فرهنگی

قبض و بسط روزی به اراده خدا: فلسفه رفاه کافران و سختی مؤمنان

🔶️ اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ وَفَرِحُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مَتَاعٌ

خدا روزیِ هرکه را صلاح بداند، زیاد و کم می‌کند. بیشترِ مردم به زندگی دنیا دل‌خوش‌اند؛ درحالی‌که زندگی این دنیا در برابر آخرت ناچیز است.

🤔 چرا برخی از کافران از ثروت و رفاه بهره‌مندند و برخی از مؤمنین به سختی روزگار می‌گذرانند؟

یکی ناچیزی دنیا و دوم، تقسیم دنیا به صلاح‌دید خدا برای امتحان خلق و اتمام حجّت بر آن‌ها.

❇ قبض و بسط روزی به‌دست خدا و طبق مصلحت است. گاهی این مصلحت امتحان بندگان است و گاهی بخاطر این است که اگر روزی زیاد شود طغیان می‌کنند یا اگر کم شود کافر می‌گردند.

به‌عنوان یک قاعده، رزقی که در هر زمان، خداوند برای مؤمن تقدیر کرده برای بندگی کردن کافی است، گرچه بعضی از هوس‌های او را جوابگو نباشد.

✅ بعضی کارها، طبق روایات روزی را زیاد می‌کنند و بعضی کارها روزی را کم می‌کنند. ایمان، تقوی، صداقت، خوش‌خلقی، انفاق، صله، احسان، عبادت، خوش‌نیتی، دعا، مشورت، خرج کردنِ به‌جا و … روزی را زیاد و کارهای برعکسِ این‌ها روزی را کم می‌کنند.

اولین واکنش کاریا کورینا ماچادو به برنده شدن جایزه صلح امسال :این قدردانی بزرگ از مبارزه همه مردم ونزوئلا ، نیرویی تازه برای به انجام رساندن مأموریتمان است: دستیابی به آزادی.

ما در آستانه پیروزی ایستاده‌ایم، و امروز بیش از هر زمان دیگر، بر حمایت رئیس‌جمهور ترامپ، مردم ایالات متحده، ملت‌های آمریکای لاتین و کشورهای دموکراتیک جهان به‌عنوان اصلی‌ترین متحدان خود برای رسیدن به آزادی و دموکراسی تکیه داریم. ونزوئلا آزاد خواهد شد!

تحلیل محتوای پیام با نگاهی انتقادی

پیام ماریا کورینا ماچادو بر اساس معیارهای دیپلماتیک، چند موضع تهاجمی را آشکار می‌کند:

1. تکیه آشکار بر حمایت خارجی: اشاره مستقیم به “رئیس‌جمهور ترامپ” و “کشورهای دموکراتیک جهان” به عنوان “اصلی‌ترین متحدان”

2. چارچوب‌بندی مبارزه به صورت “ما در مقابل آنها": ایجاد دوگانگی میان نیروهای خود و دولت حاکم

3. پیش‌بینی قطعی درگیری: اعلام “پیروزی قریب‌الوقوع” که می‌تواند توجیهی برای تشدید درگیری باشد

این تحلیل نشان می‌دهد که پیام ماچادو فراتر از یک تشکر ساده است و می‌تواند به عنوان بخشی از یک جنگ روایی گسترده‌تر در مورد آینده ونزوئلا تفسیر شود.

#به_قلم_خودم

#صفیه گرجی 

راه های کنترل هوای نفس از نگاه امام علی

 نامه تاریخی امام علی (علیه السلام) به مالک اشتر،  فَامْلِکْ هَوَاکَ، وَشُحَّ بِنَفْسِکَ عَمَّا لاَ يَحِلُّ لَکَ، فَإِنَّ الشُّحَّ بِالنَّفْسِ الاِْنْصَافُ مِنْهَا فِيمَا أَحَبَّتْ أَوْ کَرِهَتْ|

نامه ۵۳ نهج‌البلاغه 

🔸زمام هوا و هوس خود را در دست گير و نسبت به آنچه بر تو حلال نيست بخيل باش، زيرا بخل به خويشتن، راه انصاف را در آنچه محبوب و مکروه است به تو نشان مى دهد.

