فرهنگی

تفسیر حدیث امام علی(ع) درباره یکی از نشانه‌های آخرالزمان

پوشش نامناسب و اخلاق شهوانی از نشانه‌های آخرالزمان در کلام امام علی(ع)

در آخرالزمان که بدترین دوران است، جمعی از زنان پوشیده‌اند در حالی که برهنه‌اند. لباس دارند اما آنقدر نازک و کوتاه است که گویی هنوز برهنه‌اند. و از خانه با آرایش بیرون می‌آیند، اینها از دین خارج شده‌اند، و در فتنه‌ها وارد شده‌اند و به سوی شهوات میل دارند و به سوی لذات خوارکننده شتاب می‌کنند و حرام‌ها را حلال می‌دانند و اگر توبه نکنند در دوزخ به عذاب ابدی گرفتار می‌شوند.

وسائل‌الشیعه، ج۱۴، ص۱۹

تفسیر و تحلیل حدیث: تحلیل مفهومی:

۱. «فی آخرالزمان و هو شرّ الازمنة» (در آخرالزمان که بدترین دوران است):

· آخرالزمان: دوره نزدیک به قیامت

· شرّ الازمنة: بدترین زمان‌ها از نظر اخلاق و دینداری

· نکته: این توصیف کلی است، نه به معنای ناامیدی کامل

۲. «قوم من النساء کاسیات عاریات» (جمعی از زنان پوشیده‌اند در حالی که برهنه‌اند):

· تناقض ظاهری: پوشش ظاهری اما برهنگی حقیقی

· اشاره به پوشش نامناسب: لباس نازک، بدن‌نما، کوتاه

· نمادین: نشانه ریاکاری در عمل به احکام

۳. «مائلات ممیلات» (مایل‌کنندگان و متمایل‌شوندگان):

· تأثیرگذاری منفی: دیگران را به بدی می‌کشانند

· تأثیرپذیری: خود نیز گمراه می‌شوند

۴. «راغبات راغمات» (مشتاقان و داخل‌شوندگان در شهوات):

· شهوت‌پرستی: اولویت دادن به لذات جنسی

· غرق شدن: در گناهان مختلف

۵. «تحلّ المحرّمات» (حرام‌ها را حلال می‌شمارند):

· تغییر احکام الهی: دگرگونی ارزش‌ها

· نسبی‌گرایی اخلاقی: انکار ثبات احکام

۶. «إن لم یتوبن فلهنّ النار» (اگر توبه نکنند پس آتش برای آنهاست):

· دریچه امید: امکان توبه وجود دارد

· عذاب ابدی: در صورت اصرار بر گناه

لایه‌های تفسیری:

لایه اول: فردی - اخلاقی

۱. تهاجم فرهنگی:

   نشانه نفوذ فرهنگ بیگانه در جامعه اسلامی

۲. تضعیف حیاء:

   حیای زنانه که سرمایه معنوی است، از بین می‌رود

لایه دوم: اجتماعی - فرهنگی

۱. انحراف ارزش‌ها:

   ارزش‌های اسلامی جای خود را به ضد ارزش‌ها می‌دهند

۲. تضعیف نهاد خانواده:

   چنین پدیده‌هایی بنیان خانواده را سست می‌کند

لایه سوم: دینی - اعتقادی

۱. خطر ارتداد عملی:

   عمل بر خلاف احکام اسلام، نوعی ارتداد عملی است

۲. هشدار به جامعه:

   این حدیث هشداری به همه جامعه است

ارتباط با آیات قرآن:

۱. آیه حجاب:

«یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ لِأَزْوَاجِکَ وَبَنَاتِکَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِینَ یُدْنِینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلَابِیبِهِنَّ» (احزاب/۵۹)

«ای پیامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو: چادرهای خود را بر خود فروگیرند.»

۲. آیه نهی از تبرج:

«وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِیَّةِ الْأُولَى» (احزاب/۳۳)

«و مانند جاهلیت نخستین [در میان مردم] آرایش نکنید.»

۳. آیه هشدار درباره گناه:

«وَذَرُوا ظَاهِرَ الْإِثْمِ وَبَاطِنَهُ إِنَّ الَّذِینَ یَکْسِبُونَ الْإِثْمَ سَیُجْزَوْنَ بِمَا کَانُوا یَقْتَرِفُونَ» (انعام/۱۲۰)

«و گناه آشکار و پنهان را رها کنید. کسانی که مرتکب گناه می‌شوند، به زودی در برابر دستاوردشان مجازات خواهند شد.»

