فرهنگی

اگر امام نباشد، زمین فرو می‌ریزد! راز بقای جهان در کلام امام سجاد(ع)

نَحنُ أئِمَّةُ المُسلِمينَ، وَ حُجَجُ اللَّهِ عَلى العالَمينَ، وَ سادَةُ المُؤمِنينَ، وَ قادَةُ الغُرِّ المُحَجَّلينَ، وَ مَوالِي المُؤمِنينَ، وَ نَحنُ أمانٌ لِأَهلِ الأَرضِ كَما أَنَّ النُّجومَ أمانٌ لِأَهلِ السَّماءِ، وَ نَحنُ الَّذينَ بِنا يُمسِكُ اللَّهُ السَّماءَ أَن تَقَعَ عَلَى الأَرضِ إِلّا بِإِذنِهِ، وَ بِنا يُنزِلُ الغَيثَ، وَ بِنا يَنشُرُ الرَّحمَةَ، وَ يُخرِجُ بَرَكاتِ الأَرضِ، وَ لَولا ما فِي الأَرضِ مِنّا لَساخَت بِأَهلِها.

امام سجاد علیه‌السلام فرمودند:

ما امامان مسلمانان و حجت‌های خداییم بر جهانیان… و ما مایه امنیت اهل زمین هستیم، همان‌گونه که ستارگان مایه امنیت اهل آسمان‌اند. خدا به وسیله ما آسمان را نگاه می‌دارد تا جز به اذن او بر زمین نیفتد؛ و به سبب ما باران را فرو می‌فرستد، رحمت را می‌گستراند و برکات زمین را بیرون می‌آورد؛ و اگر کسی از ما در زمین نبود، زمین اهلش را فرو می‌برد.

منبع حدیث:

📚 أمالی الصدوق، شیخ صدوق، ص ۱۵۶، حدیث ۱۵

🔍 تفسیر حدیث 

۱. امام، فقط رهبر دینی نیست؛ ستون هستی است

در نگاه شیعه، امام «حجت‌الله» است؛ یعنی واسطه‌ی فیض الهی میان خدا و عالم. این معنا در آثار بزرگی چون الکافی (کلینی)، بحارالأنوار (علامه مجلسی) و کمال‌الدین (شیخ صدوق) بارها تأکید شده است.

طبق این مبانی، وجود امام نه‌تنها برای هدایت معنوی، بلکه برای بقای نظام تکوین ضروری است.

۲. «بِنا يُنزِلُ الغَيثَ»؛ رابطه امام و نعمت‌های طبیعی

این جمله به‌معنای آن نیست که امام مستقلاً باران می‌آورد، بلکه طبق تفسیر علمای شیعه، امام مجرا و واسطه اراده الهی است.

علامه مجلسی در بحارالأنوار توضیح می‌دهد که همان‌گونه که فرشتگان واسطه نزول وحی‌اند، امامان نیز واسطه نزول برکات تکوینی هستند.

۳. «أمانٌ لأهل الأرض»؛ امام، عامل امنیت جهانی

این تعبیر دقیقاً مشابه حدیث نبوی است که فرمود:

«النجوم أمان لأهل السماء و أهل بيتي أمان لأهل الأرض»

(بحارالأنوار، ج ۲۳)

یعنی همان‌طور که نظم کیهانی با ستارگان حفظ می‌شود، نظم اجتماعی و حتی وجودی زمین، با حضور حجت الهی پابرجاست.

۴. اگر امام نباشد، زمین فرو می‌رود؟!

این تعبیر، استعاره شاعرانه نیست؛ بلکه یک اصل کلامی شیعه است.

در کتاب الکافی آمده است:

«لو بقيت الأرض بغير إمام لساخت»

اگر زمین بدون امام بماند، فرو می‌ریزد.

یعنی قطع فیض الهی، مساوی با فروپاشی نظام هستی است؛ چه این فروپاشی مادی باشد، چه معنوی و اخلاقی.

۵. ارتباط حدیث با عصر غیبت

بر اساس اعتقاد شیعه، وجود امام زمان(عج) حتی در غیبت نیز عامل بقای عالم است.

شیخ طوسی و شیخ مفید تصریح می‌کنند که غیبت به‌معنای عدم تأثیر نیست، بلکه به‌معنای پنهان بودن نقش مستقیم است؛ مثل خورشید پشت ابر.

🎯 جمع‌بندی 

📌 از نگاه شیعه، امام فقط برای «دین» نیست؛

📌 امام، قلب تپنده‌ی هستی است؛

📌 اگر امروز دنیا هنوز پابرجاست، به‌خاطر «حجت خدا روی زمین» است؛

📌 و این یعنی: ولایت، فقط اعتقاد نیست؛ راز بقای عالم است.