فرهنگی

نهج_البلاغه 

▫️إِذَا أَقْبَلَتِ اَلدُّنْیَا عَلَی أَحَدٍ أَعَارَتْهُ مَحَاسِنَ غَیْرِهِ وَ إِذَا أَدْبَرَتْ عَنْهُ سَلَبَتْهُ مَحَاسِنَ نَفْسِهِ

🟠 هنگامی که دنیا به کسی روی آورد نیکی های دیگران را به او عاریت می دهد و هنگامی که دنیا به کسی پشت کند نیکی های خودش را نیز از او سلب می نماید.»

✍مقصود امام علیه السلام آن است که هرگاه دنیا برای فراهم آوردن وسایل خوشبختی دنیوی، با جاه و مال بر گروهی روآور شود، مردم به آنها توجّه پیدا می‏کنند و به خاطر علاقه و دلبستگی به دنیا، با هر وسیله ممکن به ایشان نزدیک می‏شونددر نتیجه اوصاف خوبی را که در دیگران است هر چند که در حقیقت آن طور نیستند برای آنها به عاریه می‏گیرن و وقتی که دنیا بر حسب فراهم آمدن وسایل بدبختی بر گروهی پشت کند، در برابر چشم مردم بد جلوه کنند، به طوری که اگر فردی از آنها دارای فضیلتی هم باشد، مردم آن فضیلت را انکار و او را بر خلاف آن معرّفی کنند.

📘#حکمت_9

اشک #پیامبر_اکرم (ﷺ) بر صبر فاطمه سلام‌الله‌علیها

💭 المناقب، ابن شهرآشوب ـ به نقل از جابر بن عبد اللّه انصاری ـ : 

پیامبر(ﷺ) فاطمه سلام‌الله‌علیها را دید که تن پوشی از جُلّ شتر، به بر دارد و هم زمان، مشغول دستاس کردن و شیر دادن به کودک خویش است.

 پس اشک از چشمان پیامبر خدا(ص) روان گشت و فرمود: 

 ⁘ «دختر عزیزم! تلخی دنیا را تحمّل کن تا به شیرینی آخرت برسی».

 فاطمه سلام‌الله‌علیها فرمود:

 ⁘ ای پیامبر خدا! خداوند را بر نعمت هایش می‌ستایم 

      و او را بر داده‌هایش سپاس می‌گویم.

⁘ پس خداوند، این آیه را فرو فرستاد: 

﴿به زودی، پروردگارت به تو چندان عطا می‌کند که خشنود می‌شوی﴾.

💭 جابر بن عبد اللّه الأنصاری:

 رَأی النَّبِی(ص) فاطِمَةَ(ع)وعَلَیها کساءٌ مِن أجِلَّةِ الإِبِلِ، 

وهِی تَطحَنُ بِیدَیها وتُرضِعُ وَلَدَها، فَدَمِعَت عَینا رَسولِ اللّهِ(ص) 

✧ فَقالَ: یا بِنتاه، تَعَجَّلی مَرارَةَ الدُّنیا بِحَلاوَةِ الآخِرَةِ.

✧ فَقالَت: یا رَسولَ اللّهِ، اَلحَمدُ للّهِِ عَلی نَعمائِهِ، وَالشُّکرُ للّهِِ عَلی آلائِهِ. 

فَأَنزَلَ اللّهُ ﴿وَ لَسَوْفَ یعْطِیک رَبُّک فَتَرْضَی﴾(۱).(۲)

ا — 

۱) الضحی: ۵

۲) المناقب لابن شهر آشوب: ج۳ ص۳۴۲

پیامبر اکرم (ص) فاطمه (س) را دید که پوششی زبر و خشن از پشم/پلاس شتر بر تن داشت و در همان حال با دستاس آرد می‌کرد و کودکش را شیر می‌داد. چشمان پیامبر (ص) اشک آلود شد و فرمود: «دخترم! تلخی دنیا را تحمل کن تا به شیرینی آخرت برسی.» فاطمه (س) فرمود: «ای رسول خدا! خدا را بر نعمت‌هایش می‌ستایم و بر بخشش‌هایش سپاس می‌گویم.» سپس خداوند آیه ﴿وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى﴾ [ضحی: ۵] را فرو فرستاد.

