فرهنگی

حقوق سالمندان در اسلام: ۸ دستور فقهی-اخلاقی امام سجاد(ع) برای تعامل با سالخوردگان

۱. حرمت‌گذاری به پیری 

تکریم جایگاه سالمند به‌مثابه‌ی “حُرمت تجربیات زیستی” در فقه اجتماعی اسلام که در روایات پیامبر(ص) “احترام پیر، احترام به خداست” (وسائل‌الشیعه، ج۱۲، ص۴۵).  

۲. تجلیل از سوابق اسلامی  

لزوم پاسداشت خدمات پیشین آنان در چارچوب “شکر المنعم” (سوره‌ی نمل/۴۰) و احیای فرهنگ قدردانی از پیشکسوتان دینی.  

۳. تقدیم‌کردن در مجالس 

وجوب تقدم‌دادن در مصادیق “إِکرام الکبیر” (سنن الترمذی/۲۰۲۰) به‌عنوان حقّ شرعی ناشی از سنّ که در آیه‌ی “وَالْکَابِدِی یُؤْخَذُ بِیَدِهِ” (تفسیر نورالثقلین/ج۵) تأیید شده.  

۴. پرهیز از تقابل خصمانه  

تحریم مجادله با سالمندان طبق قاعده‌ی فقهی “لاضرر” (وسائل‌الشیعه، ج۱۵) زیرا مخاصمه، آسیب روانی به “ضعیف‌القهری” وارد می‌کند.  

۵. سبقت‌نگرفتن در راه‌رفتن  

حرمت پیش‌دستی در حرکت بر اساس “آداب المشی” در روایات؛ چنانکه امام صادق(ع) سبقت بر پیر را “نقصان عقل” می‌دانند (الکافی/ج۲/ص۶۴۵).  

۶. نادان‌نگاشتن 

نفی تحقیر سالمند مبتنی بر آیه‌ی “لَا تَنفِرُوا … شُیُوخًا” (توبه/۱۲۲) و تأکید بر حفظ کرامت انسانی حتی در فرتوتی.  

۷. تحمل رفتارهای نابهنجار

وجوب صبر بر خطاهای سالمند مطابق “قاعده‌ی إحتمال‌الجاهل” در اصول فقه که رفتارش را هم‌تراز “صبی غیرممیز” (شرایع‌الإسلام/ج۴) می‌شناسد.  

۸. احترام دوگانه (اسلام + سن)

تأکید بر تلفیق “حُقوقُ الشیخوخه” و “حقّ‌المسلم” در فقه عمران‌اجتماعی که در حدیث “إجلال الکبیر سُنّه” (غررالحکم/۷۰۲) تجلی یافته.  

سه کلید الهی برای طالبان علم: توفیق طلبی، استعانت و پاکسازی ذهن در شرح نامه ۳۱ نهج البلاغه

“وَ ابْدَأْ قَبْلَ نَظَرِكَ فِي ذَلِكَ بِالاسْتِعَانَةِ بِإِلَهِكَ وَ الرَّغْبَةِ إِلَيْهِ فِي تَوْفِيقِكَ وَ تَرْكِ كُلِّ شَائِبَةٍ أَوْلَجَتْكَ فِي شُبْهَةٍ أَوْ أَسْلَمَتْكَ إِلَى ضَلَالَة”

‘و آغاز كن پيش از نظر انداختن در مباحث و مطالب (عقلی و نظری)، به يارى جستن به پروردگارت و رغبت و روى آوردن به سوى او در اينكه تو را موفق بدارد، و رها كردن وهم و خيالى كه تو را داخل در شبهه گرداند و يا به دست گمراهى بسپارد.

در اين قسمت، سه مطلب را تذكر مي دهند كه هر يك از آنها براى طالب علم، مخصوصا علوم عقليه و مباحث نظرى نقش اساسى و سازنده دارد.

