فرهنگی

‌تاریخ به قدری عجیبه که؛ اون شبی که صدام گفت: فردا ناهارمو تهران میخورم؛ به‌خوابش هم نمی‌دید روزی بیاد که به علت تشییع رهبر ایران، کشورشو تعطیل کنند…

این جملهٔ کوتاه، در دل خود یک تضاد تاریخیِ عمیق را جای داده است: از اوجِ تکبرِ یک دیکتاتورِ متجاوز تا حضوریِ مفتخرانه و تعظیمِ یک کشورِ همسایه در برابر پیکرِ رهبرِ انقلاب اسلامی. این روایت، افزون بر نشان دادنِ اوجِ اقتدارِ جمهوری اسلامی، بیانگرِ تأثیرِ فراملیِ شخصیتِ شهید خامنه‌ای و پیوندِ عمیقِ ملت‌ها با محوریتِ مقاومت و ولایت است.

فرازی از شهادت‌نامه آیت‌الله جوادی‌آملی برای امام شهید(ره)

✧ اللَّهُمَّ، اللَّهُمَّ، اللَّهُمَّ، إِنَّهُ نَزَلَ عِنْدَکَ شَهِیداً لِلْإِسْلَامِ وَ الْقُرْآنِ وَالْعِتْرَةِ؛ هذَا أَوَّلاً

⁘ خدایا، خدایا، خدایا، او نزد تو در مقام گواهِ [شهیدِ] اسلام، قرآن و عترت فرود آمده است؛ این نخستین گواهی ماست

✧ اللَّهُمَّ، اللَّهُمَّ، اللَّهُمَّ، إِنَّهُ نَزَلَ عِنْدَکَ قَتِیلاً لِلْإِسْلَامِ؛ قَتِیلاً لِلْأُمَّةِ الْمُسْلِمَة؛ قَتِیلاً لِسِیَاسَتِهَا؛ قَتِیلاً لِصِیَانَتِهَا؛ قَتِیلاً لِکِیَانِهَا؛ قَتِیلاً لِعَظَمَتِهَا وَ سِیَادَتِهَا وَ مَوْلَوِیَّتِهَا وَ وَحْدَتِهَا

⁘ خدایا، خدایا، خدایا، او نزد تو در حالی آمده که کشته راه اسلام است؛ کشته امت مسلمان است؛ کشته راه سیاست اسلام؛ کشته راه پاسداری از اسلام؛ کشته راه کیان [حفظ موجودیت امت اسلامی] آن؛ کشته راه عظمت، سیادت، مولویّت [مولی‌بودن و ولایت و حقّ رهبری و فرمانروایی] و وحدت آن است

چرا باید به تشییع اولیای الهی رفت؟

🔻#موسى‌بن‌سيّار نقل میکند با امام رضا(ع) بودم كه وارد کوچه‌های طوس شدیم. 

ناگاه سر و صدایی شنیدیم. پی آن صدا رفتم.

به جنازه‌اى رسيديم. 

🔻با مشاهدۀ آن جنازه، ديدم كه حضرت از اسبش پياده شد و به طرف جنازه آمد و آن را بلند كرد. سپس مانند برّه‌اى كه به مادرش پناه مى‌بَرد، به آن پناه برد. 

🔻آن گاه رو به من كرد و فرمود: 

➕«اى موسى‌بن‌سيّار! هر كس جنازۀ دوستى از دوستان ما را تشييع كند، از گناهانش پاك مى‌شود، همانند روزى كه از مادرش متولّد شده و هيچ گناهى نداشته است». 

(يا موسَى بن سَيّارٍ، مَن شَيَّعَ جَنازَةً وَليٍّ مِن أولِيائِنا خَرَجَ مِن ذُنوبِهِ كَيومَ وَلَدَتهُ امُّهُ لا ذَنبَ عَلَيهِ‌)

📚المناقب (لإبن شهر آشوب)، ج۴، ص۳۴۱.

در همان روزگار آرزوها!

  امام‌علی علیه‌السلام : «ألاَ و إنّكُمْ في أيّامِ أملٍ مِن وَرائهِ أجلٌ ، فَمَنْ عَمِلَ في أيّامِ أملِهِ قَبْلَ حُضُورِ أجلِهِ فَقَدْ نَفَعَهُ عَمَلُهُ و لَم يَضْرُرْهُ أجلُهُ ».

  ⁙ «هان! شما در روزگار آرزويى هستيد كه اجل در پى آن است. پس هر كه در روزگار آرزوها، پيش از در رسيدن اجلش، كار كند، عملش به حال او سودمند مى افتد و اجلش به او زيان نمى‌رساند».

 📚 نهج البلاغه، خطبه۲۸

   امیرالمؤمنین علیه السلام در این کوتاه‌ترین و عمیق‌ترین عبارات، نقشه راه سعادت و شقاوت انسان را ترسیم می‌کنند. این جمله در بستر خطبه‌ای ایراد شده که امام در آن از مرگ، بی‌وفایی دنیا و ضرورت توشه‌گیری برای آخرت سخن گفته‌اند.

