فرهنگی

❌افزایش تدریجی بیماری دلِ منافقین

در قرآن به دنبال 《فِی قُلُوبِهِم مَّرَضُ》 می‌فرماید: 《فَزَادَهُمُ ٱللَّهُ مَرَضا》 در دل‌های آنها [منافقین] مرضی بود، خدا مرض آنها را افزون کرد؛ چطور خدا افزون کرد؟ مگر خدا با اینها دشمنی داشت؟ نه، در حقیقت خود آنها افزون کردند… در قرآن این تعبیر همواره هست که همه آنچه بر حسب قوانین طبیعی و انسانی انجام می‌گیرد، اینها را به خدا نسبت می‌دهند. این حرکت آنها در سمت هواها و هوس‌هایشان بود که آنها را گرفتارتر کرد؛ این مبارزه نکردن آنها با خودشان و با نفس خودشان بود که آنها را گرفتارتر کرد و مرض آنها را افزایش داد؛ اما این یک سنت طبیعی و یک سنت الهی است؛ بنابراین به خدا نسبت داده می‌شود. 《فَزَادَهُمُ ٱللَّهُ مَرَضا》؛

هر روزی که می‌گذرد، پرده نفاق اینها غلیظ‌تر می‌شود و بیچاره‌تر می‌شوند. البته این را هم عرض بکنم که در هیچ‌یک از این مراحل جوری نیست که راه بازگشت بسته باشد؛ البته مشکل‌تر می‌شود. 

در گناه‌های شخصی هم همین‌جور است، در انحراف‌های فکری هم همین‌جور است، در همه مراحل انسان می‌تواند برگردد، منتها در اول کار آسان‌تر، در وسط کار مشکل‌تر، در پایان کار بسیار بسیار مشکل؛ اما در عین حال اگر اراده انسان قوی باشد ممکن است.

🚩 بیانات رهبر شهید انقلاب: تفسیر سوره بقره، صفحه ۱۳۵ و ۱۳۶

▫️سوره‌ی بقره، آیه ۱۰🌱

📘کتاب در آغوش نیل، ص ۱۱۱ و ۱۱۲

در روایات نقل شده است که پیامبر اکرم«صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم»در بحبوحۀ جنگ بدر، این دعا را خوانده‌اند:

«اللَّهُمَّ أَنْتَ ثِقَتِي فِي كُلِّ كَرْبٍ وَ أَنْتَ رَجَائِي فِي كُلِّ شِدَّةٍ وَ أَنْتَ لِي فِي كُلِّ أَمْرٍ نَزَلَ بِي ثِقَةٌ وَ عُدَّةٌ وَ كَمْ مِنْ كَرْبٍ يَ ضْعُفُ عَنْهُ الْفُؤَادُ وَ تَقِلُّ فِيهِ الْحِيلَةُ وَ يَخْذُلُ فِيهِ الْقَرِيبُ وَ يَشْمَتُ بِهِ الْعَدُوُّ وَ تَعْنِينِي فِيهِ الْأُمُورُ أَنْزَلْتُهُ بِكَ وَ شَكَوْتُهُ إِلَيْكَ رَاغِباً فِيهِ إِلَيْكَ عَمَّنْ سِوَاكَ فَفَرَّجْتَهُ وَ كَشَفْتَهُ عَنِّي وَ كَفَيْتَهُ فَأَنْتَ وَلِيُّ كُلِّ نِعْمَةٍ وَ صَاحِبُ كُلِّ حَاجَةٍ وَ مُنْتَهَى كُلِ‌ رَغْبَةٍ فَلَكَ‌ الْحَمْدُ كَثِيراً وَ لَكَ الْمَنُّ فَاضِلا»[1]

🔸این دعای مجرّب را بنابر روایتی از امام سجّاد«سلام‌الله‌علیه»، امام حسین«سلام‌الله‌علیه» نیز در روز عاشورا خوانده‌اند[2]؛ از زبان نورانی امام صادق«سلام‌الله‌علیه» نیز نقل شده است[3] و ریّان بن‌صلت که از راویان موثق و از محدّثان برجسته است، نقل می‌کند: این دعا را از امام رضا«سلام‌الله‌علیه» شنيدم، آن را حفظ كردم و پس از آن، در هيچ سختى و گرفتارى، نخواندم، مگر اينكه خداوند از من رفع گرفتاری فرمود و برایم فرج گشايش حاصل نمود[4].