1- پيش از شروع در مباحث عقلى و كلامى

بايد از خداوند متعال در خواست يارى كرد و از ذات لايزال او كه كانون قدرت و مركز همه نيروهاست استمداد نمود و كمك خواست. آرى! در همه ى امور بايد از خدا يارى طلبيد كه اگر يك لحظه امداد غيبى و كمك حضرت حق نباشد،

رشته نظام زندگى انسان گسسته خواهد شد و اين برنامه ى مداوم و خلل ناپذير هر فرد مسلمانى است كه در تمامى مقاطع زندگى، از صبح و ظهر و عصر و مغرب و عشا در نمازهاى خود از خداى متعال استمداد كرده و با جمله ى نورانى ‘اياك نعبد و ايك نستعين’ از خداوند يارى مى طلبد.

و اگر از وجود مقدس او به تنهائى يارى مى جوئيم ديگرى صلاحيت و شايستگى ندارد و قدرت و استطاعتى در تحت اختيار ديگرى نيست.انسان همواره محتاج و نيازمند است و در هر كارى بايد از خداوند مدد خواسته و از او يارى بجويد.

2- بايد رو به دربار الهى آورد و از او درخواست توفيق كرد

آرى علم و استدلال و رسائى ذهن در مباحث، و خلاصه دست يابى به علوم و كمالات در گرو پيدايش ده ها شرائط و جمع شدن زمينه هاى مساعد و فراهم آمدن اسباب و وسائل بيشمارى است. و همين فراهم آمدن شرائط و مساعد بودن اسباب و ابزار و وسائل، توفيق است كه بايد براى دستيابى به آن با دل و جان به خدا اقبال كرده و مشتاقانه رو به دربار ذات لايزال و فياض او آورد.

3- كنار گذاشتن همه ى شوائب و آميخته هاى خطرناك فكرى و ذهنيت هاى ناسالم

طالب علم و پژوهنده ى مطالب عاليه بايد قبلا ريشه ى اوهام و شكوك و حتى حبّ و بغضهاى شخصى و تعصبات را از ذهن خود قطع نمايد و با ذهنى خالى از تخيلات باطله، رو به علم بياورد و به پژوهشگرى حقائق بپردازد.

حب و بغضهاى بى پايه و نادرست، ذهن را از گرفتن مطالب و دسترسى به اهداف عاليه ى انسانى باز مى دارد و اوهام و شكوك، زمينه ساز شبهه هاى قوى در ذهن آدمى مى شوند و سرانجام آدمى را به منجلاب خطرناك شبهه هاى حل ناشدنى و گره هاى پيچيده خواهد كشيد و يا او را دربست به دست گمراهى خواهند سپرد، كه بكلى راه نجات بر او مسدود بماند.

بن‌بست ترامپ پس از حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران: نابودی توان هسته‌ای یا فروپاشی تبلیغات آمریکا؟

۱. موضع‌گیری اصولی درباره مذاکرات  

رسما اعلام میکنم… اشتباه بزرگ راهبردی میدونم. چون معتقدم ایران اگر با مهره‌های داخلی خودش بازی کنه… در کمتر از یکسال میتونه خودش رو بازسازی و حتی جهش بسیار بزرگی هم بکنه.

۲. تغییر رویکرد ایران و وقایع جدید 

در زمان پزشکیان… ایران دست برتر رو داره. دلیلش رو الان میگم…  

 ترامپ بعد از حمله احمقانه به فردو و یو سی اف اصفهان و نطنز… آمریکا رو در وضعیت اره دو سر قرار داد. او اعلام کرد ما تمام توان هسته‌ای ایران رو از بین بردیم…

۳. تناقض‌های هدف مذاکرات 

شرط مذاکره قبلا چی بود؟ اینکه ایران به توان هسته‌ای دست پیدا نکنه…  

 البته این در نوع خودش جالبه که کشوری که خودش هزاران کلاهک هسته‌ای داره… آمریکا اولین کشوری بوده که دو بار از بمب اتم استفاده کرده…»

۴. تحلیل پیامدهای ادعای ترامپ

الان به گفته ترامپ ما دیگه تاسیسات هسته‌ای نداریم… پس باید غرامت پرداخت کنه.  

