فرهنگی

باشه، با رعایت دقیق دستورات شما، متن ویرایش شده به شرح زیر است:  

—  

دیر رسیدی؟ هنوز دیر نشده. فرصت‌سوزی یا فرصت‌جویی؛ انتخاب تو چیست؟

پرده اول: سنگینی بار یک “کاش…” (فرصت‌سوزی)  

طرماح بن عدی، مردی با نیت پاک، به امام حسین(ع) قول داد پس از رساندن آذوقه به خانواده‌اش، به کربلا بازگردد. اما وقتی امام به او فرمودند: «اگر قصد یاری داری، شتاب کن!»، طرماح نتوانست فوراً تصمیم بگیرد.

با وجود آگاهی از نگرانی امام، به خانواده رسید و پس از تعلل، راهی کربلا شد. اما در میانه راه، خبر شهادت حسین(ع) را شنید. او با حسرت بازگشت؛ حسرتی که تا همیشه با او ماند. او فرصت تاریخی یاری حق را سوزاند.  

پرده دوم: درخشش تا آخرین نفس (فرصت‌جویی)  

اما در همان صحنه غم‌انگیز کربلا، مردانی دیگر فرصت‌جویی را معنا کردند:  

- هفهاف بن مهند با رسیدن به کربلا پس از شهادت امام، شمشیر کشید و با شجاعتی بی‌نظیر، جلوی غارت خیمه‌ها ایستاد. او تا آخرین قطره خون جنگید و شهید شد.  

- حر بن یزید ریاحی نیز گرچه دیر به سپاه حق پیوست، اما با توبه و پیوستن به امام، نامش را در تاریخ جاودانه کرد.  

آنها با وجود دیر رسیدن، از آخرین فرصت برای ایستادگی استفاده کردند.  

درس امروز: آیینه تاریخ در دستان ماست  

این روایات، فقط گزارش گذشته نیستند؛ آینه تمام‌نمای رفتار ما در بزنگاه‌های زندگی‌اند:  

- فرصت‌سوز (مانند طرماح): با تردید، تعویق یا اولویت‌دادن به امور شخصی، فرصت‌های طلایی را از دست می‌دهد.  

- فرصت‌جو (مانند حر و هفهاف): حتی در تاریک‌ترین لحظات، با شجاعت و مسئولیت‌پذیری، تاریخ‌ساز می‌شود.  

سخن معصوم

- امام علی(ع): «فرصت چون ابر می‌گذرد؛ فرصت‌های نیک را غنیمت شمارید.»  

- امام صادق(ع): «هر که در انتظار فرصتی کامل بماند، روزگار همان فرصت را هم از او می‌رباید.»  

ایران امروز: آزمون فرصت‌شناسی جمعی  

امروز پس از تجربه‌های سخت، وحدت ملی و انسجام اجتماعی بی‌سابقه‌ای شکل گرفته است. این فرصت ناب تاریخی را:  

- با فرصت‌جویی (همراهی، مسئولیت‌پذیری، عبور از اختلافات) می‌توان به نقطه عطفی برای عزت و تمدن‌سازی تبدیل کرد.  

- با فرصت‌سوزی (تعویق، حاشیه‌سازی، تفرقه) می‌توان به آسانی تباه نمود.  

● جامعه امروز، بیش از هر زمان نیازمند “حر"ها و “هفهاف"هاست.  

●مراقب باشیم “طرماح” درونمان، فرصت طلایی امروز را نسوزاند.

تا فردا، حسرتِ “کاش…” بار سنگین دوشمان نباشد. تاریخ همیشه به فرصت‌جویان لبخند می‌زند.

روز اول محرم، روز شعر و ادبیات آیینی

شعر و ادبیات آیینی به اشعاری گفته می‌شود که مضامین دینی، مذهبی و ارزشی را در بر می‌گیرند. این نوع ادبی، شامل اشعاری در مدح و منقبت پیامبر (ص) و اهل بیت (ع)، روضه‌خوانی، مرثیه‌سرایی و همچنین اشعاری با مضامین اخلاقی و تربیتی است. بر اساس مقالات در حوزه ادبیات. انواع آن شامل: 

مدح و منقبت

اشعاری در ستایش پیامبر (ص) و اهل بیت (ع). 

روضه‌خوانی و مرثیه

اشعاری که وقایع عاشورا و مصائب اهل بیت (ع) را به تصویر می‌کشند. 

مضامین اخلاقی و تربیتی

اشعاری که مفاهیم دینی را در قالب آموزه‌های اخلاقی و تربیتی ارائه می‌دهند. 

آداب و رسوم

اشعاری که به سنت‌ها و آیین‌های مذهبی می‌پردازند. 

