نکته مهم درباره ذیل دعای عرفه. آیا عبارت «عَمِیَتْ عَیْنٌ لاَ تَرَاکَ» از امام حسین(ع) است یا ابن عطاءالله اسکندرانی؟
💠ذیل دعای عرفه از دیدگاه سیدنا الاستاذ آیت الله العظمی شبیری زنجانی (مد ظله العالی)
🔻از فراز (إِلَهِي أَنَا الْفَقِيرُ فِي غِنَايَ، فَكَيْفَ لاَ أَكُونُ فَقِيراً فِي فَقْرِي …تا آخر)
🔹«شناخت متن حديث و اینکه از عبارات يك متن بتوان آن را به معصوم علیه السلام استناد داد، كار بسیار مشكلى است و شخصى مثل مرحوم مجلسى مى تواند در اين ميدان اظهار نظر كند.
🔸[مرحوم]آقاى خمينى چون با عرفان سروكار داشت و مضامين ذيل دعاى عرفه را بلند و والا يافته بود، معتقد بود كه اين ذيل حتماً از حضرت سيدالشهداء علیه السلام است… ولى بعداً معلوم شد كه اين ذيل از منشآت ابن عطاءالله اسكندرانى از بزرگان صوفيه در قرن هفتم و اوائل قرن هشتم است كه شروح بسيارى بر كتابش نوشتهاند. اين را مرحوم جلال همايى در مولوى نامهاش (ج۲ ص۱۸) تذكّر داده است.
🔹ابن عطاءالله اسكندرانى در سال ۷۰۹ يعنى حدود ۴۵ سال پس از وفات ابن طاووس در سال (م ۶۶۴) از دنيا رفت. اين ذيل در نسخه هاى قديمه اقبال وجود ندارد و بعداً به اقبال ملحق گرديده است.
🔸مرحوم مجلسى در بحارالأنوار (ج۹۵ ص۲۲۷) تصريح كرده است كه اين عبارات از امامان نيست و با نوشته هاى صوفيه مسانخ ( هم سنخ) است. البته مجلسى اطلاع نداشت كه قائل اين عبارات كيست ولى آن را از صوفيه مى دانست.
🔹شهيد اوّل هم در مجموعهاش (نسخه ش ۸۹۳۲ کتابخانۀ مجلس) دعاى عرفه را بدون ذيل از سيد بن طاووس نقل مى كند و محال است شهيد كه تمايلات عرفانى هم داشته - چنان كه از اشعارش پيداست - ذيل را در كتاب سيّد ديده باشد و نقل نكند.»
✍جرعه ای از دریا، ج۳، ص256.
🔰[گفتنی است که مرحوم علامه طباطبائی هم بر همین اساس ذیل دعا را از امام می دانسته و معتقد بوده اند که جز معصوم کسی نمی تواند اینگونه سخن بگوید! اما هم اکنون صحّت حدس مرحوم علامه مجلسی بر کسی پوشیده نیست]
🔸بخشی از مضمون این ذیل واقعا عجیب است و در هیچ حدیث و دعایی دیده نشده معصومین علیهم السلام چنین صحبت کنند و بگویند « عَمِيَتْ عَيْنٌ لاَ تَرَاكَ عَلَيْهَا رَقِيباً»
«كور باد ديده اي كه تو را بر آن ديده بان نبيند»