فرهنگی

پیروی از هوای نفس؛ ریشه انحراف و گمراهی انسان

هوای نفس یکی از مهم‌ترین عوامل انحراف انسان از مسیر حق و کمال است. از نگاه قرآن و سخنان بزرگان دین، پیروی از خواسته‌های نفسانی می‌تواند انسان را از قله‌های معنویت تا سقوط در گمراهی بکشاند. آیت‌الله مصباح یزدی در تحلیل روان‌شناختی خود از تحولات صدر اسلام می‌گوید: «هوای نفس، مفهومی انتزاعی است که دامنه وسیعی از رفتارهای اختیاری انسان را دربرمی‌گیرد؛ از نگاه و سخن تا تصمیمات بزرگ سیاسی و اجتماعی.»

پیروی از نفس مراتب مختلفی دارد؛ برخی مباح و بی‌ضررند، اما برخی دیگر منشأ سقوط اخلاقی و روحی می‌شوند. انسان مؤمن باید بیاموزد میان خواسته‌های زودگذر و سعادت ابدی تفاوت قائل شود. مبارزه با هوای نفس، عملی اختیاری است که تنها با شناخت ضررها و درک منافع مخالفت با آن ممکن می‌شود. قرآن کریم به روشنی نشان داده است که گمراهی انسان، نتیجه پیروی از هوای نفس است؛ همان راهی که ابلیس را به سقوط ابدی کشاند و امروز نیز شیاطین انس با زبان نرم و سخنان فریبنده در همان مسیر گام می‌نهند.

اگر انسان بیاموزد خواست خدا را بر خواست خود مقدم بدارد، نه تنها از لغزش و انحراف مصون می‌ماند، بلکه به جایی می‌رسد که فرشتگان نگهبان او می‌شوند. این مقام جز با تمرین اخلاص و شناخت رحمت بی‌پایان الهی به دست نمی‌آید.