هنگام اختلاف و جدال، این آیات را به یاد داشته باشیم
هنگام اختلاف و جدال، این آیات را به یاد داشته باشیم
بسیاری از درگیریهای فکری و عملی، ناشی از آن است که انسانها به دلائل متعدد، از درک حقیقتِ واحد باز میمانند، اما در روز قیامت، با کنار رفتن حجابها، حقیقتِ محض پدیدار میشود و خداوند بهعنوان عالِم مطلق، نه تنها نتایج این اختلافات، بلکه نیتها و زوایای پنهان هر رأی و عملی را بر همگان آشکار میسازدخداوند متعال در قرآن کریم میفرماید:
«إِلَی اللَّهِ مَرْجِعُکُمْ جَمِیعًا فَیُنَبِّئُکُمْ بِمَا کُنْتُمْ فِیهِ تَخْتَلِفُونَ.» (سوره مائده/ 48)
بازگشت همه شما به سوی خداست. سپس از آنچه در آن اختلاف میکردید به شما خبر خواهد داد.
«اللَّهُ یَحْکُمُ بَیْنَکُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِیمَا کُ نْتُمْ فِیهِ تَخْتَلِفُونَ.» (سوره حج/ 69)
و خداوند در روز قیامت میان شما در آنچه اختلاف میکردید داوری میکند.»
زندگی بشر، از آغاز تا پایان، میدانی وسیع برای تضارب آرا و اختلاف در فهم حقایق بوده است. این تفاوتها گاه به تفرقه و گاه به نزاع کشیده شدهاند. در میان این سرگشتگیها، کلام وحی با قاطعیت، انسان را به سوی یک حقیقت رهنمون میسازد: «بازگشت به سوی پروردگار»
بسیاری از درگیریهای فکری و عملی، ناشی از آن است که انسانها به دلائل متعدد، از درک حقیقتِ واحد باز میمانند، اما در روز قیامت، با کنار رفتن حجابها، حقیقتِ محض پدیدار میشود و خداوند بهعنوان عالِم مطلق، نه تنها نتایج این اختلافات، بلکه نیتها و زوایای پنهان هر رأی و عملی را بر همگان آشکار میسازد.
این «آگاهسازی» در حقیقت، همان داوریِ نهایی است. خداوند نشان میدهد که کدام گروه در جستجوی حقیقت، اخلاص ورزیدند و کدام گروه تحت تأثیر هواهای نفسانی یا تعصب، از مسیر حق دور شدند.
این آیات، ما را به تواضع فکری و عملی فرا میخوانند. اگرچه اجتهاد و تلاش برای کشف حقیقت، وظیفهای شرعی است، اما مؤمن میداند که داوری نهایی در دستان او نیست. این باور، مانع از مطلقانگاری دیدگاههای شخصی و تحمیل آن بر دیگران میشود و باب گفتوگو و تحمّل را باز میگذارد.
این آیات به ما اطمینان میدهند که هیچ تلاشی برای وصول به حقیقت (چه در ساحت علم و چه در ساحت عمل) در نزد پروردگار گم نخواهد شد؛ چراکه حتی اگر نتایج این جستجو در دنیا مورد پذیرش قرار نگیرد، در صحنه قیامت، ارزش آن آشکار خواهد شد.
و نیز برای کسانی که اختلاف را ابزاری جهت تفرقه و جدایی قرار میدهند، این آیات، هشداری جدی است که روزی پرده از نیتهایشان برداشته خواهد شد و در محضر ربوبیت، باید پاسخگوی شکافهایی باشند که میان امت ایجاد نمودند.