فرهنگی

معماران واقعی خانه خدا چه کسانی هستند؟ ✨

مسجد به عنوان مهمترین پایگاه اجتماعی و عبادی مسلمانان، نیاز به آبادانی دارد. اما آبادانی واقعی مسجد به چه معناست و چه کسانی شایستگی این کار را دارند؟ قرآن پاسخ روشنی به این پرسش می‌دهد.

خداوند در سوره توبه، پس از آنکه مشرکان را از آباد کردن مساجد الهی منع می‌کند، ویژگی‌های آبادگران واقعی خانه‌های خود را با دقت و ظرافت خاصی برمی‌شمارد:

«إِنَّمَا یَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّکَاةَ وَلَمْ یَخْشَ إِلَّا اللَّهَ ۖ فَعَسَىٰ أُولَٰئِکَ أَن یَکُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِینَ» 

ترجمه: «مساجد خدا را تنها کسانی آباد می‌کنند که به خدا و روز بازپسین ایمان آورده، نماز برپا داشته، زکات داده و جز از خدا نترسیده‌اند؛ پس امید است که اینان از راه‌یافتگان باشند.» (سوره توبه، آیه ۱۸)

علامه طباطبایی (ره) در تفسیر گرانسنگ «المیزان» به این نکته اشاره می‌کنند که مراد از «عمارت مسجد»، صرفاً ساختن بنا یا تعمیر ظاهری آن نیست، بلکه حضور قلب در مسجد، عبادت در آن، و دوری از امور دنیوی و بیهوده در این مکان مقدس است .

شیخ بهایی (ره) نیز در کتاب «مفتاح الفلاح» دو دیدگاه را درباره عمران مسجد نقل می‌کند: یکی آبادانی ظاهری (ساختن، نظافت، فرش و روشنایی) و دیگری آبادانی معنوی (حضور قلب، عبادت و ذکر) .

آیت‌الله جوادی آملی در تفسیر «تسنیم» تأکید می‌کنند که خشیت و ترس از خدا، شرط اساسی برای آبادگری مساجد است و این ترس، نه به معنای وحشت، بلکه به معنای احساس مسئولیت در برابر عظمت الهی و دوری از گناه است . همچنین اقامه نماز و پرداخت زکات، نشانه پیوند عمیق عبادت و خدمت به خلق در فرهنگ اسلامی است.