این جمله از امام علی (ع) یک «دستورالعمل سه‌مرحله‌ای» برای مهار نفس سرکش ارائه می‌دهد:

۱. فرماندهی بر هوا: «فَامْلِکْ هَوَاکَ» (زمام هوای نفس خود را در دست بگیر)

· تفسیر: این اولین و اساسی‌ترین گام است. امام (ع) از فعل امر «اِملِک» استفاده می‌کنند که به معنای «مالک بودن، فرماندهی کردن و مسلط بودن» است. نفس انسان همواره تمایلاتی دارد که اگر رها شوند، مانند اسب چموشی، صاحب خود را به پرتگاه می‌کشانند. انسان عاقل باید حاکم و مدیر نفسش باشد، نه برده و محکوم آن.

· پشتوانه قرآنی: قرآن کریم در وصف مؤمنان راستین می‌فرماید:

  «وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا» (سوره عنکبوت، آیه ۶۹)

  · «و کسانی که در راه ما [با نفس خود] جهاد کنند، قطعاً به راه‌های خویش هدایتشان خواهیم کرد.»

  · نکته: «جهاد در راه ما» بزرگ‌ترین مصداقش، جهاد با هوای نفس و «مُلک هَواک» است.

۲. بازدارندگی از حرام: «وَشُحَّ بِنَفْسِکَ عَمَّا لاَ يَحِلُّ لَکَ» (و نسبت به آنچه بر تو حلال نیست، بخیل باش)

· تفسیر: این دومین گام عملی است. امام (ع) از یک واژه بسیار پرمعنا استفاده می‌کنند: «شُحّ». شُحّ معمولاً به معنای «بخل» است. اما اینجا به یک «بخل مثبت» و حکیمانه اشاره دارد: بخل ورزیدن نسبت به نفس خودت در برابر حرام. یعنی جان و شخصیت والای خود را آنقدر گرانبها بدان که به بهای ارزانی و پستی یک گناه، آن را معامله نکنی. تو باید نسبت به دامن، آبرو، ایمان و کرامتت در برابر گناه «بخیل» باشی.

· پشتوانه قرآنی: قرآن کریم در سوره حشر، آیه ۹ به این مفهوم اشاره می‌کند:

  «وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ»

  · «و هر کس از بخل نفسش حفظ شود، آنان همان رستگارانند.»

  · نکته: این آیه «شُحّ نفس» را مانع رستگاری می‌داند. اما منظور امام (ع) استفاده از همین «شُحّ» به عنوان یک ابزار برای محافظت از نفس در برابر حرام است. یعنی از این نیروی درونی برای بازداشتن خود از گناه استفاده کن.

۳. نتیجه نهایی: «فَإِنَّ الشُّحَّ بِالنَّفْسِ الاِْنْصَافُ مِنْهَا» (زیرا بخل به خویشتن، راه انصاف را نشان می‌دهد)

· تفسیر: این بخش، فلسفه و نتیجه این دو دستور را بیان می‌کند. امام (ع) می‌فرمایند وقتی تو نسبت به حرام «بخیل» باشی، در حقیقت با نفس خود «انصاف» را رعایت کرده‌ای. انصاف یعنی قرار دادن هر چیزی در جایگاه مناسبش. نفس تو همیشه به دنبال لذت‌های زودگذر (چه حلال و چه حرام) است. وقتی تو او را از حرام منع می‌کنی، در واقع دارید با او انصاف می‌ورزید؛ زیرا منفعت واقعی و سعادت ابدی او را به لذت موقت و زیانبار ترجیح داده‌ای. این انصاف، هم در مورد چیزی است که نفس «دوست دارد» (لذت حرام) و هم در مورد چیزی است که «ناخوشایند» می‌پندارد (عبادت و سختی).

· پشتوانه قرآنی: قرآن کریم در سوره شمس، آیات ۹-۱۰ به این حقیقت اشاره می‌کند که رستگاری در گرو تزکیه نفس است:

  «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا . وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا»

  · «به راستی رستگار شد کسی که نفس خود را تزکیه کرد. و قطعاً زیانکار شد کسی که آن را [در گناه] دفن کرد.»

  · نکته: «شُحّ بالنفس» عملی است که نفس را «تزکیه» می‌کند و از «دَسّ» (پست و دفن کردن) نجات می‌دهد.

