رساله حقوق امام سجاد(ع): نسخهای عملی برای درمان آسیبهای اجتماعی عصر حاضر
رساله حقوق امام سجاد(ع): نسخهای عملی برای درمان آسیبهای اجتماعی عصر حاضر
در دنیایی که پیشرفت تکنولوژی و گسترش فضای مجازی، با وجود محاسن بیشمار، آسیبهای نوظهوری مانند نقض حریم خصوصی، ترویج زندگی تجملاتی و تضعیف اصول اخلاقی را به همراه آورده است، جوامع بهویژه جامعه ایرانی-اسلامی در جستوجوی راهکاری اصیل و پایدار هستند. بر اساس دیدگاه کارشناسان، بسیاری از این معضلات ریشه در فاصله گرفتن از تعالیم عملی و کاربردی ائمه اطهار(ع) دارد. رساله حقوق امام سجاد(ع)، که بیش از یک هزاره پیش تدوین شده، همچون دارویی شفابخش، راهکارهایی ملموس و سازگار با فطرت بشر برای حل همین چالشهای امروزی ارائه میدهد.
چرا دستورات ائمه(ع) ناشناخته ماندهاند؟
اگر در جامعه شاهد گسترش آسیبهایی چون انحرافات جنسی، فروپاشی خانواده، سرقت و خودنمایی هستیم، بخش عمدهای از آن ناشی از شناخته نشدن و بهکار گرفته نشدن همین دستورات عملی است. وی تفاوت آموزههای رساله حقوق را با برخی مباحث صرفاً اعتقادی در «کاربردی و ملموس بودن» آن میداند؛ آموزههایی که مستقیماً به چگونگی معاشرت، حفظ حریم دیگران و انتخاب دوست میپردازد و حتی برای غیرمسلمانان نیز جذاب و قابل قبول است.
حریم خصوصی؛ حق فراموششده در عصر دیجیتال امروزه با گسترش گوشیهای هوشمند و شبکههای اجتماعی،احساس نقض حریم خصوصی و زیر ذرهبین بودن به یکی از دغدغههای اصلی بشر تبدیل شده است.
امام سجاد(ع) قرنها پیش در حق همسایه (بند ۳۲) تأکید میکند که باید از مال و آبروی همسایه محافظت کرد، از عیبجویی پرهیز کرد و حتی اگر ناخواسته از خطایی مطلع شدیم، مانند «قلعهای محکم» پردهدار اسرار او باشیم. این تعالیم، پاسخی اخلاقی و پیشگیرانه به معضل انتشار اطلاعات شخصی در فضای مجازی است.
انتخاب دوست؛ کلید پیشگیری از بزهکاری بسیاری از افراد
عامل انحراف خود را دوستان ناباب معرفی میکنند. امام سجاد(ع) در این رساله، ویژگیهای دوست نامناسب را به روشنی برمیشمارد: دروغگو مانند سراب است، فاسق در برابر لقمهای تو را میفروشد، بخیل در زمان نیاز ترکت میکند و احمق ناخواسته به تو ضرر میزند. تبیین این معیارها به جوانان و خانوادهها، سلاح قدرتمندی برای مصونماندن از آسیبهای اجتماعی است.
پرهیز از زندگی لاکچری و خودنمایی امروزه نمایش ثروت و زندگی تجملاتی در فضای مجازی به یک عادت و حتی هنجار تبدیل شده و آرامش روانی جامعه را برهم زده است.امام سجاد(ع) در حق قربانی (بند ۱۴) اشاره میکند که کارها، از جمله قربانی، باید تنها برای خدا و در حد توان باشد، نه برای خودنمایی. از خانمنشی و آقازادهمآبی دوری کن؛ زیرا این رفتار، فرد را به اسراف و درنهایت، ممکن است برای تأمین هزینهها به حرام سوق دهد.
سخن پایانی: زندهکردن امر اهلبیت(ع) امام رضا(ع)میفرمایند: «خداوند رحمت کند بندهای را که امر ما را زنده کند» و این زندهکردن، از طریق فراگیری و آموزش علوم ناب اهلبیت(ع) به مردم محقق میشود. رساله حقوق امام سجاد(ع) با نگاهی عینی و عملی، نشان میدهد که تعالیم دینی نه تنها کهنه نشدهاند، بلکه میتوانند نسخهای پیشگیرانه و درمانگر برای پیچیدهترین آسیبهای اجتماعی عصر تکنولوژی باشند. شرط بهرهمندی از این نسخه شفابخش، همانطور که امام سجاد(ع) تأکید کردهاند، شناختن و به کار بستن آن است.