عنه عليه السلام : «إنَّما يُداقُّ اللّه ُالعِبادَ فيالحِسابِ يَومَ القِيامَةِ عَلى قَدرِ ما آتاهُم مِنَ العُقولِ في الدّنيا»
امام باقر عليه السلام :
«در روز قيامت، خداوند به اندازه عقلى كه در دنيا به بندگان داده است در رسيدگى به حساب آنها دقّت به خرج مى دهد.»
کافی(ط-الاسلامیه) ج ۱، ص ۱۹۵
▫️قارون صرفاً یک سرمایهدار_مستکبر نبود، بلکه او جزئی از یک نظام_سلطه و پیوند خورده با حلقهی قدرت_فرعونی بشمار میرفت. او دارای یک پشتوانه ساختاری و سیاسی قدرت بود.
فرعون، هامان (وزیر فرعون) و قارون، در واقع کارگزاران حکمرانی_استبدادیای بودند که قارون تنها «مهره_اقتصادی» آنها، برای استثمار بنیاسرائیل بود.
لذا ترکیب کنش اقتصادی قارون و کنش سیاسی فرعون، منجر به ساخت نظامی استکباری و طبقاتی داده بود که خروجی آن چیزی جز تحقیر مردم نبود.
این جریان، نماد ائتلاف زر و زور بود لذا هیچگاه از ماجرای نابودی قارون عبرت نگرفت و همان مسیر را محکم دنبال کردند. آیات 39 عنکبوت و 24 غافر، اشاره ای به این جریان دارند.
آیه 81 قصص، ظاهرا نشان میدهد قارون، با آن همه زرق و برقش، نتوانسته بود
حمایت_توده_های_مردم را به سوی خود جلب کند، یا اینکه اندکی از مردم با او همراه شده و یا اینکه عمده مردم پس از آگاهی نسبت به مسیر غلطش، خط خود را از او جدا کرده بودند. در هر صورت قرآن اشاره میکند برای او حامیانی هم نمانده بود تا از او دفاع کنند.
شاید بشود از این نکته استفاده کرد و گفت: قارون، نماد فروپاشی_مشروعیت_اجتماعی بود؛ یعنی هر قدرت و ثروتی که بر اساس فساد ساخته شود و بروز استکباری پیدا کرده و مردم را تحقیر کند، نهایتاً بیپشتوانه و ناپایدار خواهد بود.
آیات 76، 77 و 80 قصص اشاره به کنش این جریان دارد. کسانی که بدون تاثیرپذیری از تبلیغات رسانه ای، محکم پای آرمان های خود ایستاده اند و با نهی_از_منکر خود نسبت به استکبار_قارونی، جامعه شان را همچنان زنده نگه داشته اند. جرئت این جریان در نهی از منکر قارون، آن هم در جوّ و فضایی که بر آن عصر حاکم بوده، خود مسئله ای جالب و اساسی است که امروز نیز باید همچنان ادامه داشته باشد.
هرچند که در طول تاریخ این گروه معمولا در اقلیت بوده اند اما با ایستادگی و مقاومت خود میتوانند موجب بصیرت، آگاهی و بیداری توده های مردم شده و گفتمان_عمومی را تغییر بدهند.
ایستادگی، مقاومت و صبر، جزو ویژگی های ذاتی این جریان است، چه اینکه در آیه 80 قصص نیز به آن اشاره میشود: «لَا يُلَقَّاهَا إِلَّا الصَّابِرُونَ»
آیات 79 و 82 قصص اشاره به این جریان دارد. کسانی که ظواهر زندگی قارون را دیدند و دچار نوعی حسرت، تقلید، و آرزومندی منفعلانه شدند. ریشه فریب آنها، به نداشتن «معیار_صحیح» برای تحلیل و قضاوت بازمیگردد است، لذا به راحتی دچار دنیاخواهی مفرط، ظاهربینی، ناآگاهی و #فقر_هویتی میشوند.
