فرهنگی

راز آرامگاه: چرا مدفن حضرت زینب (س) در شام قرار دارد؟

در خصوص مکان دفن حضرت زینب (سلام الله علیها) پس از بازگشت از شام به مدینه، روایات مختلفی وجود دارد و تاریخ‌نگاران در این باره اختلاف نظر دارند. در ادامه، مهم‌ترین دیدگاه‌ها را با ذکر منابع مرور می‌کنیم.

🔍 سه دیدگاه اصلی درباره محل دفن

۱️⃣ مدفن در شام (منطقه زینبیه دمشق)

· برخی معتقدند ایشان به همراه همسرشان عبدالله جعفر به دلیل قحطی و تنگدستی در مدینه، به شام مهاجرت کردند و در منطقه‌ای به نام «راویه» (در یک فرسخی دمشق) دفن شدند که امروزه به «زینبیه» معروف است.

    📚 منبع: وسیلة الدارین، ص ۴۳۳؛ ریاحین الشریعه، ج ۳، ص ۳۷.

۲️⃣ مدفن در قاهره (مصر)

· طبق این دیدگاه، یزید دستور تبعید حضرت زینب (س) از مدینه را صادر کرد و ایشان مصر را انتخاب کردند. سپس در همانجا درگذشتند و آرامگاهی مجلل در قاهره به نام ایشان وجود دارد.

    📚 منبع: ریاحین الشریعه، ج ۳، ص ۳۴.

۳️⃣ مدفن در بقیع (مدینه)

· گروهی نیز معتقدند ایشان پس از بازگشت به مدینه، تا پایان عمر در آنجا ماندند و در سال ۶۲ هجری در قبرستان بقیع دفن شدند.

    📚 منبع: اعیان الشیعه، ج ۱۱، ص ۶۳.

  · نکته مهم: برخی محققان مانند سید محسن امین و محلاتی معتقدند آنچه در شام به نام قبر حضرت زینب (س) مشهور است، احتمالاً متعلق به ام کلثوم (همسر مسلم بن عقیل) یا یکی از زنان اهل بیت است. همچنین آرامگاه مصر ممکن است متعلق به زینب دختر یحیی (نوه امام سجاد) باشد.

      📚 منبع: اعیان الشیعه، ج ۱۱، ص ۵۸ و ۶۷؛ ریاحین الشریعه، ج ۳، ص ۳۴-۳۶.

📖 نظر دکتر سید جعفر شهیدی

ایشان در کتاب «زندگانی حضرت فاطمه(ع)» می‌نویسند:

«پایان زندگانی شیرزن کربلا روشن نیست… این زیارتگاه‌ها (شام و مصر) از مصادیق بیوتی است که نام خدا در آن‌ها به بزرگی یاد می‌شود و دوستداران اهل بیت با خلوص نیّت، مراتب ارادت خود را بیان می‌دارند.»

📚 منبع: زندگانی حضرت فاطمه(ع)، ص ۲۶۲.

💎 سخن پایانی

تفاوتی ندارد که خورشید وجود حضرت زینب (س) در کدام سرزمین غروب کرد؛ آنچه اهمیت دارد، نور هدایت و ایستادگی ایشان است که تا همیشه تاریخ می‌درخشد.