فرهنگی

چرا ظلم آشکار، دشمن را بر ما مسلط می‌کند؟

 امام سجاد (ع) «مجاهره بالظلم» یعنی ظلم آشکار و بی‌پروایی در ستمگری را نخستین گناهی می‌داند که دشمنان را مسلط می‌کند. ظلم پنهان نیز بد است، اما وقتی ظلم، آشکار و عادی شود و کسی در برابر آن نایستد، جامعه به نقطهٔ سقوط می‌رسد. تاریخ نشان داده است که تداوم ظلم آشکار، زمینه‌ساز سقوط حکومت‌ها و سلطهٔ بیگانگان بوده است. امام (ع) با این هشدار، ما را به نظارت همگانی بر عدالت و مبارزه با بی‌عدالتی دعوت می‌کند.

بی‌تفاوتی؛ آغازی بر بلای عمومی

 امام سجاد (ع) در نخستین گناهِ نازل‌کنندهٔ بلا، به «ترک اغاثه الملهوف» یعنی دست‌کشیدن از فریادرسیِ درماندگان اشاره می‌کند. این یعنی بی‌تفاوتی نسبت به کسی که دستِ یاری به سوی ما دراز کرده، نه تنها یک رذیلت اخلاقی، که زمینه‌ساز نزول بلاهای عمومی است. «ملهوف» کسی است که غیر از خدا، پناهی ندارد. وقتی جامعه از یاری این افراد سرباز زند، در حقیقت رحمت الهی را از خود دور کرده و زمینه را برای گرفتاری‌های بزرگ فراهم می‌آورد. پس فریادرسی، فقط یک کار نیک نیست؛ بلکه مانعی برای بلای عمومی است.

این سه گناه، بلای عمومی را نازل می‌کنند

 امام سجاد (ع) می‌فرماید گناهانی که بلا را نازل می‌کنند، سه‌تاست: دست‌کشیدن از فریادِ درماندگان، یاری نکردن به ستمدیدگان و ضایع کردن امر به معروف و نهی از منکر. نکته مهم این است که این گناهان، جنبه فردی ندارند؛ بلکه ترک مسئولیت اجتماعی هستند. وقتی جامعه‌ای نسبت به دردِ هم‌خود بی‌تفاوت شود و از اصلاحِ فساد دست بکشد، بلای عمومی در انتظار آن خواهد بود. این روایت، درسِ بزرگِ همبستگی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی را به ما می‌آموزد.

سقوط حکومت‌ها؛ از نگاه امام سجاد (ع)

 امام سجاد (ع) در روایتی عمیق، ریشه سلطه دشمنان را نه در ضعف نظامی، که در پنج گناه اجتماعی می‌داند: ظلم آشکار، ترویج علنی فساد، حلال‌شمردن حرام‌های الهی، نافرمانی از نیکان و پیروی از اشرار. این روایت که در معانی الأخبار نقل شده，به ما هشدار می‌دهد که سقوط یک جامعه، از درون و با عادی‌سازی گناه آغاز می‌شود. وقتی فساد علنی شود و نیکان کنار گذاشته شوند، زمینه برای چیرگی دشمنان فراهم می‌آید. این نگاه، مسئولیت ما را در قبال سلامت اخلاقی جامعه دوچندان می‌کند.

امام سجاد علیه السلام می‌فرماید:

«طَاعَةُ وُلَاةِ الْأَمْرِ تَمَامُ الْعِز؛ همه عزت در اطاعت و پیروی از ولی امر است.»

از مهم‌ترین ویژگی‌های «امام» و «ولی امر»، در تفکر اسلامی، زهد و دنیاگریزی است. «ولی امر» کسی است که هرگز به فکر منافع و مصالح شخصی خود نیست. او هیچ چیزی برای خودش نمی‌خواهد. او هرگز از موقعیت ولایت و امامت برای تأمین خواسته‌های شخصی و پیشبرد نظرات و تمایلات فردی‌اش استفاده نمی‌کند. افزون بر این، امام کسی است که دنبال اقامه عدل است. او دنبال احقاق حق است. او دنبال اقامه دین خداست. امام کسی است که به چیزی جز پیشرفت و اقتدار جامعه اسلامی نمی‌اندیشد. او جز خیر ملت را نمی‌خواهد. او خواسته‌ای جز تعالی و عزت ملت ندارد. 

امام حسین علیه السلام در نامه‌ای خطاب به مردم کوفه نوشت:

«فَلَعَمْرِي مَا الْإِمَامُ إِلَّا الْحَاكِمُ بِالْكِتَابِ الْقَائِمُ بِالْقِسْطِ الدَّائِنُ بِدِينِ الْحَقِّ الْحَابِسُ نَفْسَهُ عَلَى ذَاتِ اللَّهِ؛ 

به جان خودم سوگند، امام كسى نيست مگر آن كه بر اساس كتاب خدا حكومت كند، عدل و داد را بر پا دارد، پايبند دين حق باشد و خود را وقف در راه خدا كند.»

با توجه به نکات پیش‌گفته، روشن می‌شود که نتیجه قطعی پیروی و اطاعت از چنین کسی، عزت و عدالت و اقتدار و تعالی است. آری «همه عزت در اطاعت از ولی امر است.»

و خدا رحمت کند امام خمینی(ره) را که چقدر حکیمانه فرمود: «پشتیبان ولایت فقیه باشید تا به این مملکت آسیبی نرسد.»