فرهنگی

تحلیل روایت “بغض خاموش” نسبت به امیرالمؤمنین(ع) و پیوند آن با غدیر

مردی برخاست و گفت: ای رسول خدا! آیا کسی هم هست که بغض علی(ع) را داشته و او را دشمن بدارد؟

حضرت فرمود: بله؛ کم کاری در یاری و عدم نصرت علی(ع)، خود مصداق بغض و دشمنی با اوست.

(فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! وَ هَلْ يُبْغِضُ عَلِيّاً أَحَدٌ؟ قَالَ: نَعَمْ، الْقُعُودُ عَنْ نُصْرَتِهِ بُغْضٌ)

📚 مناقب آل ابي طالب(ابن شهر آشوب)، ج3، ص215.

  ۱. تحلیل روایت و معنای “نصره"  

 مفهوم “القُعُود عَن نُصرَتِه"  

بر اساس روایت منقول در مناقب آل أبی طالب، پیامبر(ص) صراحتاً بیان می‌کنند که کم‌کاری در یاری امام علی(ع) مصداق بغض است، حتی اگر فرد ادعای محبت قلبی کند.

“نصره” تنها به معنای دفاع نظامی نیست، بلکه شامل حمایت عملی، ترویج ولایت، و پاسداری از حریم امامت در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی است.  

قرینه تاریخی 

    پس از واقعه غدیر، کسانی مانند سعد بن عباده و حضرت زهرا(س) با ابوبکر بیعت نکردند، اما بسیاری با سکوت یا توجیه‌پذیری، عملاً به نقض غدیر کمک کردند. این رفتار مصداق عینی “قُعُود عن نصرت” بود.

 ۲. بغض خاموش: از احساس تا کنش اجتماعی  

  فراتر از نیت قلبی  

     روایت نشان می‌دهد اسلام، دین عمل است. حتی اگر کسی در قلب خود محبت امام را داشته باشد، اما در میدان عمل سکوت کند یا انفعال نشان دهد، این رفتار به‌منزله‌ی بغض پنهان تلقی می‌شود. به تعبیر امام صادق(ع): “مَنْ سَکَتَ عَنِ الْحَقِّ فَهُوَ شَیْطَانٌ أَخْرَس"؛ کسی که در برابر حق سکوت کند، شیطان لال است .  

  نمونه‌های امروزی 

 بی‌تفاوتی نسبت به احیای مراسم غدیر؛ مانند برگزاری جشن‌ها، تبلیغ فضایل امام علی(ع).  

     - سکوت در برابر تحریف‌های تاریخی درباره غدیر (مانند تفسیر “مولا” به معنای دوست، نه سرپرست) .  

     - عدم تلاش برای تبیین ولایت به نسل جدید با زبان روز.  

 ۳. پیوند غدیر و “بغض خاموش"  

 غدیر؛ آزمون عملی محبت 

پیامبر(ص) در خطبه غدیر تصریح کردند:  

“فَلْیُبَلِّغِ الْحَاضِرُ الْغَائِبَ وَ الْوَالِدُ الْوَلَدَ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَۀ"؛ حاضران باید پیام غدیر را به غایبان و پدران به فرزندان تا قیامت برسانند .  

 کوتاهی در این رسالت، نقض مستقیم فرمان پیامبر(ص) و مصداق بارز “قُعُود عن نصرت” است.  

عواقب بی‌عملی  

- تضعیف گفتمان ولایت: غفلت از تبیین غدیر، زمینه‌ساز تکرار سقیفه در اشکال مدرن (مانند حذف امامت از هویت اسلامی) می‌شود.  

همراهی ناخواسته با دشمنان: سکوت در برابر جریان‌های تحریف‌گر (مانند وهابیان که غدیر را “دوستی علی” تفسیر می‌کنند )، عملاً به گسترش باطل کمک می‌کند.  

  ۴. راهکارهای تبدیل “بغض خاموش” به “نصره فعال"  

فردی 

آموزش مستمر: مطالعه منابع معتبر مانند زیارت غدیریه امام هادی(ع) که ۲۰۶ فضیلت امام علی(ع) را برمی‌شمارد و سند آن از طریق نواب خاص امام زمان(عج) نقل شده است .  

  تکرار شعار غدیر: تأکید بر عبارت “مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلیٌّ مَولاه"به‌عنوان پرچم هویت شیعی.

 اجتماعی

احیای نماز عید غدیر: طبق روایات، این نماز هم‌تراز نماز عید فطر و قربان است .  

 اطعام با نیت تبلیغ: اطعام در غدیر، ثواب اطعام همه انبیا را دارد، اما شرط آن، تبیین پیام ولایت هنگام پذیرایی است .  

  ۵. نصرت فعال یا بغض خاموش

  تبیین غدیر

انتقال پیام به نسل جدید با ابزار هنر و رسانه

سکوت یا تکرار کلیشه‌های بدون اثر |  

مواجهه با تحریف

نقد مستند شبهات (مثلاً رد تفسیر “مولا=دوست

بی‌تفاوتی به تحریف‌ها  

مشارکت اجتماعی

سازماندهی جشن‌های مردمی برای غدیر 

اکتفا به مراسم رسمی بدون خلاقیت 

 نتیجه‌گیری: غدیر؛ محک سنجش ایمان عملی  

بغض خاموش، بیماری خطرناکی است که جوامع شیعی را تهدید می‌کند: بیماریِ دل با علی، قدم‌ها با دیگران. درمان آن، تسلیم عملی در برابر فرمان پیامبر(ص) در غدیراست:  

“اَللّهُمَّ والِ مَن والاهُ، وَ عادِ مَن عاداهُ"؛خدایا! دوست بدار دوستدار علی را و دشمن بدار دشمن او را) .  

هر قدم برای احیای غدیر، تجدید بیعت با امیرالمؤمنین(ع)** و هر سکوت، همراهی پنهان با دشمنان اوست.