فرهنگی

معجزه‌ی مقاومت اسلامی: ۵ درس استراتژیک از آیه فتح و صحیفه سجادیه

 تحلیل هم‌نگرانه آیه «أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ» و دعای ۱۴ صحیفه سجادیه: الگوی جامع مبارزه‌ی عدالت‌خواهانه  

 ۱. مفاهیم کلیدی در آیه و دعا  

- آیه ۲۹ سوره فتح

  “أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ"  

  (در برابر کافران سرسخت و در میان خود مهربانید).  

  این آیه دو پایه‌ی مکمل را ترسیم می‌کند:  

  - أَشِدَّاء: صلابت در مواجهه با ظلم و کفر .  

  - رُحَمَاء: وحدت‌درونی و عطوفت میان مؤمنان.  

- دعای ۱۴ صحیفه

  امام سجاد(ع) در مواجهه با ظلم، همزمان سه گانه راهبردی را مطرح می‌کند:  

  - درخواست نصرت برای مقابله با ظالم: “خُذْ ظَالِمِی بِقُوَّتِک” (ستمگر را با قدرتت بگیر) .  

  - پرهیز از تبدیل به ظالم: “لَا تَجْعَلْنِی فِی مِثْلِ حَالِهِ” (مرا مانند او قرار مده) .  

  - توکل بر خدا به‌جای انتقام‌جویی: “لَا أَشْکُو إِلَی أَحَدٍ سِوَاک” (به غیر تو شکایت نمی‌برم) .  

۲. تحلیل تعادل راهبردی: شدت و رحمت در عمل  

 الف) صلابت علیه ظلم (أَشِدَّاء)  

- در آیه: نبرد با کفر به‌مثابه تکلیف الهی، نه واکنش عصبی.  

- در دعا: امام سجاد(ع) با وجود تحمل شکنجه امویان، هرگز تسلیم نشد؛ بلکه با زبانی الهی، نابودی ظالم را از خدا خواست:  

  “افْلُلْ حَدَّهُ عَنِّی” (تیزی شمشیرش را بر من بشکن) . این، الگویی برای مقاومت فعّال بدون خشونت کور است.  

 ب) رحمت درونی (رُحَمَاء)  

- در آیه: مهربانی میان مؤمنان، تضمین‌کننده وحدت امت.  

- در دعا: امام(ع) حتی برای دشمنش درخواست هدایت می‌کند:  

  “أَحْسِنْ عَلَیْهِ عَوْنِی” (یاری‌ام را در برابرش نیکو کن) ، یعنی پیروزی نباید به تحقیر انسانیت بینجامد.  

ج) پیوند ناگسستنی دو بال  

- هشدار قرآن: سخت‌گیری بر کفار نباید به تفرقه داخلی بیانجامد.  

- تأکید امام سجاد(ع): مبارزه با ظالم، مستلزم پاک‌دستی اخلاقی است:  

  “اعْصِمْنِی مِنْ مِثْلِ أَفْعَالِهِ” (مرا از کارهای مانند او حفظ کن) .  

 ۳. تطبیق در گفتمان مقاومت معاصر  

 الف) الگوی جبهه مقاومت  

- صلابت: عملیات‌های غزه علیه صهیونیست‌ها (أَشِدَّاء).  

- رحمت: کمک‌رسانی مؤمنان به آوارگان فلسطینی (رُحَمَاء) .  

- دعای ۱۴ به‌عنوان سند راهبردی

  رهبر انقلاب با توصیه به خوانش این دعا، بر تلفیق روحیه جهادی با اخلاق اسلامی تأکید کردند .  

ب) درس‌های کلیدی برای مبارزان  

۱. پرهیز از افراط

   - امام سجاد(ع): “لَا تَفْتِنّی بِالْقُنُوطِ” (مرا با یأس میازما) ← نفی خشونتِ ناشی از ناامیدی.  

   - تطبیق: پرهیز از اقدامات خودسرانه در مقاومت.  

۲. عدالت‌طلبی بدون انتقام‌جویی

   - درخواست امام: “عَوِّضْنِی بِرَحْمَتِک” (رحمتت را جایگزین کن) ← پیروزی واقعی، تحقق رحمت الهی است نه غلبه شخصی.  

۴. نتیجه‌گیری الهیاتی: مکمل‌بودن دو سند  

محور: هدف مبارزه  

آیه فتح: نابودی کفر (عدالت)  

دعای ۱۴ صحیفه: زوال ظالم (عدالت)  

محور: روش مبارزه  

آیه فتح: صلابت نظامی  

دعای ۱۴ صحیفه: مقاومت فرهنگی + دعا  

محور: ضمانت اخلاقی  

آیه فتح: وحدت درونی (رُحَمَاء)  

دعای ۱۴ صحیفه: پرهیز از تبدیل به ظالم  

محور: پایان‌بخش  

آیه فتح: پیروزی مؤمنان  

دعای ۱۴ صحیفه: اجابت در “یوم الفصل"  

 پیام نهایی 

آیه “أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ” و دعای امام سجاد(ع)، با وجود تفاوت تاریخی، یک حقیقت واحد را ترسیم می‌کنند:  

“مؤمن راستین، در نبرد با ظلم، هم‌زمان دیوارِ فولادین است و چشمه‌ی رحمت".  

این همان منطقی است که امروز، مقاومت لبنان و فلسطین را از گروه‌های افراطی جدا می‌کند:  

- شدت علیه اشغالگر (أَشِدَّاء) ← عملیات نظامی هدفمند.  

- رحمت به انسان‌ها (رُحَمَاء) ← امداد به غیرنظامیان حتی اسرای دشمن .