درسهایی از تاریخ: وقتی تکفیر به فاجعهای خونین انجامید
درسهایی از تاریخ: وقتی تکفیر به فاجعهای خونین انجامید
ماجرای تکفیر و قتل عبدالله بن خباب و زنش، فقط به جرم هم فکر نبودن
🔺#تاریخ_طبری نقل میکنه:
عدهای از #خوارج در حال عبور بودند، به مردى برخوردند كه زنى را بر خرى سوار كرده، شتابان پيش مىبرد. به كنارش رفتند و او را فرا خوانده و به #تهديد، هراسانش ساختند.
🔺به او گفتند: تو كيستى؟ گفت: عبداللّه بن خَبّاب، كه پدرم از صحابى پيامبر خدا بود. سپس خَم شد تا جامهاش را كه هنگام هراساندن او از اندامش بر زمين افتاده بود، بردارد.
🔺به او گفتند: آيا تو را به هراس افكنديم؟ گفت: آرى. به او گفتند: تو را بيمى نيست! پس حدیثی از پدرت كه وى از پيامبر شنيده باشد روایت کن؛ اميد كه خداوند، ما را از آن سود دهد.
🔺گفت: پدرم از پيامبر خدا روايت كرد كه آشوبى در پيش است كه در آن، دلها مىميرد، همانگونه كه بدنش مىميرد. در آن #فتنه، آدمى شبانگاه #مؤمن است و صبحگاهان، #كافر؛ و روز را به كفر آغاز مىكند و به ايمان پايان مىدهد.
🔺به آن مرد گفتند: حال بگو درباره #ابوبكر و #عمر چه نگاهی دارى؟ او آن دو را به نيكى ستود. گفتند: درباره #عثمان چه مىگويى؛ در آغاز خلافتش و در پايانش؟ گفت: او هم در آغاز و هم در پايان خلافتش، بر #حق بود.
🔺گفتند: درباره #على چه مىگويى، قبل از حَکَمیت و پس از حَکَمیت؟
گفت: همانا او #خداشناستر از شما و در دينش #پرهيزگارتر و #بصيرتر است.
(إنَّهُ أعلَمُ بِاللّهِ مِنكُم، و أشَدُّ تَوَقِّيا عَلى دينِهِ، و أنفَذُ بَصيرَةً)
🔺وقتی این سخنان را از او شنیدند به او گفتند: همانا تو از #هوای_نَفْس پيروى مىكنى و افراد را به نامشان و نه به كارهایشان، دنبال میکنی. به خدا سوگند، تو را مىكُشيم، به گونهاى كه هيچ كس را نكشتهايم.
(إنَّكَ تَتَّبِعُ الهَوى، وتُوالِي الرِّجالَ عَلى أسمائِها لا عَلى أفعالِها، وَاللّه لَنَقتُلَنَّكَ قِتلَةً ما قَتَلناها أحَدا)
🔺بعد آنها را گرفتند و زیر نخلی آوردند. خرمایی از درخت نخل افتاد و یکی از خوارج آن را خورد. دیگری به او گفت چرا بدون اجازه صاحبش و از راه غیر حلال خوردی؟ او هم آن دانه خرما را از دهانش به بیرون پرت کرد.
🔺بعد خوکی را در آنجا دیدند و یکی شان با شمشیر آن را کشت. یکی از خوارج به دوستش گفت: این کار تو، #مصداق_فساد_در_زمین بود. آنگاه صاحب خوک آمد و بهای آن را به او پرداخت کردند.
🔺چون #ابن_خبّاب اين كار را از آنها ديد، گفت: اگر در آنچه از شما مىبينم، صادقيد، پس مرا از شما بيمى نيست. من #مسلمانم و در اسلام، #بدعتى نياوردهام؛ و همانا مرا امان داديد و گفتيد كه بيمى بر من نيست.
🔺خوارج او را به پهلو خواباندند و سرش را بريدند؛ و خونش در آب، روان گشت. سپس به سوى #زن_باردار ابن خباب آمدند. او گفت: همانا من تنها يك زن هستم. آيا خداى را پروا نمىكنيد؟ پس شكمش را دريدند. غیر از او چند زن دیگر را هم کشتند.
وقتی خوارج، عبدالله بن خباب و زنش رو به شکل وحشیانه کشتن و دست به ناامنی زدن، حضرت امیر دربارۀ قتل ابن خباب از خوارج سوال پرسید که کار شما بوده یا نه؟
خوارج هم گفتن آره، کار ما بوده. همه گروه های خوارج به این قتل اعتراف کردند.
بعد به حضرت امیر هم گفتند: تویِ علی رو هم مثل ابن خباب مىكُشيم.
(و لَنَقْتُلَنَّكَ كَما قَتَلْناهُ!)
حضرت در پاسخ به خوارج فرمود:
به خدا قسم، اگر #همۀ_مردم_دنيا به اين چنين كشتن ابن خباب اعتراف كنند و من #توانايى كشتن آنها را داشته باشم، همۀ آنها را مىكشم.
(واللّٰهِ، لَو أقَرَّ أهْلُ الدُّنيا كُلُّهُم بقَتْلِهِ هٰكذا و أنا أقدِرُ علىٰ قَتْلِهِم بهِ لَقَتَلْتُهُم)
بعد حضرت رو به اصحابش كرد و فرمود:
بر اينان سخت بگيريد كه من نخستين كسى هستم كه بر آنها سخت مىگيرم.
(شُدّوا علَيهِم، فأنا أوَّلُ مَن يَشُدُّ علَيهِم)
شرح نهج البلاغة (لإبن أبی الحديد)، ج۲، ص۲۸۲