📚1. مهج الدعوات و منهج العبادات، ص69.

2. الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد، ج‌2، ص 96.

3. الكافی، ج‌2، ص578.

4. الأمالی(للمفيد)، ص273.

‼️ چرا بعضی بچه‌ها نمی‌توانند از حق خود دفاع کنند؟

در پارک، مدرسه یا مهدکودک، شاید این صحنه را دیده باشید:

کودکی اسباب‌بازی‌اش را بدون اعتراض به کودک دیگری می‌دهد؛

در صف، نوبتش را از دست می‌دهد؛

یا وقتی همسالانش او را مسخره می‌کنند، فقط سکوت می‌کند.

بعضی والدین تصور می‌کنند فرزندشان «بیش از حد مؤدب» یا «آرام» است؛

اما گاهی پشت این رفتار، عزت‌نفس پایین پنهان شده است.

کودکی که عزت‌نفس سالمی دارد، می‌آموزد:

«من هم به اندازه دیگران حق دارم.»

او می‌تواند با احترام بگوید:

«الان نوبت من است.»

«دوست ندارم این کار را با من انجام بدهی.»

«لطفاً اسباب‌بازی‌ام را پس بده.»

اما کودکی که بارها احساس کرده نظرش مهم نیست، مدام با دیگران مقایسه شده یا برای ابراز خواسته‌هایش سرزنش شده است، کم‌کم یاد می‌گیرد که برای حفظ رابطه، از حق خودش بگذرد .

#روان‌شناسان این مهارت را #جرأت‌مندی (Assertiveness) می‌نامند؛ 

مهارتی که نه پرخاشگری است و نه انفعال. کودکان آن را بیش از هر چیز، از رفتار والدین می‌آموزند.

🫰🏻اگر می‌خواهیم فرزندمان در آینده قربانی زورگویی نشود، لازم است از کودکی به او بیاموزیم:

احترام گذاشتن به دیگران، هرگز به معنای نادیده گرفتن حقوق خود نیست.

🌱 کودکی که امروز با احترام از حق خود دفاع می‌کند، فردایی خواهد داشت که کمتر اسیر تحقیر، سوءاستفاده و روابط ناسالم می‌شود.این موضوع بر پایه پژوهش‌های روان‌شناسی رشد و آموزش مهارت جرأت‌ورزی (Assertiveness) تدوین شده است؛ مهارتی که یکی از پیش‌بینی‌کننده‌های مهم #عزت‌نفس، #سلامت_روان و کیفیت روابط اجتماعی در بزرگسالی محسوب می‌شود!

⚫️زاویه نگاه به عظمت کربلا و قهرمانان آن

 عظمت کربلا به جنبه معنویت و روحانیت آن است نه فاجعه بودن آن / قهرمانان اصلی کربلا سیدالشهداء(ع) و یاران ایشان‌اند نه شمر و ابن زیاد!

🔹 معمولاً اهل منبر وقتی که می‌خواهند قضیه کربلا را بزرگ کنند جنبه فاجعه‌بودن و ظلم و ستم‌ها را بزرگ می‌کنند، در جستجوی پیدا کردن و حتی جعل کردن فاجعه‌هایی هستند؛ با بیان‌های مختلف و تشبیهات و مجسم‌ساختن‌ها جنبه فاجعه بودن را تقویت می‌کنند و حال آنکه ما باید از خود بپرسیم: بزرگی حادثه کربلا از چه نظر است؟ آیا از نظر فجیع‌بودن است؟ 

🔹 قطعاً این فاجعه، فاجعه کم‌نظیری است؛ ولی فاجعه عظیم و شاید عظیم‌تر از این در دنیا زیاد بوده. عظمت مطلب از لحاظ سیدالشهداء(ع) و یاران آن حضرت است، نه از لحاظ ابن زیاد و ابن سعد و اتباع و اشیاع آنها؛ عظمتِ سعادت است نه عظمتِ شقاوت. 