۱. «ألاَ و إنّكُمْ في أيّامِ أملٍ مِن وَرائهِ أجلٌ»

· «أیّام أمل» (روزگار آرزوها): این تعبیر، اشاره به فرصت حیات دنیوی دارد. انسان تا زمانی که زنده است و مرگ را به چشم ندیده، غرق در برنامه‌ریزی‌های بلندمدت و آرزوهای دور و دراز است. جوانی می‌خواهد به پیری برسد، تاجر در فکر سود سال آینده است و… این «أمل» (آرزو) در ادبیات قرآن و حدیث، اگر کنترل نشود، به «تسویف» (امروز و فردا کردن) و غفلت از مرگ می‌انجامد.

· «مِن وَرائهِ أجلٌ»: «وراء» در لغت عرب هم به معنای «پشت سر» و هم به معنای «روبرو» است. اینجا یعنی مرگ چون سایه‌ای یا شکارچی‌ای کمین‌کرده، این آرزوها را تعقیب می‌کند. قرآن کریم در آیه ۷۸ سوره نساء می‌فرماید: «أَيْنَما تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ» (هر کجا باشید مرگ شما را درمی‌یابد). امام علیه السلام با این تعبیر، این تصویر را می‌شکند که «فرصت زیاد است». ایشان می‌فرمایند: شما در راهرویی از آرزوها قدم برمی‌دارید که ته آن، ناگهان به دیوار مرگ می‌خورید.

۲. «فَمَنْ عَمِلَ في أيّامِ أملِهِ قَبْلَ حُضُورِ أجلِهِ فَقَدْ نَفَعَهُ عَمَلُهُ و لَم يَضْرُرْهُ أجلُهُ»

در اینجا حضرت، فلسفه حیات را در یک جمله خلاصه می‌کنند:

· عمل در زمان آرزو، نه بعد از آن: جوانی، سلامتی و توانایی، همان «أیّام أمل» هستند. کسی که در این ایام، عمل صالح انجام دهد، عبادت کند و به مردم خدمت کند، «عملش به او سود می‌رساند».

· تضاد «عمل» و «ضرر اجل»: مرگ برای کسی که اهل عمل بوده، «ضرر» نیست؛ بلکه «رهایی» و آغاز پاداش است. ضرر واقعی برای کسی است که عمرش در آرزوهای بی‌عمل سپری شود. این کلام، ترجمه عملی آیه شریفه «فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً» (کهف: ۱۱۰) است.

· نکته روان‌شناختی: امام نمی‌فرمایند «آرزو نکنید»، چون آرزو موتور محرک زندگی است. بلکه می‌فرمایند: «تا اجل نیامده، در لابه‌لای همین آرزوها عمل کن». این یعنی تبدیل آرزوهای مادی و شخصی به اهداف الهی و عمل‌گرایی معنوی. حدیث معروف پیامبر (ص) نیز مؤید همین است: «أغْتَنِمْ خَمْساً قَبْلَ خَمْسٍ: شَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ…» (پنج چیز را قبل از پنج چیز غنیمت شمار: جوانی‌ات را پیش از پیری…) [تحف العقول، ص ۴۰].

از یک فضیلت تا یک تله!

خیلی از ما فکر می‌کنیم هرچه بیشتر مهربان باشیم، آدم بهتری هستیم؛ اما مهربانیِ بدونِ مرز، یک «تله‌ی روانی» است.

 مفهومِ «مهربانیِ هوشمندانه» یعنی یاد بگیریم به‌اندازه محبت کنیم. چرا «به‌اندازه» #مهربان باشیم؟

1️⃣جلوگیری از فرسودگی:تو نمی‌توانی از یک فنجانِ خالی، به دیگران آب بدهی. وقتی تمامِ انرژی‌ات را صرفِ راضی نگه داشتنِ دیگران می‌کنی، خودت تهی می‌شوی.

2️⃣حفظِ حریم و عزت‌نفس: مهربانیِ افراطی به دیگران اجازه می‌دهد از تو سوءاستفاده کنند. تو باید به دیگران یاد بدهی که برای زمان و احساسِ تو ارزش قائل شوند.

3️⃣ رشدِ دیگران:همیشه پیش‌قدم بودن برای حلِ مشکلاتِ دیگران، مانعِ رشدِ آن‌ها می‌شود. گاهی «نه» گفتن، بزرگ‌ترین لطف در حقِ طرف مقابل است.#مهربانیِ_سالم یعنی:

🔹️ اول فنجانِ خودت را پر کنی.

🔹️مهربانی‌ات بر اساسِ ظرفیت و نیازِ خودت باشد، نه توقعِ دیگران.

🔹️ بدانی که نامهربان بودن بی‌احترامی است، اما مهربانِ بی‌اندازه بودن، بی‌احترامی به خودت است.

♥️یادت باشد: 

تعادل، همان نقطه امنِ رابطه است.