فرهنگی

ثروتِ جاودان؛ رمز خوشبختی دنیا و آخرت در کلام امام علی(ع)

  #امام_علی_علیه_السلام : 

  ✓ «إذا قَدَّمتَ مالَكَ لآخِرَتِكَ و استَخلَفتَ اللّهَ سبحانَهُ على مَن خَلَّفتَهُ مِن بَعدِكَ ، سَعِدتَ بما قَدَّمتَ ، و أحسَنَ اللّهُ لكَ الخِلافَةَ على مَن خَلَّفتَ».

   ⁙ «هرگاه مال خود را براى آخرتت پيش فرستى و خداى سبحان را جانشين خويش بر بازماندگانت قرار دهى، خود به سبب آنچه پيش فرستاده‌اى خوشبخت گردى و خداوند هم درباره بازماندگانت، تو را نيكو جانشينى كند».

 📚 غرر الحكم : ح٤١٣٦

این سخن گهربار امام علی(ع) به زیبایی پیوند بین دنیا و آخرت و رابطه مسئولانه انسان با مال و دارایی خود را ترسیم می‌کند. امام(ع) در این حدیث، یک فرمول دووجهی برای خوشبختی کامل ارائه می‌دهد: خوشبختی اخروی از طریق انفاق، و خوشبختی دنیوی از طریق اطمینان به تدبیر الهی برای بازماندگان.

وجه اول، «تقدیم المال للآخرة» است. این فقط به معنای انفاق مالی ساده نیست، بلکه نگرشی استراتژیک و عبادی به مال است. یعنی انسان دارایی خود را نه به عنوان هدف نهایی، بلکه به مثابه «وسیله‌ای برای سرمایه‌گذاری در قیامت» ببیند. این پیش‌فرستادن، شامل زکات، صدقات، وقف، هزینه در راه خدا و هرگونه مصرف مالی در مسیر رضایت الهی می‌شود. نتیجه این اقدام، سعادت اخروی و رسیدن به پاداش‌های بی‌منت است که امام(ع) آن را «سَعِدتَ بما قَدَّمتَ» می‌نامد.

وجه دوم و بسیار عمیق حدیث، «استخلاف الله علی من خلّفته» است. این بخش، پاسخ به یک دغدغه رایج در هنگام انفاق است: «اگر مالم را برای آخرت بفرستم، آینده خانواده و بازماندگانم چه می‌شود؟». امام علی(ع) با بیان این جمله، به انسان آموزه توکل و اعتماد کامل به خداوند را یادآوری می‌کنند. وقتی انسان خدا را به عنوان جانشین و وکیل و سرپرست بازماندگان خود انتخاب کند، در حقیقت بهترین و مطمئن‌ترین مدبر را برای امور عزیزانش پس از خود گماشته است. اینجاست که دوری از هرگونه اضطراب و حرص دنیوی معنا پیدا می‌کند. وعده امام(ع) این است که اگر تو خدا را جانشین خود کنی، «أحسَنَ اللّهُ لكَ الخِلافَةَ»؛ خداوند نیز بهترین سرپرستی و جانشینی را درباره اموال و خانواده‌ات پس از تو انجام می‌دهد. این یک تضمین الهی بر تأمین معاش و حفظ حریم بازماندگانِ فرد نیکوکار است.

در مجموع، این حدیث شریف، نگرش اقتصادی اسلام را نشان می‌دهد که در آن، انفاق و ایثار نه تنها باعث فقر نمی‌شود، بلکه مایه برکت در مال، آرامش در دل و اطمینان به آینده خانواده می‌گردد. این کلام، پادزهری است در برابر ماده‌گرایی محض و ترس از آینده مالی، و انسان را به حرکت در مسیر تعادل و اعتماد به وعده‌های الهی دعوت می‌کند.