا از بند شهوات رها شویم و به مقام بندگان خالص و متواضع برسیم.