قبل از مرگِ بدن، دل را نجات بده! هشدار تکاندهنده امام علی(ع)
قبل از مرگِ بدن، دل را نجات بده! هشدار تکاندهنده امام علی(ع)
أَخْرِجُوا مِنَ الدُّنْيَا قُلُوبَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَخْرُجَ مِنْهَا أَبْدَانُكُمْ، فَفِيهَا اخْتُبِرْتُمْ وَلِغَيْرِهَا خُلِقْتُمْ.
امام علی علیهالسلام فرمودند:
پیش از آنکه بدنهایتان از دنیا خارج شوند، دلهایتان را از آن بیرون ببرید؛ زیرا دنیا محل آزمایش شماست و برای غیر آن (آخرت) آفریده شدهاید.
📚 نهجالبلاغه، خطبه ۲۰۳
🔍 تفسیر حدیث
۱. «دل را بیرون ببرید»؛ نه «بدن را»
امام(ع) نفرمودند از دنیا فرار کنید، بلکه فرمودند دل را بیرون بیاورید.
در نگاه شیعه، دنیا محل زندگی است، اما محل دلبستگی نیست.
علامه طباطبایی در المیزان توضیح میدهد که مذمت دنیا در قرآن و روایات، ناظر به تعلّق قلبی است، نه کار، تلاش و عمران.
۲. دنیا «آزمایشگاه» است، نه «خانه دائمی»
تعبیر «فِیهَا اختُبِرْتُم» بسیار کلیدی است.
یعنی دنیا مثل جلسه امتحان است:
📌 کسی که برگه امتحان را قاب میکند، مردود میشود
📌 کسی که به پاسخها توجه کند، قبول میشود
شیخ نهجالبلاغه، ابنابیالحدید، میگوید:
«دنیا برای عبور است؛ توقف در آن، غفلت میآورد.»
۳. زهد در مکتب امیرالمؤمنین(ع)
زهد علوی بهمعنای نداشتن نیست؛
بهمعنای وابسته نبودن است.
خود امیرالمؤمنین(ع) حکومت داشت، خانواده داشت، کار میکرد؛
اما دلش اسیر هیچکدام نبود.
در غررالحکم آمده است:
«الزهد كلّه بين كلمتين من القرآن»
تمام زهد در دو جمله قرآن خلاصه میشود.
۴. «لِغَيرِها خُلِقتُم»؛ هویت واقعی انسان
این جمله، تعریف هویت انسان است:
🔹 ما برای دنیا ساخته نشدهایم
🔹 دنیا برای ساختهشدن ماست
شیخ مفید تصریح میکند که انسان، موجودی آخرتمحور است؛ و هرچه این محور گم شود، اضطراب، حرص و پوچی بیشتر میشود.
۵. پیام عملی حدیث برای زندگی امروز
✔️ مالک دنیا باش، نه برده آن
✔️ استفاده کن، ولی دل نبند
✔️ کار کن، اما خدا را محور نگهدار
✔️ هر شب بپرس: امروز دلم کجا بود؟
دل اگر آزاد شد،
مرگ ترسناک نیست؛
فقط «انتقال» است.
✨ جمعبندی
📌 دنیا جای ماندن نیست
📌 دل، بار سفر نباید سنگین باشد
📌 آزمون، موقت است؛ نتیجه، دائمی
📌 خوشا به حال کسی که قبل از رفتنِ بدن، دلش رفته باشد