امام علی (ع) در این کلام نورانی، یک روانشناسی عمقی را به ما می‌آموزند. ایشان نشان می‌دهند که برای مبارزه با گناه، تنها نهی کردن کافی نیست، بلکه باید یک «مدیریت فعال» بر نفس داشت. این مدیریت سه جزء دارد:

1. حکمرانی (اِملِک): تسلط داشتن.

2. بازدارندگی (شُحّ): محافظت کردن.

3. عدالت (اِنصاف): به مصلحت نفس رفتار کردن.

این فراز، تنها یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک استراتژی کاربردی برای هر انسانی است که می‌خواهد در نبرد درون، پیروز میدان باشد. این توصیه به مالک اشتر، یک حاکم اسلامی، نیز نشان می‌دهد که مدیریت جامعه، از مدیریت نفس آغاز می‌شود و کسی که نتواند بر هوای نفس خویش مسلط شود، هرگز نمی‌تواند حاکم عادلی برای مردم باشد.

همدلی؛ نردبانی به سوی قلب دیگران

همدلی فقط “خوب بودن” نیست؛ یک مهارت اساسی است. همدلی یعنی اینکه برای یک لحظه، قضاوت کردن را کنار بگذاری و با تمام وجود سعی کنی دنیا را از پنجره احساسات و افکار فرد مقابل ببینی.

این یعنی وقتی دوستت شکست می‌خورد، تو نه با نصیحت، که با به خاطر آوردن روزهای مشابه خودت، سنگینی دل او را حس کنی. یعنی وقتی همکارت تحت فشار است، بفهمی که چرا اینقدر تحریک‌پذیر شده. یعنی معلمی که به جای سرزنش یک شاگرد بی‌دقت، به دنبال دغدغه‌های پشتِ این بی‌دقتی می‌گردد.

همدلی سه مرحله دارد:

1. شنیدن فعال: واقعاً گوش کردن، بدون قضاوت کردن.

2. خود را جای او گذاشتن: “اگر من با شرایط و گذشته او بودم، چه احساسی داشتم؟”

3. انعکاس احساس: نشان دادن اینکه حال او را درک کرده‌ای با جملاتی مثل: “می‌بینم که واقعاً ناامید شده‌ای” یا “حتماً فشار زیادی روی تو بوده.”

وقتی تو خودت را به جای شاگرد، دوست یا همکارت قرار می‌دهی، دیگر واکنشت سرزنش یا بیتفاوتی نیست. تو یک پل ارتباطی می‌سازی که بر رویش اعتماد و درک متقابل جریان پیدا می‌کند.

الگوی مدیریت اجتماعی مفضل بن عمر: درس‌هایی برای رهبران امروز

ویژگی‌های الگویی مفضل:

۱. ارتباط فراقشری

· ایجاد پیوند با همه اقشار جامعه - حتی کبوتربازان و معتادان

· درک لایه‌بندی ایمان و باورهای مختلف در جامعه

۲. نگاه تحولی به انسان‌ها

· باور به قابلیت تغییر و رشد همه افراد

· اولویت‌دهی به جذب بر طرد

۳. کارآمدی عملی

· اثبات کارایی روشش با جمع‌آوری کمک‌های مالی چشمگیر

· تبدیل تهدید به فرصت با حضور همان افراد به ظاهر مشکل‌دار

پاسخ امام به منتقدان:

امام صادق(ع) با سکوت تأییدآمیز خود، عملاً روش مفضل را تأیید کردند.

درس‌های کلیدی برای امروز:

برای فعالان فرهنگی و مذهبی:

· به جای طرد متفاوت‌ها، آنان را جذب کنید

· “عمل” معیار سنجش است، نه “ظاهر”

· جامعه‌سازی نیازمند ارتباط با همه اقشار است

برای نهادهای دینی:

· از “قدیس‌سازی انزواگرا” پرهیز کنید

· کارآمدی را بر تشریفات مذهبی ترجیح دهید

· به مبلغان خلاق و مردمی میدان دهید

پرسش پایانی: آیا نهادهای دینی امروز ما بیشتر شبیه “زراره” هستند یا “مفضل"؟

این روایت تاریخی، منشوری کامل برای فعالیت اجتماعی اثرگذار در جوامع پیچیده امروزی است. 🌟