چند نکته:

· اشک پیامبر (ص) نشانه محبت پدرانه و رحمت نبوی است، نه نارضایتی از تقدیر.

· تعبیر «تلخی دنیا» به معنای تحمل مشقت‌های زندگی است، نه پذیرش ظلم و ستم.

· پاسخ حضرت زهرا (س) نشانه رضا، شکر و صبر او در برابر سختی‌هاست.

· استناد به آیه «وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى» در این نقل، بشارت الهی به رضایت و پاداش است.پیامبر(ص) فاطمه(س) را دید که با پوششی خشن، دستاس می‌کرد و کودکش را شیر می‌داد.

اشک از چشمانش جاری شد و فرمود:

“دخترم! تلخی دنیا را تحمل کن تا به شیرینی آخرت برسی.”

فاطمه(س) پاسخ داد:

“خدا را بر نعمت‌هایش می‌ستایم و بر بخشش‌هایش سپاس می‌گویم.”

و خداوند آیه «وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى» را فرو فرستاد.

📚 مناقب ابن شهرآشوب، ج۳، ص۳۴۲

هم جاسوس، هم قاصد!

  #امام_علی_علیه_السلام :

 ✓ «چشم، جاسوس دل و قاصد خرد است».

 ⁙ «العَينُ جاسُوسُ القَلبِ و بَريدُ العَقلِ».

  📚 بحار الأنوار : ج١٠٤ ص٤١ح٥٢

· جاسوس دل بودن چشم: چشم خبرگیرِ دل است؛ آنچه می‌بیند به دل گزارش می‌دهد. دل از راه چشم، اطلاعاتِ دنیای بیرون را دریافت می‌کند.

· قاصد/برید عقل بودن چشم: چشم پیکِ عقل هم هست؛ نگاه، اشاره، نگاهِ معنادار و رفتارِ چشم، پیامِ درون و عقلِ انسان را به بیرون منتقل می‌کند.

پس چشم هم مسیر ورود اطلاعات به دل است و هم مسیر خروج پیام عقل. به همین دلیل در روایت، هم «جاسوس» خوانده شده و هم «قاصد»؛ و این دو با هم تناقض ندارند، بلکه دو نقشِ ارتباطیِ چشم را نشان می‌دهند.

نکته اخلاقی: چون چشم واسطهٔ میان ظاهر و باطن است، مراقبت از نگاه هم دل را حفظ می‌کند و هم عقل و باطن انسان را در رفتار بیرونی نشان می‌دهد.

منبع: بحارالأنوار، ج۱۰۴، ص۴۱، ح۵۲.

در این تعبیر، «جاسوس» معنای منفیِ امروزی را ندارد؛ یعنی خبرگیر و دیده‌بان.

این روزها، دلمان پر از غبار غم است. با هر قدمی که در کوچه‌های ذهنمان می‌زنیم، بوی مدینه و غربتِ خانه‌ی حضرت زهرا (س) به مشام می‌رسد. در همین سکوتِ سنگین و پُر از دلتنگی، گاهی کلمات هم یاری‌ام نمی‌کنند. اما دیشب، لابه‌لای همین سکوت، به یک چراغ روشن برخوردم؛ «دعای روز دوشنبه» حضرت زهرا (س).

راستش را بخواهید، وقتی این دعا را می‌خواندم، حس کردم این‌ها فقط یک متن عربی و یک سری درخواست خشک و خالی نیست. یک گفت‌وگوی عاشقانه و مادرانه است. بیا با هم، آرام و قدم‌به‌قدم، در این کلمات ساده اما عمیق سیر کنیم:

🌸 «خدایا! از تو می‌خواهم قدرتی در بندگی‌ات…»

مادرمان فاطمه (س)، در اوج بندگی، از خدا «قدرت» می‌خواهد. نه قدرتِ زور بازو، نه قدرتِ پول و مقام. بلکه آن توانِ درونیِ عظیم برای اینکه در برابر وسوسه‌ها و سختی‌های زندگی، سر خم نکنیم. خدایا، ما چقدر این روزها به همین قدرت درونی نیاز داریم!

