فرهنگی

 «أيُّها النّاسُ، اِستَصبِحوا مِن شُعلَةِ مِصباحِ واعِظٍ مُتَّعِظٍ، و امتاحُوا مِن صَفوِ عَينٍ قَد رُوِّقَت مِن الكَدَرِ».

 اى مردم! از شعله چراغ پندگوىِ پند نيوش روشنى برگيريد، و از زلال چشمه‌اى آب برداريد كه آبش از گل و لاى صاف است.

خطبه ١٠٥ 

امروزه بسیاری از “اینفلوئنسرهای معنوی” با شعارهای فریبنده، آب کدرِ افکار خود را به مخاطبان می‌فروشند. امام(ع) یادآور می‌شوند: «هدایت واقعی، از دلهای صافی می‌جوشد که پیش از سخن گفتن، خود را صیقل داده‌اند!»  

پیش از پذیرش هر اندیشه‌ای، به سرچشمه‌ی آن بنگرید؛ آیا گوینده، خود اسیر تعلقات مادی است یا چون شمع، سوخته تا دیگران را روشن کند؟  

این حدیث، سکّهای دو رویه است:  

- روی اول: هشدار دربارهی خطرات پیروی کورکورانه از هر صدایی!  

- روی دوم: نوید رسیدن به نور حقیقت برای کسانی که چشمه‌های زلالِ معرفت را می‌شناسند.  

هشدار امام جواد(ع) دربارهٔ یک خطر پنهان! “شرورها را بشناسید؛ این شخصیتها مانند شمشیر برکشیدهاند

امام جواد علیه السلام :

إيّاكَ و مُصاحَبَةَ الشِّرِّيرِ؛ فإنّهُ كالسَّيفِ المَسلولِ يَحسُنُ مَنظَرُهُ و يَقبُحُ أثَرُهُ .

از همنشينى با شخص پليد و شرور بپرهيز؛ زيرا كه چنين شخصى مانند شمشير بركشيده از نيام است كه خوش نما و بد زخم است.

نقاب زیبای شرورها

شریران گاهی با ظاهری آراسته یا سخنان فریبنده، خود را همراهی دلسوز نشان میدهند، اما در باطن همچون تیغی تیز، آرامش و ایمان را می‌برند! 

تأثیر نامرئی معاشرت

امام جواد(ع) تأکید می‌کنند که آسیب همنشینی با شرور، مانند زخم شمشیر، گاه آنقدر عمیق است که جبران‌ناپذیر میشود. 

راهکار طلایی

اسلام دستور میدهد پیش از انتخاب دوست، “سرمایه‌های وجودی” خود را بسنجیم؛ آیا این رابطه، روحمان را صیقل میدهد یا زنگار میزند؟  

در عصر شبکه‌های اجتماعی که “دوستان مجازی” به‌سرعت جایگزین رواقعی می‌شوند، این حدیث نوری است برای شناخت مصادیق شرورهای مدرن: افرادی که با ترویج گناه، عادی انگاری معصیت یا تضعیف ایمان، نقش “شمشیرهای برکشیده” را بازی می‌کنند.

همنشینی با نیکان، بالی برای پرواز است، ولی مصاحبت با شرورها، سنگی است به پای جان. انتخاب با توست: پرواز یا سقوط!

ترجمه «مناجات الشاکین»

برگرفته از کتاب«درگوشیهای عاشقانه»

خدای من!

پیشت گلایه آورده ام

از خودم

همانی که یک ریز از من بدی می‌خواهد

و برای خطا کردن پای کار است

مشتاق سرپیچی است

و انگار برای قهر تو داوطلب است

مدام به جاده های نابودی می کشاندم

تا از من پیش تو ناچیزترین و نابوده را بسازد.

هم مرضهای زیاد دارد

هم آرزوهای دور و درازا

بلایی سرش بیاید دادش بلند است

خوبی ببیند ناخن خشکی میکند عاشق بازیگوشیهای بیخود است و لبریز از سهل انگاری و فراموشی برای گناه به عجله میاندازدم و برای توبه به دلم و عده امروز و فردا می دهد.

خدایا!

گله‌مندم

از دست دشمنی که من را به بیراهه می‌برد

و شیطانی که فریبم میدهد

شیطانی که سینه ام را با وسوسه پر کرده

و پچ پچ هایش دلم را محاصره کرده

با هوس هایم دست به یکی میکند

کاری میکند که عشق دنیا به چشمم قشنگ بیاید

و خودش مانع شده بين من و بندگی و نزدیک شدن به تو شکایت از این دل سنگ را پیش خودت می آورم

دلی که با هر وسوسه ای زیر و رو میشود

و پر از چرک و زنگ زدگی شده

و شکایت این چشم را هم

چشمی که موقع گریه از بیم تو خشک است

و موقع تماشای دیدنی های دلخواه خودش خیره

خدای من!