عراقچی هم اومد اعلام کرد… تمام تاسیسات ما از بین رفته.  

نهادهای نظامی امنیتی آمریکا… کمتر از ده درصد آسیب رسونده. ترامپ احمق هم… ما تمام توان هسته‌ای ایران رو از بین بردیم.

۵. بن‌بست استراتژیک آمریکا 

ترامپ این وسط گیر کرده:  

 اگر قبول کنه تاسیسات رو نابود کرده، مذاکره بی‌معناست  

 اگر بگه نتونستم بزنم، تبلیغات آمریکا بی‌اعتبار میشه

۶. معمای هواپیمای B2

مجله اکونومیست اعلام کرده… هواپیمای B2 به پایگاه برنگشته.  

 چون اگر ایران اون رو زده باشه… خاک بر سر توان نظامی آمریکا.  

آمریکا اگر اعلام کنه… باید به افکار عمومی جواب بده.

۷. پیش‌بینی تحولات آتی 

اگر فردا پهپاد شبیه B2 و اف‌۳۵ رونمایی شد تعجب نکنید 😉✈️  

۸. چشم‌انداز مثبت برای ایران  

اوضاع سخت ولی خوب پیش میره… در چند ماه آینده گشایش ایجاد خواهد شد.  

 ما در چند حوزه بشدت در حال پیشرفت هستیم… ایران از این گردنه عبور میکنه.

علت بی اثر بودن موعظه

امام علی علیه‌السلام: «بَينَكُم و بَينَ المَوعِظَةِ حِجابٌ مِن الغِرَّةِ»؛ ميان شما و اندرز، پرده‌اى از بى خبرى آويخته است.

 📚 نهج البلاغه : حكمت٢٨٢

تفسیر حدیث

كلمه: «حجاب» (پرده) را براى آنچه از هيأتهاى بدنى كه عارض بر نفوس مى گردند و باعث غفلت از نگاه عبرت آميز و پذيرش موعظه و بهره مندى از آن است، استعاره آورده است.

 فرمود: ميان شماها و موعظت پرده ايست از غرور و غفلت. چه خوش سروده:

بر سيه دل چه سود خواندن وعظ

نرود ميخ آهنين بر سنگ   

موعظه تنها بر دل‌هایی اثر می‌گذارد که پرده‌ی غرور را کنار زده‌اند؛ در غیر این صورت، حتی ژرف‌ترین اندرزها مانند میخ کوبیده بر سنگ، بی‌ثمر خواهد ماند.

پیروزی در گروی خودباوری: نصرت الهی با صداقت

رهبرانقلاب می‌فرمایند: “ما باید به خودمان اعتماد کنیم، به خودمان تکیه کنیم و بدانیم میتوانیم و بدانیم که خدای متعال هم کمک میکند.

امیرالمؤمنین می‌فرماید: فَلَمّا رَاَی اللهُ صِدقَنا اَنزَلَ عَلَینَا النَّصرَ وَ اَنزَلَ بِعَدُوِّنَا الکَبت؛ وقتی ما صادقانه وارد میدان میشویم و حرکت میکنیم، خدای متعال نصرت را به ما قطعاً خواهد داد.

خب زندگی فرازونشیب دارد؛ زندگی فردی هم فرازونشیب دارد، چه برسد به زندگی اجتماعی و زندگی یک ملّت. یک جاهایی انسان دچار مشکل می‌شود، یک جاهایی دچار ناهنجاری و شرایط نامطلوب می‌شود، یک جاهایی هم انسان مواجه با گشایش می‌شود؛ همه‌جورش هست.

عمده این است که ما آن خطّ مستقیم را و صراط مستقیم را ان‌شاءالله دنبال کنیم و پیش برویم. ۱۳۹۵/۰۱/۱۸”