فرهنگی

جهاد کبیر؛ جهاد فرهنگی با قرآن

 فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَجَاهِدْهُمْ بِهِ جِهَادًا كَبِيرًا (سوره فرقان، آیه ۵۲)

پس از کافران اطاعت مکن و به وسیله آن (قرآن) با آنان جهادی بزرگ کن.

تفسیر (برگرفته از تفسیر المیزان و نمونه):

این آیه یک دستور راهبردی و اساسی به پیامبر اسلام(ص) و به تبع آن به همه مؤمنان تا قیامت می‌دهد. در بخش اول، هرگونه اطاعت از کافران را نهی می‌کند: “فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ". این نهی، یک خط قرمز اساسی در سیاست داخلی و خارجی مسلمانان است.

مسلمانان نباید در برابر خواسته‌ها، فشارها و تهدیدهای کافران تسلیم شوند و از آنان تبعیت کنند. بخش دوم آیه، راهبرد مقابله را مشخص می‌کند: “وَجَاهِدْهُمْ بِهِ جِهَادًا كَبِيرًا". ضمیر “به” به قرآن برمی‌گردد. یعنی با قرآن و به وسیله قرآن با کافران جهاد کن.

این جهاد، یک جهاد بزرگ (کبیر) معرفی شده است. این چه نوع جهادی است؟ جهاد با قرآن، یعنی جهاد فرهنگی، تبیینی و فکری. یعنی با استفاده از معارف، استدلال‌ها و پیام‌های قرآن، با افکار باطل، فرهنگ منحط و تهاجم فرهنگی دشمن مقابله کن.

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان به این نکته اشاره می‌کند که این جهاد،"کبیر” نامیده شده است، زیرا از جهاد با شمشیر نیز بزرگ‌تر و مهم‌تر است. جهاد با شمشیر، دشمن را از پا می‌اندازد، اما جهاد فرهنگی و فکری، ریشه‌های فساد را می‌سوزاند و زمینه را برای پذیرش حق فراهم می‌کند.

پیامبر اسلام (ص) در طول ۲۳ سال رسالت خود، بزرگترین جهاد را با قرآن انجام داد و توانست قلوب انسان‌ها را متحول کند و تمدن عظیم اسلامی را بنا نهد. امروز نیز دشمنان اسلام با ابزارهای مدرن رسانه‌ای و فرهنگی به جنگ با باورهای مسلمانان آمده‌اند و مقابله با آنان تنها با سلاح و شمشیر ممکن نیست، بلکه نیازمند یک جهاد فراگیر فرهنگی و تبیینی با استفاده از قرآن و معارف اهل بیت (ع) است.

در زندگی امروز ما،این آیه وظایف مهمی را مشخص می‌کند. هر مسلمان باید به اندازه توان خود، در این جهاد بزرگ شرکت کند. یک طلبه و مبلغ، با تبیین معارف قرآن و پاسخ به شبهات، در این جهاد نقش دارد. یک معلم و استاد، با تربیت نسل مؤمن و آگاه، در این جهاد شرکت می‌کند.

یک نویسنده و فعال رسانه‌ای، با تولید محتوای مفید و مقابله با تهاجم فرهنگی، سهم خود را ادا می‌کند. یک جوان مؤمن در فضای مجازی نیز می‌تواند با نشر آیات قرآن و معارف دین، در این جهاد بزرگ سهیم باشد. این جهاد، نیازمند علم، بصیرت، اخلاص و استقامت است.

 در پایان،این آیه به ما می‌آموزد که جنگ امروز، جنگ روایت‌هاست. کسی می‌تواند در این جنگ پیروز شود که روایت حق را به زیباترین و مؤثرترین شکل ممکن ارائه دهد. قرآن، کامل‌ترین و قوی‌ترین روایت حق است. بیاییم با انس بیشتر با قرآن، تدبر در آن و تلاش برای فهم و انتقال پیامش به دیگران، سربازانی شایسته در جهاد کبیر باشیم و از اطاعت کافران در هر زمینه‌ای پرهیز کنیم.