انقلاب موسی(ع) و پیام جاودان «استقلال»؛ تأملی در نجات بنیاسرائیل از سلطه فرعون
انقلاب موسی(ع) و پیام جاودان «استقلال»؛ تأملی در نجات بنیاسرائیل از سلطه فرعون
ظلم فرعون؛ چهره واقعی استکبار جهانی
خداوند در آیه ۴۹ سوره بقره،با تعبیر «یَسُومُونَکُمْ سُوءَ الْعَذَابِ» به توصیف مستمرترین و شدیدترین شکنجههای روحی و جسمی یک نظام استکباری میپردازد. فرعون و دستگاهاش نه تنها بنیاسرائیل را به بردگی کشیده بودند، بلکه با برنامهای نظاممند، هویت آنان را هدف گرفته بودند. ذبح پسران، نشانه ترس از ظهور منجی و تلاش برای نسلکشی فکری و جسمی بود و زنده نگهداشتن زنان، نماد بهرهکشی و تحقیر ایشان به عنوان کنیز و بیگار. اینجا قرآن به ما میآموزد که ماهیت طاغوت، چیزی جز تحقیر، تبعیض و سلب کرامت انسانی نیست. اما نکته مهم، واژه «بَلَاءٌ عَظِیمٌ» در پایان آیه است؛ یعنی همین شرایط طاقتفرسا، خود آزمایشی بزرگ برای بنیاسرائیل بود تا صبر و ایمانشان سنجیده شود و برای یک تحول عظیم آماده شوند.
شکافتن دریا؛ معجزهای در دل بنبست
پس از سالها ظلم،نوبت به رهایی میرسد. آیه ۵۰ با «إِذْ فَرَقْنَا بِکُمُ الْبَحْرَ» صحنهای حیرتانگیز را ترسیم میکند. دریا که نماد یک مانع طبیعی و غیرقابل عبور است، به اراده خداوند برای قوم موسی(ع) شکافته میشود. این رویداد تنها یک معجزه تاریخی نیست، بلکه قانونی الهی را به ما نشان میدهد: وقتی بندهای در راه حق و با توکل به خدا گام برمیدارد، حتی سختترین موانع نیز به راهی هموار تبدیل میشود. عبارت «وَ أَنتُمْ تَنظُرُونَ» (در حالی که خود مینگریستید) تأکیدی بر این حقیقت است که نابودی جبهه باطل، آنقدر آشکار و قطعی است که مؤمنان با چشم خود آن را نظاره میکنند تا ایمانشان تثبیت شود.
پیوند نجات با استقلال و آزادی
اولین دستاوردی که قرآن از این انقلاب بزرگ برمیشمارد،«نجات از سلطه فرعون» است، نه صرفاً ورود به سرزمین موعود. این نکته ظریف، پیام بزرگی برای همه مؤمنان در طول تاریخ دارد: ارزش آزادی و استقلال از یوغ مستکبران، آنقدر والاست که خود یک «نعمت» محسوب میشود. قوم موسی(ع) ابتدا باید از بردگی فکری و اجتماعی نجات مییافتند تا بتوانند شریعت را دریافت کرده و به سرزمین مقدس گام نهند. این آیه به ما میآموزد که تا وقتی اسیر نظامهای طاغوتی هستیم، رسیدن به کمال و زندگی طیب ممکن نیست. از این رو، مبارزه با استکبار و کسب استقلال، مقدمه هرگونه تعالی معنوی و اجتماعی است.
عبرتها و پیامها برای امروز
این دو آیه،یک درس بزرگ سیاسی و اعتقادی به مسلمانان میدهد:
۱.ایمان به نصرت الهی: همانگونه که خداوند بنیاسرائیل مستضعف را از چنگال قدرتمندترین جبار زمان نجات داد، امروز نیز نصرت او نزدیک است.
۲.سنّت الهی در هلاکت ظالمان: غرق شدن فرعونیان در برابر چشمان قوم موسی، نشانه قطعی بودن عاقبت استکبار است. هیچ قدرت پوشالی در برابر اراده خدا پایدار نیست.
۳.آمادگی برای آزمایش: دوران سختی (بلاء) برای بنیاسرائیل، هم جنبه کیفر داشت و هم زمینهساز رشد آنان بود. برای یک جامعه مؤمن نیز مشکلات، نه فقط مانع، که فرصتی برای خودسازی و مقاومت است.