فرهنگی

راز بزرگترین ظلم از نگاه قرآن: پند لقمان به فرزندش

آیه: وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ يَعِظُهُ يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ ۖ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ سوره:لقمان  آیه:۱۳

و [یاد کن] هنگامی که لقمان به پسرش - در حالی که او را پند می‌داد - گفت: ای پسرک من! به خدا شرک مورز، که بی‌تردید شرک، ستمی بزرگ است.

📖  تفسیر آیه ان الشرک لظلم عظیم

این آیه چندین درس کلیدی و بنیادین را در خود جای داده است:

۱. محوریت توحید و اولویت آن در تربیت دینی

لقمان حکیم،نخستین و مهم‌ترین پند خود را به فرزندش، دوری از شرک قرار می‌دهد. این نشان می‌دهد که اساس همه ارزش‌های دینی و اخلاقی، بر بنیاد توحید استوار است. تفسیر المیزان تأکید می‌کند که این آغاز موعظه لقمان، دلیل بر این است که مهم‌ترین امر در دین، توحید و برائت از شرک است.

۲. پیوند ناگسستنی شرک و ظلم

قرآن در این آیه،شرک را با وصف «ظلم عظیم» معرفی می‌کند. اما چرا شرک بزرگ‌ترین ستم است؟

· ظلم به خود: انسان با شرک، سرشت توحیدی خود (فطرت) را زیر پا می‌گذارد و روح خویش را از رشد و کمال بازمی‌دارد.

· ظلم به خداوند: سزاوار نیست که موجودی محدود و مخلوق، برای خالق بی‌همتایی که هیچ نقص و نیازی ندارد، شریک قرار داده شود. این عمل، تعدی به مقام ربوبیت است.

· ظلم به نظام آفرینش: شرک، نظم حاکم بر جهان که بر اساس توحید است را نادیده می‌گیرد. تفسیر نمونهدر این باره می‌نویسد: “شرک بزرگ‌ترین ظلم است؛ زیرا حق خالق یکتا را به مخلوقی می‌دهد که سزاوار آن نیست.”

۳. هنر تربیت و انتقال مفاهیم عمیق به زبان ساده

لقمان با استفاده از کلمه محبت‌آمیز«یا بُنَیَّ» (ای پسرک عزیزم)، فضایی عاطفی  ایجاد می‌کند که باعث می‌شود نصیحت در دل فرزندش بنشیند. این روش، الگویی بی‌نظیر برای همه والدین و مربیان است. تفسیر “التحریر والتنویر” ابن عاشور به زیبایی اشاره می‌کند که این خطاب محبت‌آمیز، برای جلب توجه و پذیرش بیشتر کلام است.

۴. درس‌های عملی برای زندگی

· اولویت‌بندی در آموزش دین: باید از بنیانی‌ترین مسائل (مانند توحید) آغاز کرد.

· محبت و مهربانی در انتقال مفاهیم: پند دادن باید با زبان نرم و از روی دلسوزی باشد.

· مسئولیت پدران در تربیت دینی فرزندان: این امری است که خداوند آن را در قرآن جاودانه کرد.