اهمیت

شعر آیینی، نقش مهمی در انتقال فرهنگ و معارف دینی به نسل‌های مختلف داشته است. 

این نوع شعر، به عنوان ابزاری برای حفظ و ترویج ارزش‌های اسلامی و اخلاقی عمل می‌کند. 

روز اول محرم به عنوان روز ملی ادبیات آیینی و بزرگداشت محتشم کاشانی نام‌گذاری شده است. 

بزرگداشت این روز، فرصتی برای تجلیل از شاعران و نویسندگان این حوزه است. 

زندگینامه محتشم کاشانی

باز این چه شورش است که در خلق عالم است

از جمله شاعران پارسی گوی ایرانی که در دوره صفویان و در زمان شاه طهماسب می زیست، محتشم کاشانی است که در سال ۹۰۵ هجری قمری دیده به جهان گشود.

او در تمامی طول عمر خود در کاشان زندگی کرد و شغل اصلی وی شاعری و بزازی بود. محتشم از مهم ترین شاعران مرثیه سرای مذهب شیعه به شمار می آید که از پیروان مکتب وقوع بود.

معروف ترین مرثیه ای که محتشم برای شهدای کربلا سروده است ترکیب بند «باز این چه شورش است که در خلق عالم است» که از اشعار مشهور ادبیات فارسی به شمار می آید.

درون کسی، از حرام پر شده است، چگونه باید پاک شود و راه هدایت را پیش گیرد؟

درونتان، از حرام، پُر شده است

مقتل الحسين خوارزمى ـ به نقل از عبد اللّه بن حسن ـ

هنگامى كه عمر بن سعد، يارانش را براى جنگ با امام حسين عليه‌السلام آماده كرد و آنها را در جايگاه خود، مرتّب كرد و پرچم‌ها را در جاهاى خود نهاد، امام عليه السلام نيز يارانش را در جناح راست و چپ، مرتّب كرد و آنان، امام عليه‌السلام را از هر سو، مانند حلقه‌اى در ميان گرفتند. امام عليه‌السلام از جمع يارانش بيرون آمد و نزديك سپاه عمر سعد آمد و از آنان خواست كه ساكت شوند؛ امّا آنان نپذيرفتند. 

 امام حسین علیه‌السلام به آنها فرمود : 

🔅«واى بر شما ! چه زيانى مى‌كنيد اگر ساكت شويد و به سخن من، گوش بسپاريد، در حالى كه من، فقط شما را به راه هدايت، فرا مى‌خوانم؟ 

هر كس مرا فرمان بَرَد، از ره يافتگان است و هر كس نافرمانى كند، از هلاك شدگان، و همه شما از فرمان من، سرپيچى مى‌كنيد و به گفته‌ام گوش نمى‌دهيد؛ زيرا عطاياى شما را از حرام پرداخته اند و درونتان، از حرام، پُر شده است و از اين رو، خداوند، بر دل‌هايتان مُهر زده است».

 وَيلَكُم ! ما عَلَيكُم أن تُنصِتوا إلَيَّ فَتَسمَعوا قَولي، وإنَّما أدعوكُم إلى سَبيلِ الرَّشادِ، 

 فَمَن أطاعَني كانَ مِنَ المُرشَدينَ، ومَن عَصاني كانَ مِنَ المُهلَكينَ، 

 وكُلُّكُم عاصٍ لِأَمري، غَيرُ مُستَمِعٍ لِقَولي، قَدِ انخَزَلَت عَطِيّاتُكُم مِنَ الحَرامِ، ومُلِئَت بُطونُكُم مِنَ الحَرامِ، فَطَبَعَ اللّهُ عَلى قُلوبِكُم

📗 مقتل الحسين للخوارزمی ج۲ ص۶ ، حکمت‌نامه امام حسين عليه‌السلام ج۱ ص۲۹

تفاوت واقعی بین حضور ظاهری و حضور قلبی در معنویت

حاضرِ غایب

 امام‌حسین‌ علیه السلام فرمود : 

🔅 هر كس شاهد كارى باشد و آن را ناپسند بدارد، مانند كسى است كه در آن، حاضر نيست 

    و هر كس از كارى غايب باشد، امّا به آن راضى باشد، مانند كسى است كه حاضر بوده است.

  مَن شَهِدَ أمرا فَكَرِهَهُ كانَ كَمَن غابَ عَنهُ، ومَن غابَ عَن أمرٍ فَرَضِيَ بِهِ كانَ كَمَن شَهِدَهُ.

📗 مسند أبی يعلى: ح۶۷۵۲ ، حکمت‌نامه امام حسين عليه‌السلام ج۱ ص۱۰۰