همین ویژگی ها باعث میشود به شدت متاثر از جوّ محیط، رسانه ها، تبلیغات و عملیات های پروپاگاندایی باشند. آیه 79 اشاره میکند: «فَخَرَجَ عَلَىٰ قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ» یعنی قارون به صورت عادی رفت و آمد نمیکرد، بلکه رفت و آمدش نیز جلوه ای از تبلیغات و رسانه بود تا چشم ها را مسحور خودش کند که همین اتفاق هم افتاد.
امروز نیز دقیقا همین نقش را شبکه_های_اجتماعی و رسانه های عمومی بازی میکنند، که در آن با نمایش «هایلایتهای زندگی دیگران»، تصویری #اغراقآمیز، گزینشی و ویترینی از زندگی دیگران ارائه میدهد: موفقیتها، زیباییها، ثروت، سبک زندگی رؤیایی و خلاصه ایده_آل هرچیزی که به ذهن می آید. در نتیجه انسان در مواجهه با آن، دچار #مقایسهای_ناعادلانه شده و او را خوشبخت ترین و خود را بدبخت ترین فرد روی زمین میبیند و خروجی آن چیزی جز حسرت و #نابودی_فکری و ذهنی و در نتیجه نابودی زندگی واقعی اش نیست.
این جریان اگر آگاه نشود، میتواند در بزنگاههای مهم، پشت ثروتمندان فاسد بایستد، به آنها رأی بدهد، آنان را الگو بگیرد و خود را در مسیر نابودی قرار بدهد
اما اگر آگاه شده و در مسیر حق قرار بگیرد، با استفاده از قدرت بی مانند خود میتواند ساختارهای_استکباری را درهم شکسته و اراده_الهی را پیش ببرد.
لذا بعد از نابودی قارون، توده های مردم نسبت به غلط بودن آن مسیر آگاه شده و مشی خود را اصلاح کردند. اساسا چنین پدیده هایی که تجربهای عینی از ظهور و بروز نتیجه فساد محسوب میشوند، میتواند موجب ارتقای آگاهی و بیداری_جمعی شود و جریان حق باید بیشترین استفاده را از این پدیده ها بکند، چرا که جریان باطل نیز میتواند با یک بدل و #برساخت رسانه ای، از همین پدیده های عینی استفاده کرده و نتیجه ای کاملا به سود خودش بگیرد.
خروجی این جریانات، تقابل دو گفتمانی است که همیشه در حال نبردند.
برای داشتن رابطه شاد و عالی در زندگی زناشویی، ترکیبی از احترام متقابل، توجه به نیازهای عاطفی، و مدیریت هوشمندانه تعاملات ضروری است. بر اساس مطالعات روانشناسی و منابع معتبر، مهمترین راهکارها بهشرح زیر هستند:
- اختصاص زمان روزانه برای صحبت بدون حواسپرتی (خاموش کردن تلویزیون/کنار گذاشتن موبایل) .
- پرسیدن سؤالات درباره احساسات و افکار همسر و نشاندادن علاقه واقعی به پاسخها .
- اجتناب از قطع کردن صحبتهای طرف مقابل و استفاده از زبان بدن مثبت (تماس چشمی، تکاندادن سر) .
- تحسین صادقانه ویژگیهای مثبت همسر (مثلاً: “قدردان زحماتت در خانه هستم") .
- ترکیب قدردانی با محبت فیزیکی: در آغوش گرفتن، نوازش یا بوسیدن پس از تشکر .
- انجام کارهای کوچک روزانه مانند خرید شیرینی موردعلاقه یا دم کردن چای .
- مشارکت در کارهای خانه (پختن غذا، نظافت) بهجای تقسیم نقشهای سنتی .
- ورزش یا پیادهروی مشترک برای کاهش استرس و افزایش صمیمیت .
- برنامهریزی مالی مشترک و شفافیت درباره دخلوخرج .
- اهمیت به ظاهر حتی در خانه: پوشیدن لباسهای مرتب و آراستگی .