🌸 «…و بینشی در کتابت…»

بینش یعنی نگاهِ نافذ. یعنی وقتی قرآن را باز می‌کنیم، فقط خط‌ها و حروف را نبینیم. یعنی بتوانیم پشت پرده‌ی این کلمات را ببینیم. مادر از خدا می‌خواهد که ما اسیر ظاهرِ دنیا نشویم و عمقِ حقیقت را درک کنیم.

🌸 «…و فهمی در حکمت و احکامت…»

در این روزگاری که هر کسی از هر طرف، حرف و شبهه‌ای می‌زند، داشتنِ فهمِ درست از دین، یک نعمت نجات‌بخش است. مادر برایمان این فهم را طلب می‌کند تا در تاریکی گم نشویم.

و بعد… به تکان‌دهنده‌ترین بخش دعا می‌رسیم. این‌جا دیگر باید کتاب را ببندی و به دیوار خیره شوی:

«پروردگارا! قرآن را برای ما مایه‌ی شکایت و دوری قرار نده…»

دلم می‌لرزد. «ماحل» یعنی کسی که از دیگری شکایت می‌کند. مادر می‌گوید: خدایا! مبادا این قرآنِ تو، در روز قیامت از دستِ ما شاکی شود! مبادا ما جزو آن‌هایی باشیم که این کتابِ نجات‌بخش، فقط گوشه‌ی طاقچه‌هایشان خاک خورده و در زندگی‌شان جایی نداشته است.

«…و صراط را از پیش پای ما برندار…»

مبادا راهِ راست، از زیر پای ما کشیده شود و در ظلمت و حیرت رها شویم. مبادا در آن لحظه‌های سختِ زندگی، از مسیر حق جدا شویم.

«…و محمد (ص) را از ما روی‌گردان نکن.»

و در نهایت، سنگین‌ترین آرزو… خدایا! مبادا پیامبرت از ما ناراضی باشد و از ما روی برگرداند. مبادا ما جزو آن‌هایی باشیم که در روز قیامت، به ما پشت کنند.

در این دهه‌ی فاطمیه، وقتی به غربت و مظلومیت این بانوی بزرگ فکر می‌کنم، این دعا برایم رنگ دیگری می‌گیرد. فاطمه‌ای که خودش تمام وجودش را پای ولایت و امامت گذاشت، حالا در همین دعا، برای من و تو نگران است. او در اوج درد و رنجِ خودش، برای ما دعا می‌کند که بندگی‌مان آگاهانه باشد، قرآن را بفهمیم و از پیامبرِ خدا جدا نشویم.

این دعا، یک التماس عاشقانه است. وصیتِ یک مادر است به فرزندانش.

امروز، در همین دوشنبه‌ی غمگین، بیا با هم این دعا را زمزمه کنیم. اما نه فقط با نوکِ زبان؛ بلکه از عمقِ دل. بیا عهد ببندیم که قرآن را فقط نخوانیم، بلکه بفهمیم و به آن عمل کنیم. بیا عهد ببندیم که هیچ‌وقت، حتی یک وجب، از مسیر محمد و آلِ محمد (ص) جدا نشویم.

باشد که خودش دستِ ما را بگیرد و این دعا، کلید رهایی ما از تمام حیرت‌های امروزمان باشد.

✍️ من در سکوتِ این روزها، صدای مادرانه‌ای می‌شنوم که برای فردای من و تو دعا می‌کند. بیا دستانش را خالی نگذاریم…

دعای حضرت زهرا سلام الله علیهادر روز دوشنبه

🔸اََللّهُمَّ إِنّی أَسْئَلُکَ قُوَةً فی عِبادَتِکَ، وَ تَبَصُّرَاً فی کِتابِکَ، وَ فَهْمَاً فِی حُکْمِکَ، اََللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ لاتَجْعَلِ الْقُرآنَ بِنا ماحِلاً، و الصِّراطَ زائِلاً وَ مُحَمَّداً صَلّی اللهُ عَلیْهِ وَ آلِهِ عَنّا مُوَلِّیَاً

🔸پروردگارا، از درگاهت قدرتى براى عبادت و بندگى، بینشى براى درک قرآن، و فهم لازم براى درک احکامت را خواستارم، پروردگارا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست، و فهم قرآن را دور از دسترس فکر ما، و صراط را نابودکننده ما، و محمد را روى گردان از ما قرار مده