احادیث مشابه:

از پیامبر اکرم(ص): «صِنْفَانِ مِنْ أَهْلِ النَّارِ لَمْ أَرَهُمَا: قَوْمٌ مَعَهُمْ سِيَاطٌ كَأَذْنَابِ الْبَقَرِ يَضْرِبُونَ بِهَا النَّاسَ، وَنِسَاءٌ كَاسِيَاتٌ عَارِيَاتٌ مَائِلَاتٌ مُمِيلَاتٌ رُءُوسُهُنَّ كَأَسْنِمَةِ الْبُخْتِ الْمَائِلَةِ لَا يَدْخُلْنَ الْجَنَّةَ وَلَا يَجِدْنَ رِيحَهَا»

«دو گروه از اهل آتش هستند که آنان را ندیده‌ام: مردمی که شلاق‌هایی مانند دم گاو دارند و مردم را می‌زنند، و زنانی که پوشیده‌ی برهنه‌اند، مایل و متمایل، سرهایشان مانند کوهان شترهای کج است، به بهشت داخل نمی‌شوند و بوی آن را نمی‌یابند.» (صحیح مسلم)

از امام صادق(ع): «إِذَا ظَهَرَتِ الْمَعَازِفُ وَشُرِبَتِ الْخُمُورُ وَارْتَكَبَتِ الزِّنَا وَاتُّخِذَتِ الْقِيَانُ فَانْتَظِرُوا عِنْدَ ذَلِكَ الْهَرْجَ وَالْهَزَائِمَ وَغَضَبَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ»

«هنگامی که آلات موسیقی ظاهر شد و شراب نوشیده شد و زنا مرتکب شد و آوازه‌خوانان گرفته شدند، پس در آن هنگام منتظر جنگ‌ها و شکست‌ها و خشم خداوند عزوجل باشید.» (الكافی، ج۶، ص۴۳۲)

تحلیل جامعه‌شناختی:

نشانه‌های مذکور در عصر حاضر:

۱. پوشش بدن‌نما: مدل‌های لباس نازک و کوتاه

۲.آرایش افراطی: در اماکن عمومی

۳.حلال‌شماری حرام: توجیه گناهان

۴.شهوت‌پرستی: رواج بی‌بندوباری

علل و عوامل:

۱. تهاجم فرهنگی: برنامه‌ریزی دشمنان اسلام

۲.غفلت دینی: دوری از تعالیم اسلامی

۳.مشکل اقتصادی: فقر یا ثروت بی‌حد

۴.تربیت نادرست: در خانواده و مدرسه

راهکارهای اسلامی:

۱. راهکارهای فردی:

· توبه: بازگشت به سوی خدا

· تغییر سبک زندگی: بر اساس موازین اسلامی

· معاشرت با صالحان: تأثیرپذیری از خوبان

۲. راهکارهای خانوادگی:

· تربیت اسلامی: از کودکی

· نظارت والدین: بر رفتار فرزندان

· الگو بودن: والدین نمونه عملی باشند

۳. راهکارهای اجتماعی:

· تبلیغ صحیح: تبیین فلسفه حجاب

· تشویق و تنبیه: در چارچوب قانون

· فرهنگ‌سازی: از طریق رسانه‌ها

۴. راهکارهای حکومتی:

· قانون‌گذاری: قوانین حمایت از عفت عمومی

· نظارت: بر مراکز فرهنگی

· آموزش: در مدارس و دانشگاه‌ها

پیام‌های امیدبخش:

۱. امکان توبه:

· «إن لم یتوبن» نشان می‌دهد راه بازگشت باز است

· خداوند رحیم و غفور است

۲. هشدار پیشگیرانه:

· این حدیث برای جلوگیری است نه ناامیدی

· آگاهی‌بخشی برای اصلاح

۳. مسئولیت همگانی:

· فقط زنان مسئول نیستند

· مردان نیز در ایجاد این فضا مقصرند

این حدیث امام علی(ع) چند پیام مهم دارد:

۱. نشانه‌شناسی: برخی رفتارها نشانه انحراف جامعه است

۲.هشدار: درباره پیامدهای اخروی اعمال

۳.امید: امکان توبه و بازگشت وجود دارد

۴.مسئولیت: همه در قبال این پدیده مسئولند

نکته مهم: در بیان این مفاهیم باید:

· از زبان احترام‌آمیز استفاده کرد

· به راهکارهای اصلاحی توجه کرد

· از قضاوت شتابزده پرهیز کرد

· امید به رحمت الهی را فراموش نکرد

خدایا! ما را از غافلان قرار مده، و توفیق توبه و بازگشت به سوی خودت را عطا فرما، و جامعه ما را از فتنه‌های آخرالزمان حفظ کن.