- شکستن یکنواختی با برنامههای هفتگی مانند سینما، پیکنیک یا سفرهای کوتاه .
- خلاقیت در رابطه جنسی: توجه به نیازهای طرف مقابل و ایجاد تنوع .
- پرهیز از انتقاد تحقیرآمیز و استفاده از جملات “منمحور” (مثلاً: “وقتی دیر به خانه میآیی، نگران میشوم") .
- عذرخواهی صادقانه پس از اشتباه و تمرکز بر حل مسئله بهجای سرزنش .
- وضع قانون “پیشقدم شدن نوبتی برای آشتی” پس از دعوا .
- قدردانی از همسر با واژههای شخصیتساز مانند: “تو پشتوانه مطمئن خانوادهای!” .
- پرهیز از غر زدن و جایگزینی آن با بیان نیازها بهصورت غیرتهاجمی .
- پختن غذای موردعلاقه همسر حداقل هفتهای دو بار .
- مقایسه زندگی با دیگران یا تمرکز بر نداشتهها .
- دردل کردن با والدین درباره مشکلات زناشویی .
- عبور از خطوط قرمز طرف مقابل مانند توهین به خانواده یا افشای رازها .
در جنگ ترکیبی، حملهی نظامی نیست امّا حمله به باورهای دینی و سیاسی است؛ حملهی دشمن به باورهای دینی و باورهای سیاسی است. اینکه در سورهی «قُل اَعوذُ بِرَبِّ النّاس» میگویید: «مِن شَرِّ الوَسواسِ الخَنّاسِ، اَلَّذی یُوَسوِسُ فی صُدورِ النّاسِ، مِنَ الجِنَّةِ وَ النّاس»،
خنّاسش همین تبلیغاتچیهای خارجی و دنبالهروهای آنها در داخل هستند؛ وسوسه میکنند، حقایق را دگرگون نشان میدهند؛ هدفشان سست کردن ارادهی ملّت است، هدفشان خاموش کردن امیدها است، میخواهند شعلهی امید را در دل جوانان ما خاموش کنند، جوان را مأیوس کنند.۱۴۰۲/۰۱/۰۱
بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی
این بخش از بیانات، ماهیت اصلی جنگ ترکیبی دشمن علیه یک ملت (در اینجا ایران) را بهصورت بسیار دقیق و قابل تأمل تشریح میکند:
تأکید میکند که حمله، نظامی نیست، بلکه حملهای عمیقتر و خطرناکتر به باورهای بنیادین مردم، یعنی باورهای دینی و سیاسی آنهاست. اینجا است که جنگ واقعی شکل میگیرد.
تحریف حقیقت و وسوسه: دشمن از طریق تبلیغات هدفمند (اعم از خارجی و داخلی) عمل میکند. این نیروها همان “خنّاس” در قرآن هستند که با وسوسه و مهمتر از آن، با تحریف حقایق و وارونه جلوه دادن واقعیتها تلاش میکنند تا اذهان را مخدوش کنند.
- سست کردن ارادهی ملی: هدف نهایی تضعیف روحیه و عزم جمعی ملت برای مقاومت و پیشرفت است.
- خاموش کردن شعلهی امید (بهویژه در جوانان): این هدف حیاتیترین بخش حمله است. دشمن میداند ملتی که امیدوار باشد، شکستناپذیر است. بنابراین، تمام تلاشش را میکند تا با القای یأس و ناامیدی (از طریق تحریف واقعیتها و بزرگنمایی مشکلات)، بهخصوص در نسل جوان که موتور محرک جامعه است، این امید را خاموش کند.
استفاده از آیهی سورهی ناس برای تشبیه تبلیغات دشمن به “وسواس خنّاس"، عمق استراتژیک این نبرد و ریشهی آن در آموزههای دینی را نشان میدهد و به مخاطب یادآوری میکند که این پدیدهای جدید نیست، بلکه شکلی مدرن از یک تهدید قدیمی است.
