فرهنگی

حکمت‌های امام علی(ع): هنر تبدیل ترس به قدرت

حدیث اول:

الإمامُ عليٌّ عليه السلام: «إِذَا خِفْتَ صُعُوبَةَ أَمْرٍ فَاصْعُبْ لَهُ يَذِلَّ لَكَ، وَ خَادِعِ الزَّمَانَ عَنْ أَحْدَاثِهِ تَهُنْ عَلَيْكَ».

ترجمه: هرگاه از سختی کاری ترسیدی، در برابر آن سرسختی نشان ده، رامت می‌شود، و در برابر حوادث روزگار چاره‌اندیشی کن، بر تو آسان می‌شوند.

(غرر الحكم، ح ۴۱۰۸)

حدیث دوم:

عنه عليه السلام: «إِذَا هِبْتَ أَمْرًا فَقَعْ فِيهِ، فَإِنَّ شِدَّةَ تَوَقِّيهِ أَعْظَمُ مِمَّا تَخَافُ مِنْهُ».

ترجمه: هر گاه از کاری ترسیدی خود را به کام آن بینداز؛ زیرا ترس از آن کار زیانبارتر از اقدام به آن کار است.

(نهج البلاغة، الحكمة ۱۷۵)

🧠 تفسیر کوتاه: فلسفه مقابله با ترس در مکتب علوی

این دو حکمت نورانی، استراتژی امام علی(ع) برای مدیریت ترس و تبدیل تهدید به فرصت را نشان می‌دهد:

۱. اصل تقابل هوشمندانه (اصْعُبْ لَهُ يَذِلَّ لَكَ)

ترس، واکنشی طبیعی است، اما اقدام متقابل می‌تواند معادله را تغییر دهد. وقتی در برابر مشکل سختی نشان می‌دهی، آن مشکل نرم می‌شود. این قانونی الهی در نظام آفرینش است.

۲. اصل پیش‌دستی (خَادِعِ الزَّمَانَ)

به جای انفعال در برابر حوادث، باید فعالانه برنامه‌ریزی کرد. «فریب دادن زمان» یعنی از غافلگیری پرهیز کردن و با تدبیر، سختی‌ها را آسان ساختن.

۳. اصل غوطه‌وری درمانی (فَقَعْ فِيهِ)

گاه بهترین درمان ترس، مواجهه مستقیم است. ترس مانند آتشی است که هرچه بیشتر از آن فرار کنی، بزرگ‌تر می‌شود. اما اگر در آن بپری، می‌بینی آنقدرها هم که فکر می‌کردی خطرناک نبوده است.

۴. اصل ریسک‌پذیری حساب‌شده

امام(ع) به ما می‌آموزد که ترس از اقدام، گاه از خطر خود عمل زیانبارتر است. بسیاری فرصت‌ها به دلیل «ترس بی‌جا» از دست می‌روند.