🔹 کربلا بیش از آن اندازه که نمایشگاه شقاوت و بدی و ظهور پلیدی بشر باشد، نمایشگاه روحانیت و معنویت و اخلاق عالی و انسانیت است؛

 ولی اهل منبر کمتر به آن جنبه توجه دارند؛ و به عبارت دیگر در این قضیه از آن جنبه باید نگاه کرد که:

 اباعبدالله(ع) و اباالفضل(ع) و زینب(س) قهرمان داستانند نه از آن جهت که شمر و سنان قهرمان داستانند.

📝 شهید آیت‌الله مطهری، حماسه حسینی، ج٢، ص۴۷

تکلیف در سخت‌ترین شرایط؛ درسهایی از جنگ تبوک و تفسیر آیهٔ لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا

💠 اگر «نمیتوانستیم»، خدا بر ما «تکلیف» نمیکرد…

🔸«دفاع در مقابل دشمن»، هرچه سختی هم داشته باشد، باز «تکلیف» ساقط نمیشود

🔻«بار سنگين جهاد فى‌سبيل‌الله، و دشوارى‌هاى آن، موجب اسقاط تكليف نميشود و آن معنا نيز كه براى آيه‌ى «لاٰ يُكَلِّفُ اَللّٰهُ نَفْساً إِلاّٰ وُسْعَهٰا» گمان كرده‌اند، درست نيست. 

🔻بيانِ «لاٰ يُكَلِّفُ اَللّٰهُ نَفْساً إِلاّٰ وُسْعَهٰا» اين است كه در «مجاهده‌ى فى‌سبيل‌الله»، هرقدر كه مشكلات زياد باشد، #تكليف_ساقط_نميشود؛ 

چه‌اينكه ديديم كه در #جنگ_تبوك نيز مشكلات سربازان اسلام بسيار بود؛ 

🔻مشكلاتى چون: 

1. خستگى بازگشتِ از جنگِ طائف 

2. دور ماندن از زن و بچّه و خانه 

3. گرماى سوزان هوا و دل كندن از سايه‌هاى دلنشين درختان پاييز 

4. رسيدن وقت چيدن ميوه‌ها كه تنها درآمد آنها بود 

5. دورى راه و پياده‌روى در هواى گرم براى مواجهه با دشمن 

6. آن هم دشمنی نيرومند و خطرناك چون روم، كه اوّل‌قدرت آن روز بود و از ايران نيز قدرتمندتر بود. 

🔻اينها همه مشكلات و مشقّاتى بود كه در سر راه اعزام به جنگ تبوك خود را نشان ميداد و آنها حق داشتند به پيامبر(ص) بگويند ما نميرويم؛ 

ولى با اين‌همه وقتى يك عدّه كوتاهى كردند، خطاب شديد آمد كه اگر نرفتيد عذاب اليم سرنوشت شما است. 

🔻اين آيه نشان ميدهد بايد با مشكلات مبارزه كرد؛ زيرا مشكلات هرچه باشد #به‌قدر_وسع است؛ يعنى ميتوان تكليف را انجام داد. 

اگر نميتوانستى خدا بر تو تكليف نميكرد، پس ميتوانى. اينجا #قدرت_انسان را بايد وسعت داد. 

🔻خيلى مواقع اتّفاق مى‌افتد كه انسان نميتواند بارى را بردارد، ولى وقتى كارش گير ميكند و كسى نيست كه كمك كند، ميرَود زير بار، تلاش ميكند، بار را برميدارد و كار را انجام ميدهد، و به فرمايش حضرت على(ع): «اَتَزعَمُ اَنّكَ جِرمٌ صَغِيرٌ وَ فِيكَ انطَوَى العَالَمُ الاَكبَرُ» و خداوند دانا است كه آنچه امر فرموده «ما لايطاق» نيست، بلكه انجام‌شدنى است.» 

📚 رهبر شهید، تفسیر سوره‌ برائت، ص۲۰۳. (بیانات در سال ۱۳۵۱)