متن بهصورتی شفاف و بدون ابهام، تاکتیکهای دشمن و اهداف خطرناک آن را افشا میکند و نوعی هشدار و دعوت به هوشیاری برای مردم (بهویژه جوانان) محسوب میشود.
این متن، هستهی مرکزی جنگ نرم را نشانه میگیرد: جنگ بر سر حقیقت و باورها. دشمن با سلاح تحریف واقعیت و تزریق یأس، بهدنبال شکستن ارادهی ملت و بهخصوص ناامید کردن نسلی است که آیندهساز است. درک این مکانیسم و هوشیاری در برابر تبلیغات هدفمند دشمن (اعم از خارجی و داخلی)، اولین گام اساسی برای مقابله با این جنگ ترکیبی است. متن بر نقش حیاتی حفظ امیدواری، بهویژه در میان جوانان، بهعنوان سلاحی قوی در برابر توطئههای دشمن تأکید ویژه دارد.
امام علی(علیه السلام) فرمودند:«یَا مُؤْمِنُ! إِنَّ هَذَا الْعِلْمَ وَالْأَدَبَ ثَمَنُ نَفْسِکَ، فَاجْتَهِدْ فِی تَعَلُّمِهِمَا، فَمَا یَزِیدُ مِنْ عِلْمِکَ وَأَدَبِکَ یَزِیدُ فِی ثَمَنِکَ وَقَدْرِکَ. فَإِنَّ بِالْعِلْمِ تَهْتَدِی إِلَی رَبِّکَ، وَبِالْأَدَبِ تُحْسِنُ خِدْمَةَ رَبِّکَ، وَبِأَدَبِ الْخِدْمَةِ یَسْتَوْجِبُ الْعَبْدُ وَلَایَتَهُ وَقُرْبَهُ، فَاقْبَلِ النَّصِیحَةَ کَیْ تَنْجُوَ مِنَ الْعَذَابِ»(مشکاة الأنوار، ص۲۳۹، ح۶۸۹)
ای مؤمن! این دانش و ادب، بهای جان توست. پس در آموختن آن دو بکوش، چرا که هر چه بر دانش و ادبت افزوده شود، بر قدر و ارزش تو افزوده میگردد.
- با دانش به پروردگارت راه مییابی
- با ادب خدمت به پروردگارت را نیکو میگردانی
- و با ادب در خدمتگزاری، بنده سزاوار ولایت و قرب الهی میشود.
پس این پند را بپذیر تا از عذاب رهایی یابی!
- کارکرد: راهنمایی به خدا
- ثمره: هدایت
- شاهد حدیث: «تَهْتَدِی إِلَی رَبِّکَ»
- کارکرد: زیباسازی خدمت
- ثمره: احسان
- شاهد حدیث: «تُحْسِنُ خِدْمَةَ رَبِّکَ»
- کارکرد: جلب ولایت
- ثمره: قرب الهی
- شاهد حدیث: «یَسْتَوْجِبُ الْعَبْدُ وَلَایَتَهُ»
- کارکرد: نجات از عذاب
- ثمره: رستگاری
- شاهد حدیث: «تَنْجُوَ مِنَ الْعَذَابِ»
- معادله وجودی انسان: علم و ادب = ثمن النفس (معیار سنجش ارزش انسان)
- ارزش افزوده ابدی: افزایش علم و ادب = افزایش جاودانه مقام انسان
علم → هدایت ادب → خدمت نیکو ادب در خدمت → قرب الهی
- هشدار نجاتبخش: نپذیرفتن این نصیحت = قرار گرفتن در معرض عذاب
این کلام علوی چراغ راه زندگی است که:
- علم بدون ادب → گمراهی
- عبادت بدون ادب → عدم قبولی
- نصیحتپذیری → تنها راه نجات
> «مَنْ صَبَرَ ظَفِرَ» (نهج البلاغه، حکمت ۲۲)
«هر که شکیبایی کند، پیروز میشود»