اگر قدرت تو در میان نباشد.

نه تغییری میکنم

نه از خودم قوتی دارم

اگر تو نگهم نداری

از گرفتاریهای این دنیا خلاص شدنی نیستم

پس تو را به همان حکمت بی کم و کسرت و به آن اراده بی حد و مرزت قسم

که نگذار سراغ چیزی جز بخشندگی ات بروم

و هدف آزمایشهای فریبنده باشم

برایم در مقابل دشمنان یار باش

و در رسوایی ها و زشتی ها، پرده دارا

هم از بلاها حفظم کن و هم از گناهان

به امید بخشش و مهربانی ات مهربان ترین

چگونگی برخورد با نوجوان گستاخ و بی ادب

۱. بدانید که این اتفاق برای غالب بچه‌هایی که وارد سنین نوجوانی می‌شوند، رخ می‌دهد. یادتان باشد که با حفظ آرامش در موقعیت‌های دشوار می‌توانید او را کمک کنید که دوباره رفتار قبلی‌اش را از سر بگیرد.

۲. بسیار مهم است که در برابر گرایشات و حالات نوجوان‌تان چطور واکنش نشان می‌دهید. حتی اگر فرزندتان بیش از حد بی‌ادبی می‌کند، شما آرامش‌تان را حفظ کنید.

۳. پسرتان برای کنار زدن محدودیت‌ها و مرزهایی که تعیین کرده‌اید، تلاش خواهد کرد. دقت کنید که نباید با او لج و لجبازی کنید. یادتان باشد که شما الگوی او هستید. او از شما یاد می‌گیرد که در موقعیت‌های مختلف چه رفتاری داشته باشد.

۴. روی رفتار غیرمحترمانه‌ او تمرکز کنید نه روی خودش. به جای اینکه انگشت اشاره‌تان را طرفش نشانه بروید یا بگویید که چطور جرات می‌کند چنین رفتاری داشته باشد، به او بگویید که رفتارش چه احساسی در شما ایجاد کرده‌است. احساس‌تان را با جمله‌ای مثل «من واقعا از رفتارت ناراحت شدم» بیان کنید.

۵. شما باید قوانین مشخصی برای شیوه گفتار و رفتار تعیین کنید. می‌توانید زمان تعیین کردن قوانین از نوجوان‌تان هم بخواهید حضور داشته باشد. به این ترتیب او درک می‌کند که خودش هم بخشی از این فرایند است.

پیامبر اکرم (ص) : قَولُ الرَّجُلِ لِلمَرأَةِ : «إنّي اُحِبُّكِ» لا يَذهَبُ مِن قَلبِها أبَدا .

اين سخن مرد به زن كه : «دوستت دارم» ، هرگز از دل زن ، بيرون نمى رود .

علم روانشناسی و عصب شناسی ثابت کرده‌اند که کلمات محبت‌آمیز، به‌ویژه جملاتی مانند «دوستت دارم»، تأثیری ماندگار بر مغز و قلب انسان می‌گذارند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند هنگام شنیدن این عبارات، هورمون‌های شادی‌آفرین ماننداکسیتوسین ودوپامین در بدن ترشح میشوند که احساس امنیت و تعلق خاطر ایجاد می‌کنند. این واکنش شیمیایی نه‌تنها لحظهای خوشایند می‌سازد، بلکه خاطرات عاطفی عمیقی در حافظه بلندمدت ثبت می‌کند؛ به‌ویژه در زنان که به دلیل ساختار مغزیِ پیچیده‌تر در پردازش هیجانات، این جملات مانند نقشی بر سنگ، در ذهن و قلبشان حک می‌شود.  

حدیث پیامبر اکرم (ص) نیز بهشکلی شگفت‌انگیز با این یافته‌های علمی همخوانی دارد. وقتی مردی از صمیم قلب به همسرش می‌گوید «دوستت دارم»، این جمله تنها یک احساس زودگذر نیست، بلکه تبدیل به بخشی از هویت عاطفی او می‌شود. دانشمندان معتقدند تکرار محبتِ کلامی با صداقت، شبکه‌های عصبی مرتبط با عشق و اعتماد را در مغز تقویت میکند و رابطه را به پیوندی ناگسستنی تبدیل می‌کند. این همان رمزی است که حدیث نبوی قرنها پیش به آن اشاره کرده است: عشق واقعی با کلام صادقانه، جاودانه می‌شود.