فرهنگی

 امام باقر(ع): انتخاب ولایت؛ سرنوشت‌سازتر از اعمال فردی 

امام باقر(علیه السلام) نقل می‌کنند که خداوند متعال فرموده است:

«لَأُعَذِّبَنَّكُلَّ رَعيَّة فى الأِسلامِ دانَتْ بِوِلايَةِ كُلِّ اِمامٍ جائِرٍ لَيْسَ مِنَ اللّه وَ اِنْ كانَتِ الرَّعِيَّةُ فى أَعْمالِها بَرَّةً تَقيَّةً. وَ لَأَعْفُوَنَّ عَنْ كُلِّ رَعيَّةٍ فِى الأِسلامِ دانَتْ بِوِلايَةِ كُلِّ اِمامٍ عادلٍ مِنَ اللّه وَ اِنْ كانَتِ الرَّعِيَّةُ فى أَنْفُسِها ظالِمَةً مُسيئَةً.»

«حتماًو قطعاً هر گروهی در اسلام را که به ولایت و رهبری هر پیشوای ستمگری که از جانب خدا نیست گردن نهند، عذاب خواهم کرد؛ هرچند آن گروه در اعمال فردی خود نیکوکار و پرهیزگار باشند. و حتماً و قطعاً هر گروهی در اسلام را که ولایت هر پیشوای عادلی را که از جانب خداست بپذیرند، می‌بخشم؛ هرچند آن گروه در اعمال خود ستمکار و بدکار باشند.»

(منابع: کافی، ج۱، ص۳۷۶؛ الغیبة للنعمانی، ص۱۳۲)

🧠 تفسیر کوتاه

این حدیث شریف که با سه تأکید الهی («لَأُعَذِّبَنَّ»، «لَأَعْفُوَنَّ») بیان شده، یکی از اصول مهم مکتب سیاسی شیعه را تبیین می‌کند:

۱. اولویت ولایت بر اعمال فردی: انتخاب نظام ولایی و رهبری که انسان تحت آن زندگی می‌کند، از اعمال فردی نیک مهم‌تر است. این به معنای بی‌اهمیتی اعمال فردی نیست، بلکه نشان‌دهنده تأثیر سرنوشت‌ساز جهت‌گیری سیاسی-اجتماعی انسان است.

۲. معیار الهی بودن رهبری: رهبر عادل «مِنَ الله» است؛ یعنی مشروعیت او از جانب خداست و در نظام شیعه، این مشروعیت از طریق نصب الهی به امام معصوم(ع) و در عصر غیبت به فقهای عادل نایب امام می‌رسد.

۳. مسئولیت جمعی: این حدیث بر مسئولیت اجتماعی و سیاسی مؤمنان تأکید دارد. سکوت در برابر حکومت جائر یا پذیرش آن، حتی اگر همراه با عبادات فردی باشد، موجب عذاب است.