فرهنگی

آرامش حقیقی؛ گمشده انسان در عصر مدرن

آیه: الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ ۗ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ (سوره رعد، آیه ۲۸)

ترجمه:(همان) کسانی که ایمان آورده‌اند و دل‌هایشان به یاد خدا آرام می‌گیرد. آگاه باشید که تنها با یاد خدا دل‌ها آرام می‌یابد.

تفسیر (برگرفته از تفسیر المیزان و نمونه):

این آیه یکی از مشهورترین و محبوب‌ترین آیات قرآن است که پاسخ روشنی به نیاز فطری همه انسان‌ها،یعنی “آرامش” می‌دهد. در دنیای پرهیاهوی امروز که با وجود پیشرفت‌های مادی، آمار اضطراب، استرس و افسردگی روز به روز افزایش می‌یابد، این آیه گمشده بشریت را معرفی می‌کند: “ذکر خدا". ذکر خدا تنها به معنای گفتن سبحان‌الله و الحمدلله با زبان نیست، بلکه معنایی وسیع‌تر دارد: به یاد خدا بودن در همه حال، توجه به حضور او در زندگی، یادآوری نعمت‌ها، قدرت و رحمتش، و احساس اینکه او ناظر و حامی ماست. این آگاهی و توجه، آرامشی عمیق و واقعی به دل می‌بخشد که هیچ لذت مادی نمی‌تواند جایگزین آن شود.

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان به رابطه معنادار میان"ایمان” و “ذکر” اشاره می‌کند. ایمان، باور قلبی به خداست و ذکر، تداوم این باور در دل و زبان است. دل مؤمن، خانه خداست و وقتی این خانه با ذکر و یاد او زنده باشد، آرامش در آن حکمفرماست. اما اگر انسان از خدا غافل شود، دلش به دنبال تکیه‌گاه‌های پوچ و ناپایدار دنیایی می‌رود و هرگز به آرامش نمی‌رسد، زیرا آن تکیه‌گاه‌ها نیز ناپایدار و فانی هستند. بنابراین، ریشه همه ناآرامی‌های بشری، “غفلت از خداست” و نسخه شفابخش آن، “ذکر خدا".

این آیه در زندگی عملی ما نمودهای فراوانی دارد.انسان مضطرب و نگران، اگر در دل شب به نماز بایستد و با معبود خود مناجات کند، احساس سبکی و آرامش عجیبی می‌کند. کسی که در میان مشکلات زندگی، به یاد خدا باشد و به او توکل کند، هرگز احساس تنهایی و درماندگی نمی‌کند.

ذکر خدا، همانند لنگرگاهی است که کشتی وجود انسان را در طوفان حوادث، ثابت و استوار نگه می‌دارد. تحقیقات علمی نیز نشان داده است که دعا، نیایش و مراقبه معنوی، تأثیر مستقیمی بر کاهش فشار خون، ضربان قلب و هورمون‌های استرس‌زا دارد. قرآن قرن‌ها پیش از این یافته‌های علمی، به این حقیقت مهم اشاره کرده است.

در پایان،خداوند با عبارت “أَلَا” که برای تنبیه و آگاه‌سازی است، همه انسان‌ها را مورد خطاب قرار می‌دهد و با قاطعیت می‌فرماید: “آگاه باشید! تنها با یاد خدا دل‌ها آرام می‌گیرد.” این یک قانون قطعی و استثناناپذیر است.

هر کس به دنبال آرامش است، باید آن را در سایه ذکر خدا جستجو کند، نه در انباشت ثروت، نه در قدرت و شهرت و نه در لذت‌های زودگذر. بیاییم زندگی خود را با ذکر خدا معطر کنیم، در همه حال به یاد او باشیم و از این طریق، آرامش حقیقی را به قلب‌های خود هدیه دهیم.